¹ბს-953-910(2კ-06) 14 თებერვალი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ნ. შ-ისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 2 თებერვალს ნ. შ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 1986 წლის 24 თებერვლიდან მუშაობდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ცენტრალური აპარატის სხვადასხვა თანამდებობაზე და მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს კეთილსინდისიერად ასრულებდა. ბოლოს, მუშაობდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს აპარატის ......... სამმართველოს მთავარ სპეციალისტად. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 3 იანვრის ¹1/კს §10 ბრძანებით ნ. შ-ე, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის პირველი პუნქტისა და 108-ე მუხლის თანახმად, დათხოვნილ იქნა სამსახურიდან.

მოსარჩელემ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება უკანონოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ დარღვეული იყო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლი და “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნა, რის შედეგადაც იგი უკანონოდ იყო გათავისუფლებული დაკავებული თანამდებობიდან, ვინაიდან მოხელე არ შეიძლებოდა გაეთავისუფლებინათ სამსახურიდან, თუ იგი თანახმა იყო, დანიშნულიყო სხვა თანამდებობაზე, მოცემულ შემხვევაში კი მოსარჩელისათვის სხვა თანამდებობა არ შეუთავაზებიათ. ამასთან, ადმინისტრაციამ ისე გაათავისუფლა მოსარჩელე, რომ არ გაითვალისწინა მისი სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მას სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება გააჩნდა, ვინაიდან ჰქონდა მუშაობის 20 წლის სტაჟი და ორი სპეციალობა _ აღმოსავლეთმცოდნისა და იურისტის. ამასთან, ოჯახში კმაყოფაზე ჰყავდა უმუშევარი მეუღლე და ორი მცირეწლოვანი შვილი, რომელთაგან ერთი ინვალიდი იყო.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 164-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელი იყო იმ ქალების სამუშაოდან დათხოვნა, რომელთაც 16 წლამდე ასაკის ინვალიდი შვილები ჰყავდათ, გარდა საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის სრული ლიკვიდაციისა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ¹1/კს §10 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. შ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 3 იანვრის ¹1/კს §10 ბრძანება ნ. შ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონისა და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, ერთი თვის ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ნ. შ-თვის გათავისუფლებიდან ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება დაეკისრა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 3 იანვრის ¹1/ო §10 ბრძანებით განხორციელდა სტრუქტურული რეორგანიზაცია და დამტკიცდა საშტატო ერთეულის რიცხოვნობა, რომლის თანახმადაც, ......... სამმართველო გაუქმდა და შეიქმნა ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, რომელშიც შევიდა ......... სამმართველო. აღნიშნული საშტატო განრიგის მიხედვით, ........ სამმართველოში განისაზღვრა მთავარი სპეციალისტის ოთხი საშტატო ერთეული, მათგან ერთი საშტატო ერთეული მოსარჩელის გათავისუფლების დროისათვის ვაკანტური იყო.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ნ. შ-ის სამსახურიდან გათავისუფლებისას დაირღვა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-14 და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მოთხოვნები, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 და 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი ადმინისტრაციულ ორგანოს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე არ ჰქონდა უფლება, გამოეცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

აღნიშნულის გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სადავო ბრძანება მიღებული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონისა და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსით მუშაკის სამსახურიდან გათავისუფლებისთვის დადგენილი პროცედურული საკითხების უგულებელყოფით, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ, ვინაიდან სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში მოხელე ექვემდებარებოდა სამსახურში აღდგენას, მითითებულ საკითხზე მსჯელობა კი სასამართლოს ოფიციალურ-უწყებრივ, იურისდიქციულ-პროცესუალურ უფლებამოსილებას და ადმინისტრაციის დისკრეციულ უფლებამოსილებას განეკუთვნებოდა, მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და სადავო საკითხის, მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენის, გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი ნ. შ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, ხოლო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაკისრებოდა.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეს იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურების უფლებაც ჰქონდა, ვინაიდან ხელფასის გაცემის შეწყვეტის საფუძველი მხოლოდ მუშაკის სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლება გამხდარიყო. მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება ბათილად იყო ცნობილი და, შესაბამისად, ხელფასის გაუცემლობის საფუძველი არ არსებობდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელის სამსახურში აღდგენაზე უარის თქმისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დაკისრების ნაწილში ნ. შ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომაც გაასაჩივრა. მან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა სადავო აქტის საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე გამოცემის თაობაზე.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებისას უგულებელყო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მოთხოვნები. სასამართლო კი მოკლებული იყო შესაძლებლობას თვითონ ემსჯელა ნ. შ-ის სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლების რეალიზაციაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივლისის განჩინება ნ. შ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ სადავო ბრძანების გამოცემისას არ გამოიკვლია და ჯეროვანი შეფასება არ მისცა კასატორის ოჯახურ მდგომარეობას, რითაც საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მოთხოვნა დაარღვია.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღიარა, რომ სადავო ბრძანება უკანონო და დაუსაბუთებელი იყო, თუმცა კასატორი სამუშაოზე არ აღადგინა. რითაც “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის მოთხოვნა დაარღვია. მითითებული ნორმის თანახმად, სასამართლოს მიერ სამსახურიდან გათავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გამოცემული ბრძანების, განკარგულების ან გადაწყვეტილების არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში, მოხელე ექვემდებარებოდა დაუყოვნებლივ აღდგენას.

კასატორმა ასევე აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი იმის თაობაზე, თითქოს მას უფლება ჰქონდა სადავო საკითხის _ სამუშაოზე აღდგენის გადაუწყვეტლად, ბათილად ეცნო სადავო ბრძანება მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს მისი სამუშაოზე აღდგენის საკითხი თვითონ უნდა გადაეწყვიტა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომაც გაასაჩივრა.

კასატორმა გასაჩივრებული განჩინება უკანონოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ ნ. შ-ე მუშაობდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს აპარატის ........... სამმართველოს მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე. “2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” და “2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონების საფუძველზე გამოცემული საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2006 წლის 3 იანვრის ¹1/ო ბრძანებით დამტკიცდა ახალი საშტატო განრიგი, რომლის თანახმადაც სამინისტროს აპარატის ............ სამმართველო გაუქმდა. შესაბამისად, კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს მითითება საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევაზე, ვინაიდან მისი გამოყენება მოცემულ შემთხვევაში ვერ მოხდებოდა. ამასთან, ნ. შ-ე, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე და 108-ე მუხლების შესაბამისად, გაფრთხილებული იყო სამსახურიდან შესაძლო გათავისუფლების შესახებ.

კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ნოემბრის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. შ-ისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2006 წლის 30 ნოემბრის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრებები, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 14 თებერვლამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. შ-ისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. შ-ისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.