¹ბს-955-916(კ-07) 19 დეკემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე

ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 8 დეკემბერს მ. მ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თელავის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თელავის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1997 წელს მისმა სიძემ ი. ჩ.-მ მიმართა სიღნაღის რაიონის გამგეობას საიჯარო მიწის _ 10 ჰა სახნავი და 80 ჰა საძოვარი, გამოყოფის მოთხოვნით. იმ პერიოდში, გამგეობაში მომუშავე პირი გ. გ.-ი და მიწათმომწყობი მათ შეჰპირდნენ, რომ მისცემდნენ 10 ჰა სახნავს და 50 ჰა საძოვარს. წინასწარ შეატანინეს ჯერ 100 ლარი და შემდეგ _ 180 ლარი, თუმცა, მერე აღმოჩნდა, რომ ასეთი ფართი არ არსებობდა და მხოლოდ 1998 წელს დაამუშავებინეს 10 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელიც აღმოჩნდა სხვისი და 1999 წელს ისევ ჩამოართვეს. მოსარჩელისათვის მოგვიანებით გახდა ცნობილი, რომ ის 10 ჰა სახნავი ფართი მის სახელზე იყო გაფორმებული. მას შემდეგ მიწასთან არავითარი შეხება არც მას და არც მის სიძეს არ ჰქონიათ, რადგან, რეალურად არც მიწა გამოუყვიათ მისთვის და არც ფართი მიუზომიათ. იგი არასოდეს არ ყოფილა მოიჯარე.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2006 წლის 2 ნოემბერს მოპასუხისგან მიიღო 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹217 საგადასახადო შეტყობინებები საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის, ასევე ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, საიდანაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ 2006 წლის 1 აგვისტოს მდგომარეობით ერიცხებოდა დავალიანება 1151 ლარის ოდენობით, ძირითადი თანხა 370 ლარი, ხოლო საურავი _ 781 ლარი. მოპასუხე ორგანიზაციამ ისე გადაუგზავნა მას საგადასახადო შეტყობინებები ვალდებულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების გამოყენების თაობაზე, რომ 1999 წლიდან 2006 წლამდე, საერთოდ არ უცნობებია მისთვის რაიმე დავალიანების შესახებ და არ მიუღია არავითარი საგადასახადო მოთხოვნა, რაც იმ პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 148-ე, 224-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევას წარმოადგენდა. დასახელებული მუხლები მოპასუხე ორგანიზაციას ავალდებულებდა წერილობითი შეტყობინებების გადაგზავნას გადამხდელისათვის, რაც მოპასუხეს არ გაუკეთებია 8 წლის მანძილზე. მოსარჩელე საიჯარო ფართს ფლობდა მხოლოდ 1 წლის განმავლობაში. 1999 წელს კი მიწა გადასცეს სხვა პირს და იმ პერიოდში მიწის მართვის სამმართველოს უფროსმა გ. გ.-მ მოსარჩელეს შეატყობინა, რომ მიწა სხვას გადაეცა, რადგან მოსარჩელისათვის იგი არასწორად იყო გამოყოფილი.

მოსარჩელის განმარტებით, მეიჯარე ორგანიზაციაში მას განუცხადეს, რომ არავითარი საბუთები არ გააჩნდათ მის სახელზე მიწის გამოყოფისა თუ ჩამორთმევის თაობაზე, ასევე არ არსებობდა შესაბამისი ხელშეკრულება. მიუხედავად ამისა, მოპასუხემ მაინც გამოწერა პირადი ბარათები და არასწორად დაარიცხა 1999 წლის მიწის გადასახადი. მოსარჩელისთვის თანხის გადახდევინების საკითხი გადაწყდა მხოლოდ 8 წლის შემდეგ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოთხოვნა თანხის გადახდევინების შესახებ იყო ხანდაზმული და უსაფუძვლო და მისთვის გადაგზავნილი შეტყობინებები გადახდას არ ექვემდებარებოდა. საგადასახადო შეტყობინება და ნებისმიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რაც გახდა შეტყობინებების ამოწერის საფუძველი, სასამართლოს მთლიანად უნდა ეცნო ბათილად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა 6 წელს და ეს ვადა აითვლებოდა შესაბამისი ვალდებულების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან. ამასთან, მიწის გადასახადის გადახდის საფუძველი იყო მიწის საკუთრების ან სარგებლობის დამადასტურებელი საბუთი, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უცნობი იყო, 1999 წელს მოსარჩელეს, რის საფუძველზე დაარიცხეს იმ მიწის საიჯარო ქირის გადასახადი, რომელიც მფლობელობაში არ ჰქონია, უფრო მეტიც, რომც ჰქონოდა დავალიანება, მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

