¹ბს-955-912(კ-06) 15 იანვარი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნინო ქადაგიძე (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 სექტემბრის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 11 თებერვალს შპს ,,კ-ის” წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და მესამე პირის -საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს გარემოს დაცვითი ნებართვებისა და ლიცენზირების სამსახურის მიმართ ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ბრძანებით მოპასუხის სახელზე გაიცა ნებართვა აჭარის ა/რ ტერიტორიაზე, ხელვაჩაურის, მერისისა და ხულოს მადნიანი კვანძების ფარგლებში, კეთილშობილი, ფერადი და იშვიათი მეტალების შესწავლა-მოპოვების მიზნით, 1400მ² ფართზეKK-37-24 და K-38-19 ნომენკლატურის 1:20000 მასშტაბის ტოპრუკაზე დატანილი ¹1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12 და 1 წერტილებზე გამავალი კონტურით შემოსაზღვრული გეოლოგიური მინაკუთვნით, 20 წლის ვადით ლიცენზიის გაცემის შესახებ.

მოსარჩელის განმარტებით, მინისტრის ბრძანება თავისი ბუნებით წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით განსაზღვრულ ადმინისტრაციულ აქტს, ვინაიდან ბრძანებით გადაწყვეტილი საკითხი (ლიცენზიის გაცემა) ემყარება საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობებს. აღნიშნული ბრძანებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაარღვია მოსარჩელის კანონიერი უფლებები და შელახა მისი ინტერესები, კერძოდ, საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ბრძანების მომზადებისა და გამოცემის დროს დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაცული კოდექსის მე-6 მუხლის 1-ლი ნაწილის მოთხოვნები, რომელთა შესაბამისადაც, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რაიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია, ეს უფლება განახორციელოს კანონით მინიჭებულ ფარგლებში, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, დისკრეციული უფლებამოსილება განახორციელოს მხოლოდ იმ მიზნით, რომლის მისაღწევადაც მინიჭებული აქვს მას ეს უფლებამოსილება.

2005 წლის 27 იანვარს შედგა საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსთან არსებული საუწყებათაშორისო საექსპერტო-სალიცენზიო საბჭოს სხდომა, რომელსაც დაესწრო ყოფილი მინისტრი თამარ ლებანიძე, რომელმაც კომისიის წევრებს მიაწოდა არასწორი ინფორმაცია იმის შესახებ, თითქოსდა შპს ,,კ-მა” არ შეასრულა მისთვის ადრე გაცემული ლიცენზიის ერთ-ერთი პირობა – არ აიღო გარემოს დაცვითი ნებართვა ზესხოს და ლაფაურის საბადოებზე წარმოებული სამუშაოების ჩატარების დროს. მოსარჩელის მითითებით, მიწოდებულმა არასწორმა ინფორმაციამ, ფაქტობრივად, გადაწყვიტა კონკურსის ბედი, რითაც უხეშად დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლის მოთხოვნები. მაშინდელმა მინისტრმა დისკრეციული უფლებამოსილება განახორციელა არაკანონიერად, სამართლებრივი პრინციპებისა და ნორმების დარღვევით, რადგან საუწყებათაშორისო საექსპერტო-სალიცენზიო საბჭოს 2005 წლის 27 იანვრის სხდომაზე იხილებოდა შპს ,,კ-ისა” და სს ,,ჯ. მ. კ-ის” განცხადებები კონკრეტულ ტერიტორიებზე, სადაც უნდა ემსჯელათ კონკურსანტების პირობებზე, თუ რომელი იყო უფრო მისაღები მიზანშეწონილობისა და სარგებლიანობის თვალსაზრისით და არა იმაზე, რაც თითქოს შპს ,,კ-მა” არ შეასრულა ადრე აღებული ლიცენზიის პირობა, კერძოდ, არ აიღო გარემოს დაცვითი ნებართვა ზესხოსა და ლაფაურის საბადოს შესწავლა-მოპოვებაზე გაცემული ლიცენზიის მიხედვით.

