ბს-951-915(კ-08) 13 ნოემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა თ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 23 მარტს თ. მ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა: მიუღებელი შემოსავლისათვის ზიანის ანაზღაურების 2003 წლის დეკემბრიდან 2005 წლის ჩათვლით, ყოველთვიურად 400 ლარის მიუღებელი ხელფასის სახით, რაც მოსარჩელის გაანგარიშებით, შეადგენდა 10000 ლარს და რასაც მიიღებდა სამუშაოზე მიღების თაობაზე მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, ასევე მატერიალური ზიანის _ 3000 ლარისა და მორალური ზიანის _ 30000 ლარის მის სასარგებლოდ ანაზღაურების მოპასუხისათვის დაკისრება; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილის 2006 წლის 13 მარტის ¹02-01/2193 წერილის ბათილად ცნობა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2003 წლის 1 დეკემბერს “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლით დაწესებული მუშა-მოსამსახურეთა რაოდენობის 2%-იანი ჯავშნის ფარგლებში, სამსახურში (ნებისმიერ თანამდებობაზე) მიღების შესახებ განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა მინისტრს, რაზეც 2003 წლის 10 დეკემბერს მიიღო საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილის პასუხი, რომლის მიხედვითაც, მას შეეძლო მონაწილეობა მიეღო კონკურსში ვაკანტური თანამდებობის დასაკავებლად. აღნიშნულით დაირღვა ხსენებული მუხლის მოთხოვნები _ კანონი არ ითვალისწინებდა კონკურსის წესით ინვალიდების სამსახურში მიღებას და ისინი სამსახურში მიიღებოდნენ მხოლოდ უკონკურსოდ. მითითებული პასუხი თ. მ-ემ გაასაჩივრა სასამართლოში და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაევალა “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დაცვით, 2%-იანი ჯავშნის ფარგლებში, მისი სამუშაოზე მიღების საკითხის განხილვა. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საგამოძიებო დეპარტამენტში დაიწყო გამოძიება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ადმინისტრაციის მიერ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილების შეუსრულებლობის ფაქტზე. 2006 წლის 14 თებერვალს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის თავმჯდომარის შესაბამისი ბრძანებით თ. მ-ე აღდგენილ იქნა სამსახურში, დაინიშნა საბაჟო “აღმოსავლეთის” მიმართულების ......... განყოფილების სპეციალისტად და დაენიშნა ყოველთვიური ანაზღაურება 400 ლარის ოდენობით, ხოლო 2006 წლის 20 თებერვალს იგი გადაყვანილ იქნა საბაჟო “აღმოსავლეთის” მიმართულების .......-ად იმავე ანაზღაურებით. ამდენად, თ. მ-ის სამსახურში მიღების ნაცვლად, დაიწერა ბრძანება მისი სამსახურში აღდგენისა და დანიშვნის თაობაზე. თ. მ-ემ “სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ” საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, 2006 წლის 1 მარტს დაწერა განცხადება დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, რადგან ხსენებული კანონით მას, როგორც კომპენსაციის მიმღებ პირს, 2006 წლის 1 იანვრიდან აღარ ჰქონდა საჯარო სამსახურში მუშაობის უფლება. თ. მ-ის მტკიცებით, ზემოაღნიშნულის გამო, მას მიადგა მატერიალური და მნიშვნელოვანი მორალური ზიანი _ გაუუარესდა ჯანმრთელობის მდგომარეობა. 2003 წლის 1 დეკემბერს თ. მ-ემ განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა მინისტრს 2%-იანი ჯავშნის ფარგლებში სამსახურში მიღების თაობაზე, რაზედაც საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილის შესაბამისი წერილით უარი ეთქვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 1 მაისის განჩინებით თ. მ-ის სარჩელის გამო აღძრული დავა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილის 2006 წლის 13 მარტის ¹02-01/2193 წერილის ბათილად ცნობის მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა დაუშვებლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში საქმის განხილვისას თ. მ-ემ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი შესაბამისი სამსახურებრივი ბარათის მიხედვით, დააზუსტა მის მიერ მოთხოვნილი მიუღებელი შემოსავლის თანხის ოდენობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. მ-ის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს თ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის თანხა მიუღებელი შემოსავლისათვის 11778 ლარის ოდენობით; თ. მ-ის სასარჩელო განცხადებას მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში უარი ეთქვა.

საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალებითა და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ თ. მ-ეს სამუშაოზე მიღება ეკუთვნოდა “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის შესაბამისად. თ. მ-ე რომელიმე კონკრეტული თანამდებობის დაკავებაზე პრეტენზიას არ აცხადებდა და იგი თანახმა იყო, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში ნებისმიერ ადგილას დანიშნულიყო. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2003-2005 წლებში ჰქონდა რეალური შესაძლებლობა, საშტატო ნუსხის 2%-იან ჯავშანში, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში ნებისმიერ თანამდებობაზე დაენიშნა თ. მ-ე. საქალაქო სასამართლომ მატერიალური ზიანის _ 3000 ლარისა და მორალური ზიანის _ 30000 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე თ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაუსაბუთებლად მიიჩნია, ვინაიდან მისი საფუძვლიანობის დამტკიცება მოსარჩელემ შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ შეძლო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსათვის თ. მ-ის სასარგებლოდ მიყენებული ზიანის თანხის _ მიუღებელი შემოსავლისათვის 11778 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. მ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით საკასაციო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია თ. მ-ის მოთხოვნა “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, მაგრამ საკასაციო სასამართლომ იმავე გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ სამსახურში ამა თუ იმ თანამდებობაზე მიღება წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას, რის გამოც სასამართლო მოკლებული იყო უფლებას, მოეხდინა პირის სამსახურში დანიშვნა და მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს უნდა დავალებოდა თ. მ-ის სამუშაოზე მიღების განხილვა ზემოხსენებული კანონის თანახმად. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილების მიხედვით, დადგენილი იყო, რომ თ. მ-ე მუშაობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ოპერატიულ სამსახურში, საიდანაც იგი პენსიაზე გავიდა 2000 წლის სექტემბერში, პენსიაზე გასვლის ძირითად მიზეზს კი წარმოადგენდა საგადასახადო დეპარტამენტში მომხდარი შტატების შემცირება და რეორგანიზაცია. თ. მ-ეს იმ დროისათვის სადავოდ არ გაუხდია მისი სამუშაოდან გათავისუფლება და “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე არ მოუთხოვია სამუშაოზე აღდგენა. აღნიშნულის ნაცვლად, მან 2003 წლის 1 დეკემბერს განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და მოითხოვა “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის საფუძველზე სამუშაოზე მიღება. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო წარმოადგენდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ ორგანოს, ხოლო მისი თანამშრომლები, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, იყვნენ საჯარო მოსამსახურეები, რომელთა სამუშაოზე მიღება და გათავისუფლება ხორციელდებოდა მითითებული კანონის საფუძველზე, რომელიც საჯარო მოსამსახურის სამუშაოზე მიღებისას წარმოადგენდა სპეციალურ და უფრო გვიან მიღებულ კანონს. “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის თანახმად, მოხელე სამსახურში მიიღებოდა თანამდებობაზე დანიშვნით ან არჩევით. იმავე კანონის 22-ე მუხლის მიხედვით, თანამდებობაზე პირის დანიშვნის უფლება ჰქონდა შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელს ან მის მიერ ამისათვის უფლებამოსილ პირს. ამასთან, პირის თანამდებობაზე დანიშვნა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. ამ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედება და დადასტურებული ზიანი. საჯარო მოხელის სამუშაოზე მიღების კუთხით, “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონთან მიმართებაში, სპეციალურ და უფრო ახალ კანონს წარმოადგენდა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი, რომელიც საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსთან ერთად, ადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დისკრეციულ უფლებამოსილებას და არა ვალდებულებას, დაენიშნა პირი თანამდებობაზე და მიეღო მისთვის მისაღები გადაწყვეტილება _ იგი უფლებამოსილი იყო და არა ვალდებული, “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, თ. მ-ე მიეღო სამსახურში. შესაბამისად, მიუღებელი შემოსავლის ასანაზღაურებლად არ არსებობდა აუცილებელი პირობა _ კანონისმიერი ვალდებულება. ამასთან, 2005 წლის 23 დეკემბერს განხორციელებული ცვლილებით “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონიდან ამოღებულ იქნა ამ კანონის მე-19 მუხლი. შესაბამისად, თ. მ-ის მიერ სარჩელის აღძვრისას, კანონის მითითებული ნორმა, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მოითხოვა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება, აღარ არსებობდა და მისი სასარჩელო მოთხოვნა მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძვლებს. “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 112-ე მუხლი კი არ შეიცავდა რაიმე დათქმას სამსახურში მიღებაზე უარის თქმის, ან სხვა გარემოების არსებობის შემთხვევაში, მოხელის მიერ ხელფასის _ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. მ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, იმ საფუძვლით, რომ “ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ” საქართველოს კანონს გააჩნია თავისი დატვირთვა, ხოლო “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონს _ თავისი და ამდენად, არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს იმას, თუ რომელი კანონი იქნა უფრო გვიან მიღებული, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, „ომისა და შეიარაღებული ძალების ვეტერანების შესახებ“ საქართველოს კანონი, ასევე არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-412-ე მუხლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 3 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 13 ნოემბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.