მოსარჩელემ აღნიშნა, 8 წლის შემდეგ განხორციელებული მოთხოვნა იყო უსაფუძვლო და მოპასუხე ვალდებული იყო, შეეწყვიტა ყოველგვარი თანხისა და საურავის დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 45-ე და 129-ე მუხლების თანახმად, რადგან გასული იყო როგორც საურავის დარიცხვის, ისე საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების ყოველგვარი ვადა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ ზემოააღნიშნული საგადასახადო შეტყობინებები ჩაჰბარდა 2006 წლის 2 ნოემბერს, სარჩელი კი მის მიერ ფოსტას წარედგინა იმავე წლის 30 ნოემბერს, ანუ მის მიერ დაცული იყო გასაჩივრების კანონით დადგენილი ერთთვიანი ვადა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა, დარღვეული ქონებრივი და პირადი უფლებების აღდგენა, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹217 საგადასახადო შეტყობინებების, მოპასუხის მიერ წარმოებული არასწორი საგადასახადო დარიცხვის ბათილად ცნობა და საგადასახადო ორგანოს დავალდებულება მის მიმართ საგადასახადო წარმოების შეწყვეტის შესახებ.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. მ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი თელავის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ 2006 წლის 23 ოქტომბრის ¹217 შეტყობინებები იპოთეკა/გირავნობისა და ყადაღის დადების შესახებ; მოპასუხე თელავის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა გამოეკვლია, შეეფასებინა გარემოებები და გამოეცა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს საგადასახადო მოთხოვნა არ მიუღია, მისთვის წლების განმავლობაში არ ყოფილა ცნობილი საგადასახადო ვალდებულების არსებობის შესახებ.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-17 მუხლის მეორე ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენისას მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარემ ვერ წარმოადგინა რაიმე დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა, თუ რის საფუძველზე გაიცა საგადასახადო შეტყობინენები. მოპასუხემ ვერ დაამტკიცა, იყო თუ არა გაცემული საგადასახადო მოთხოვნები და რომელ წლებს შეეხებოდა ისინი. მოპახუხის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მოსარჩელის მიერ საიჯარო მიწის ნაკვეთის ფლობისა და ამ მიწის ნაკვეთით სარგებლობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხე მხარის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული მიწის მფლობელთა სიები საკმარისი დოკუმენტი იყო მიწის გადასახადის დარიცხვისათვის, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 271-ე მუხლის თანახმად, მიწის გადასახადის გადამხდელად ითვლებოდა პირი, რომელსაც საქართველოს ტერიტორიაზე ჰქონდა კანონით გათვალისწინებულ სარგებლობაში ან ფაქტობრივ მფლობელობაში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწა (ფაქტობრივ სარგებლობაში იგულისხმებოდა ფაქტობრივი ფლობა და სარგებლობა, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული მიწის ფლობისა და მიწით კანონიერი სარგებლობისა).

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარეს უნდა გამოეკვლია, ჰქონდა თუ არა მფლობელობასა და სარგებლობაში მოსარჩელეს საიჯარო მიწის ნაკვეთი, რა დროის პერიოდს ეხებოდა გადასახადი, იყო თუ არა გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნა, გაეგზავნა თუ არა საგადასახადო მოთხოვნა მოსარჩელეს და როდის. მოპასუხეს ასევე უნდა გამოეკვლია, რას ეფუძნებოდა საგადასახადო შეტყობინებების გამოცემა. ამ საკითხების გამორკვევის შემდეგ, მოპასუხეს უნდა გამოეცა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თელავის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახდო დეპარტამენტის თელავის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 ივნისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ სასამართლო მიიჩნევდა, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილი იყო, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ეცნო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაევალებინა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოეცა ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. სასამართლო მიიღებდა ამ გადაწყვეტილებას, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობდა მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

სააპელაციო სასამართლომ, საქმეში წარმოდგენილი მასალების შესაბამისად, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მათი გამაბათილებელი არგუმენტები სააპელაციო საჩივრის ავტორს არ წარმოუდგენია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 ივნისის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორმა აღნიშნა, რომ მ. მ.-ს 1998 წელს იჯარით გამოეყო 10 ჰა სახნავი მიწის ფართობი, რაზედაც წინასწარ გადაიხადა გადასახადი _ 100 ლარი, ხოლო გადასახდელი დარჩა 110 ლარი. 1999 წელს მოსარჩელეს დაერიცხა 260 ლარი და სულ დავალიანებამ შეადგინა 370 ლარი. აღნიშნული დარიცხვა მის პირად ბარათზე განხორციელდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოდან მიწოდებული სიების საფუძველზე. არსებული დავალიანების გამო განხორციელდა მ. მ.-ის მიმართ საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიება, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის სახით.

კასატორმა განმარტა, რომ, როგორც რაიონულმა, ისე სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, კერძოდ, სარჩელის საგანს წარმოადგენს ორი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, რომელთაგან შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, მართალია, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, მაგრამ იგი პირდაპირ და უშუალო ზიანს არ აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ვინაიდან იგი მხოლოდ ატყობინებს გადასახადის გადამხდელს, რომ დარიცხული გადასახადის გადაუხდელობის შემთხვევაში მოხდება მის ქონებაზე ყადაღის დადება. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ ნაწილში სარჩელი არ არის დასაშვები, ხოლო, რაც შეეხება მეორე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს _ შეტყობინებას საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 85-ე მუხლი ადგენს, რომ საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლება წარმოიშობა საგადასახადო დავალიანებაზე საგადასახადო დავის დაწყებისთანავე ან/და აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებასთან ერთად. მოცემულ შემთხვევაში კი, სახეზეა აღიარებული საგადასახადო ვალდებულება და შესაბამისად, არ არსებობდა ზემოხსნებული შეტყობინების ბათილად ცნობის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 15 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 19 დეკემბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებდა საქმის განხილვის შედეგზე და განაპირობებდა არასწორი განჩინების მიღებას. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.