მოსარჩელის განმარტებით, იმ სამუშაოთა სახეობისათვის, რაც ჩატარდა ,,კ-ის” მიერ ზესხოს საბადოს მიდამოში 5 კვ.მ ფართობზე, არ საჭიროებდა გარემოს დაცვით ნებართვას ,,გარემოს დაცვითი ნებართვის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, ვინაიდან მათ მიერ წარმოებული სამუშაოები არ არის დაკავშირებული მინერალური ნედლეულის მოპოვებასთან. ამ ეტაპზე განხორციელებულია მხოლოდ მინერალური ნედლეულის კვლევითი (სამთო სამუშაოების ჩატარების გარეშე) გეოლოგიური სამუშაოები ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთებისა და გარემოზე ზემოქმედების შეფასებისათვის.

აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის განმარტებით, დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მოთხოვნა, რომლის შესაბამისადაც ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს მხოლოდ კანონით მისთვის მინიჭებულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში (სპეციალური უფლებამოსილება).

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ბრძანების ბათილად ცნობასა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მითითებული ბრძანების მოქმედების შეჩერებას.

2005 წლის 16 მარტს მოსარჩელე შპს ,,კ-ის” წარმომადგენელმა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და მესამე პირების: საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს გარემოს დაცვითი ნებართვებისა და ლიცენზირების სამსახურისა და სს ,,ჯ. მ. კ-ის” მიმართ ადმინისტრაციული აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე.

დაზუსტებული სასარჩელო განცხადების ავტორი სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების ექსმინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ბრძანებით მესამე პირის - სს ,,ჯ. მ. კ-ის” სახელზე გაიცა წიაღით სარგებლობის ლიცენზია აჭარის ა/რ ტერიტორიაზე, ხელვაჩაურის, მერისისა და ხულოს მადნიანი კვანძების ფარგლებში, კეთილშობილი ფერადი და იშვიათი მეტალების შესწავლა-მოპოვების მიზნით. აღნიშნული ბრძანების გამოცემით მოპასუხემ დაარღვია მოსარჩელის კანონიერი უფლებები და შელახა მისი ინტერესები, კერძოდ, 2005 წლის 27 იანვარს შედგა საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსთან არსებული საუწყებათაშორისო საექსპერტო-სალიცენზიო საბჭოს სხდომა, რომელსაც დაესწრო ყოფილი მინისტრი თ. ლ-ე, რომელმაც კომისიის წევრებს მიაწოდა არასწორი ინფორმაცია იმის შესახებ, თითქოს შპს ,,კ-მა” არ შეასრულა მისთვის ადრე გაცემული ლიცენზიის ერთ-ერთი პირობა – არ აიღო გარემოს დაცვითი ნებართვა ზესხოს და ლაფაურის საბადოებზე წარმოებული სამუშაოების ჩატარების დროს.

მოსარჩელის მითითებით, მიწოდებულმა არასწორმა ინფორმაციამ, ფაქტობრივად, გადაწყვიტა კონკურსის ბედი, არ იქნა გათვალისწინებული ის მოთხოვნები, რასაც ,,გარემოს დაცვითი ნებართვების შესახებ” საქართველოს კანონი უკავშირებს გარემოს დაცვითი ნებართვების აღების აუცილებლობას, შპს ,,კ-ის” მიერ ზესხოს საბადოს მიდამოებში 5 კვ.მ მინერალური ნედლეულის კვლევითი გეოლოგიური სამუშაოები ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთებისა და გარემოზე ზემოქმედების შეფასებისათვის (სამთო სამუშაოების ჩატარების გარეშე), რაც ,,გარემოს დაცვითი ნებართვის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისად, არ საჭიროებდა გარემოს დაცვით ნებართვას, რადგან ის სამუშაოები, რაც მათ მიერ შესრულდა, არ გამოიწვევს გარემოზე უმნიშვნელო ზემოქმედებასაც კი.

მოსარჩელის მოსაზრებით, ყოფილმა მინისტრმა არ იცოდა ზემოაღნიშნული კანონის მოთხოვნის არსი ან შეგნებულად გამოთქვა საწინააღმდეგო მოსაზრება, რათა ზემოქმედება მოეხდინა სამინისტროსთან არსებული საუწყებათაშორისო საექსპერტო სალიცენზიო საბჭოს დასკვნაზე, რომელმაც თავისი რეკომენდაცია სს ,,ჯ. მ. კ-ზე” ლიცენზიის გაცემის შესახებ შემდეგნაირად დაასაბუთა: შპს ,,კ-ის” შემოთავაზებული წინადადება მოიცავს საკონკურსო პირობებით განსაზღვრული ტერიტორიის მხოლოდ ნაწილს და გარდა ამისა, შპს ,,კ-ის” მიერ შესრულებული არ არის ზესხოს და ლაფაურის საბადოს შესწავლა-მოპოვებაზე გაცემული ლიცენზიით განსაზღვრული ერთ-ერთი პირობა.

მოსარჩელის განმარტებით, მათ მიერ წინადადების შეთავაზება საკონკურსო პირობებით განსაზღვრული ტერიტორიის მხოლოდ ერთ ნაწილზე არ შეიძლებოდა გამხდარიყო კონკურენტისათვის უპირატესობის მინიჭების საბაბი, ვინაიდან საკონკურსო პირობებში არაფერი იყო მითითებული იმის შესახებ, რომ აუცილებელი იყო უპირატესობა მინიჭებოდა იმ კონკურსანტს, ვინც მთელ საკონკურსო ტერიტორიაზე წარმოადგენდა წინადადებას. რაც შეეხება მათ მიერ ადრე გაცემული ლიცენზიით განსაზღვრული გარემოს დაცვითი ნებართვის აუცებლობას, მისი აუცილებლობა არ არსებობდა, ასევე მას, როგორც კონკურსში მონაწილე მხარეს, არ მიეცა საკუთარი მოსაზრებების წარმოდგენის საშუალება.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოსათვის დისკრეციული უფლებამოსილება შეზღუდულია, რაც ნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, არ გასცდეს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებს, ყოფილმა მინისტრმა კი დაარღვია მითითებული მუხლის მოთხოვნები, ზემოქმედება მოახდინა რა საუწყებათაშორისო საექსპერტო-სალიცენზიო საბჭოს დასკვნაზე და მიიღო ცალმხრივი გადაწყვეტილება, რითაც დაირღვა როგორც საჯარო, ისე მათი კერძო ინტერესები.

მოსარჩელის განმარტებით, მინისტრმა 2005 წლის 8 თებერვლის ¹15 ბრძანებით, ასევე დაარღვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-8, მე-13, 53-ე, 92-ე, 96-ე და 97-ე მუხლები.

საექსპერტო-სალიცენზიო საბჭოს ადმინისტრაციულმა ორგანომ თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნა იმ არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი; ყოფილმა მინისტრმა მონაწილეობა მიიღო ადმინისტრაციულ წარმოებაში, საექსპერტო-სალიცენზიო საბჭოს სხდომაში, მაშინ, როდესაც ამ საბჭოს დასკვნის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტის (ბრძანების) გამოცემა შეადგენდა მისი, როგორც მინისტრის, უფლებამოსილებას და თვითონ აწერდა ხელს აღნიშნულს.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ¹15 ბრძანების გამოცემისას დაირღვა მისი მომზადებისა და გამოცემის წესი და ასეთი დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში, მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ¹15 ბრძანების ნაწილობრივ, კერძოდ, სს ,,ჯ. მ. კ-ზე” მერისის მადნიანი ველის შესწავლა-მოპოვების შესახებ წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის გაცემის ნაწილში ბათილად ცნობას.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 1 აპრილის განჩინებით შპს ,,კ-ის” წარმომადგენლის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და შპს ,,კ-ის” სასარჩელო განცხადება მოპასუხე საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და მესამე პირების: საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს გარემოს დაცვითი ნებართვებისა და ლიცენზირების სამსახურისა და სს ,,ჯ. მ. კ-ის” მიმართ ადმინისტრაციული აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე განსჯადობით გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 14 აპრილის განჩინებით შპს ,,კ-ის” წარმომადგენლის სასარჩელო განცხადება მიღებულ იქნა წარმოებაში, ხოლო მისი სასარჩელო მოთხოვნა საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ¹15 ბრძანების ,,წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის გაცემის შესახებ” იმ ნაწილში, რომელიც ეხება სს ,,ჯ მ. კ-ზე” წიაღით სარგებლობის ლიცენზიის გაცემას მერისის მადნიანი ველის შესწავლა-მოპოვების უზრუნველყოფის მიზნით მოქმედების შეჩერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

მოპასუხე საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრომ სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სარჩელი არ ცნო არც მესამე პირმა - სს ,,ჯ. მ. კ-იმ” და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ¹15 ბრძანების ის ნაწილი, რომლითაც სს ,,ჯ. მ. კ-ზე” გაიცა ლიცენზია მერისის მადნიანი ველის შესწავლა-მოპოვების მიზნით, რომელიც გამოცემულ იქნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე და მასვე დაევალა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან, ამავე კოდექსის 22-ე მუხლის Eპირველი ნაწილის თანახმად: ,,სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით”, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, ,,ასეთი სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფელბას, ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებებს”.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის თანახმად: ,,ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები”. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის შესაბამისად კი: ,,ყველა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, რომელიც წინ უნდა უძღოდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სარეზოლუციო ნაწილს”.

სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ადმინისტრაციული აქტი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასების საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ აქვს, წინასწარი გამოკვლევის გარეშე, უარი განაცხადოს მის უფლებამოსილებაში შემავალ საკითხზე განცხადების ან შუამდგომლობის მიღებაზე იმ საფუძვლით, რომ ეს განცხადება ან შუამდგომლობა დაუშვებელი, ან დაუსაბუთებელია, რის გამოც საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის 2005 წლის 8 თებერვლის ¹15 ბრძანება გამოცემულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შესწავლის გარეშე.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს ,,ჯ. მ. კ-იმ”.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და უკანონოა, რაც დასტურდება იმით, რომ მისი სამოტივაციო ნაწილი ეთმობა მხოლოდ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის ცალკეულ ნორმათა შინაარსის გადმოცემას და, ფაქტობრივად, არაფერია ნათქვამი იმ საფუძველზე თუ რატომ მიიღო საქალაქო სასამართლომ ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილება.

აპელანტის მითითებით, სადავო ბრძანება სამინისტროს მიერ გამოცემულია კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით სს ,,ჯ. მ. კ-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ, მართალია, შპს ,,კ-ის” წარმომადგენელი აცხადებს, რომ იგი მონაწილეობდა საბჭოს სხდომაში და მას არ მისცეს თავისი პოზიციის გამოთქმის საშუალება, მაგრამ საქმის მასალებით, კერძოდ, საბჭოს სხდომის ამონაწერით, არ დასტურდება არც შპს ,,კ-ის” წარმომადგენლის და არც სს ,,ჯ. მ. კ-ის” წარმომადგენლის მონაწილეობა აღნიშნული საკითხის განხილვისას. სხდომის ოქმის სრული ვარიანტი, მიუხედავად სასამართლოს მოთხოვნისა, საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს წარმომადგენლების მიერ წარმოდგენილი ვერ იქნა, ვინაიდან, მათი განმარტებით, იგი ვერ მოიძებნა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

ზემოაღნიშნული კოდექსის 95-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა და უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში, ხოლო 98-ე მუხლის თანახმად კი, ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებულ მხარეს უფლება აქვს წარადგინოს მტკიცებულებები, აგრეთვე, შუამდგომლობები საქმის გარემოებათა გამოკვლევის თხოვნით.

ამასთან, სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს ,,ჯ. მ. კ-იმ”.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სააპელაციო პალატამ განჩინება გამოიტანა მისი მონაწილეობის გარეშე, თუმცა კი მას ხელთ გააჩნდა დოკუმენტი ავადმყოფობის შესახებ. კასატორის განმარტებით, მან ავადმყოფობის გამო ვეღარ შეძლო თავისი პოზიცია ჩამოეყალიბებინა სამინისტროს მიერ სალიცენზიო საბჭოს 2005 წლის 27 იანვრის სხდომის ოქმის სრული ვარიანტის წარმოუდგენლობის ფაქტზე, მაშინ როცა, სააპელაციო სასამართლოს ერთადერთი არგუმენტი არის ის, რომ, ვინაიდან ოქმის სრული ვარიანტი ვერ იქნა მოპოვებული, ამიტომ სადავო ¹15 ბრძანება საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე იყო გამოცემული, ფაქტობრივად, საკითხი გადაწყვიტა სამინისტროს მიერ ოქმის წარმოუდგენლობამ.

კასატორის მითითებით, ოქმის სრული ვარიანტის მოძიების აზრი გაუჩნდა სააპელაციო სასამართლოს, რის შესახებაც არსად და არასდროს პროცესის რომელიმე მონაწილეს არ განუცხადებია. ამიტომ, ცხადია, ამ არგუმენტს არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და შესაბამისად, არც სააპელაციო საჩივარი არ ემყარებოდა, ის, რომ ოქმი ვერ იქნა მოპოვებული სრული სახით, სასამართლოსათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების გამოტანის დღეს, 2006 წლის 27 სექტემბერს. რომ არა ავადმყოფობა, ეს მისთვისაც ამ დღეს გახდებოდა ცნობილი. ფაქტობრივი თვალსაზრისით, ოქმის სრული სახით არსებობას დავის გადაწყვეტისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან ამ გარემოებამ მთლიანად გამორიცხა მანამდე არსებული მოსარჩელის ყველა ფაქტობრივი საფუძველი, ისევე როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოტივაცია (თუმცა მას ისედაც არაფერი დაუდგენია) და მისი აპელაციის საფუძვლებიც. 2006 წლის 27 სექტემბერს სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანა მისი მონაწილეობის გარეშე, მნიშვნელოვან საპროცესო დარღვევას წარმოადგენს სსსკ-ს 393.3 მუხლისა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდესის 34.3 “გ" მუხლის საფუძველზე.

კასატორის მოსაზრებით, საინტერესოა ის ფაქტი, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში სამინისტრომ არ ცნო სარჩელი, არ გაიზიარა მის მიერ სარჩელში მითითებული დარღვევების არსებობა და ითხოვდა მის არდაკმაყოფილებას. აპელაციაში სამინისტრომ რადიკალურად შეცვალა თავისი პოზიცია. უპირველეს ყოვლისა, მან არ გაასაჩივრა გადაწყვეტილება. სამინისტროს წარმომადგენელმა მხარი არ დაუჭირა მათ სააპელაციო საჩივარს, ითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება, მაგრამ პასუხი ვერ გასცა კითხვას, თუ რა დაარღვია სამინისტრომ. სამინისტროს წარმომადგენლის პასუხი გახლდათ ის, რომ სამინისტრო მზად იყო, ხელახლა ჩაეტარებინა კონკურსი. სამინისტროს მიერ ოქმის წარმოუდგენლობა (მოუძებნელობა) იმსახურებდა კრიტიკულ შეფასებას, რადგან, ერთი მხრივ, სამინისტროს სურდა კონკურსის განმეორებით ჩატარება (და ამიტომ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება, რისთვისაც ოქმის წარმოუდგენლობა პირდაპირი საშუალება იქნებოდა) და მეორე მხრივ, საუბარია არა რაიმე ძველ დოკუმენტზე, არამედ 2005 წლის 27 იანვრის სხდომის ოქმზე და ძნელად დასაჯერებელია, რომ იგი ვერ მოიძებნა, თუმცა ვერ მოიძებნა არ ნიშნავს, რომ იგი არ არსებობს, ეს არც უარყოფაა და არც დადასტურება. სწორედ ამიტომ, კასატორის განმარტებით, სასამართლოს კრიტიკულად უნდა შეეფასებინა სამინისტროს მიერ ოქმის მოუძიებლობის ბუნდოვანი და ზეპირსიტყვიერი განცხადება, მით უფრო მაშინ, როცა იცოდა, რომ სამინისტრო გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებას უჭერდა მხარს. ამიტომ სასამართლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლიდან გამომდინარე (სასამართლო უფლებამოსილია, თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულების წარმოსადგენად), არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო მხოლოდ სამინისტროს წარმომადგენლის ზეპირსიტყვიერი განცხადებით ოქმის მოუძიებლობის თაობაზე და უნდა დაევალებინა სამინისტროსათვის წერილობით წარმოედგინა პასუხი ოქმის არსებობის ან არარსებობის შესახებ. სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19.2 მუხლიდან გამომდინარე, მანამ, სანამ ოქმის არარსებობის ფაქტობრივ გარემოებას დაადასტურებდა, მისი მოსაზრებისთვისაც მოესმინა.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მართლაც უტყუარად იქნებოდა დადგენილი, რომ ოქმის სრული ვერსია არ არსებობს, მაშინ იგი მოითხოვდა მოწმის სახით მოეწვიათ და დაეკითხათ 2005 წლის 27 იანვრის სხდომის თავმჯდომარე და სხდომის მდივანი, აგრეთვე საბჭოს ის წევრები, რომლებიც საქმეში არსებული ოქმის ამონაწერში არიან მითითებულნი. ამით გაირკვეოდა, მოხდა თუ არა საქმისათვის მნიშვნელოვანი ყველა გარემოების დადგენა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სახეზეა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,ა” პუნქტი.

კასატორის განმარტებით, საქმე მნიშვნელოვანია ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 4 აგვისტოს განჩინებით (საქმე ¹3ბ-900-06) გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ ერთ-ერთი მხარის წარმომადგენელი სასამართლო სხდომაზე მიწვეული არ იყო დადგენილი წესით. იმავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ უარი განაცხადა სადავო საკითხის არსებითად განხილვაზე, რაც სასამართლოს მიერ ასე იქნა დასაბუთებული:

“მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში 2005 წლის 24 ივნისს განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად, საქართველოს უზენაესი სასამართლო დასაშვებად ცნობს და განიხილავს საკმაოდ შეზღუდული ოდენობის საკასაციო საჩივარს.

ამრიგად, საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის და თავად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პრინციპებიდან და ზემოთ მითითებული კონკრეტული ნორმებიდან გამომდინარე, ყოველ პირს უფლება აქვს, სამართლიანი სასამართლო განხილვისა. ამ უკანასკნელში კი, ასევე იგულისხმება უფლება, რომ სულ მცირე, ორ სასამართლო ინსტანციაში (ერთ-ერთი აუცილებლად სააპელაციო სასამართლო უნდა იყოს, რომელიც შეამოწმებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, როგორც ფაქტობრივი, ასევე სამართლებრივი კუთხით) არსებითად, მათივე მონაწილეობით, განხილულ იქნეს სადავო საქმე".

კასატორის მოსაზებით, ზემოაღნიშნული მსჯელობა, უზენაესი სასამართლოს სასამართლო პრაქტიკიდან უნდა იყოს ნასაზრდოები, ხოლო ის, რაც განსახილველ შემთხვევაში მოხდა, სრულად ეწინააღმდეგება ზემოთქმულს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოში დადგინდა ახალი ფაქტობრივი გარემოება (ოქმის არარსებობა), სსსკ-ის 380-ე მუხლი აპელაციაში ახალი ფაქტის წარდგენას გამონაკლის შემთხვევას მიაკუთვნებს. მას აპელაციაში არ მიეცა შესაძლებლობა, ჩამოეყალიბებინა თავისი პოზიცია ახალი ფაქტობრივი გარემოების მიმართ, რაზეც სააპელაციო სასამართლო აფუძნებს თავის განჩინებას.

კასატორის მითითებით, სასამართლოსათვის მნიშვნელობა აქვს არა ოქმს თავისთავად, არამედ ადმინისტრაციულ ორგანოში ჩატარებული განხილვის კანონშესაბამისობის დადგენას, რაც შესაძლებელი იყო გამოკვლეულიყო მოწმეთა ჩვენებებითაც. მეორეც, გასარკვევია, საერთოდ შედგა თუ არა ოქმი სრულად. იმ შემთხვევაში, თუკი გამოირკვეოდა, რომ სხდომის ოქმის სრული ვერსია საერთოდ არ იყო შედგენილი, მაშინ სასამართლოს ამონაწერი უნდა მიეღო სრულ ოქმად და ასეთ შემთხვევაში მოსარჩელე ვერანაირად ვერ დაამტკიცებდა იმას, რომ მას არ მისცეს საშუალება აზრის გამოსახატავად. მართალია, მტკიცების ტვირთი ადმინისტრაციულ ორგანოს აკისრია, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ კერძო პირს, ამ შემთხვევაში კი მოსარჩელეს მტკიცების ტვირთი არ აკისრია (იგივე მე-17 მუხლი). თუკი მოსარჩელე თავის არგუმენტაციას იმაზე ამყარებდა, რომ მას არ მისცეს აზრის გამოხატვის საშუალება, ვინ დაუშალა მას, რომ მისი პოზიციის უკეთ დასადასტურებლად მაშინვე მოეთხოვა იმავე ოქმის სრული ვერსია, როგორც კი ეს განხილვა ჩატარდა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 სექტემბრის განჩინების გაუქმებასა და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2006 წლის 22 დეკემბერს საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრომ მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც იგი ითხოვდა სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობას, ვინაიდან იგი არ აკმაყოფილებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას სს ,,ჯ. მ. კ-ის” საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.