¹ბს-972-926(2კ-06) 18 აპრილი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნინო ქადაგიძე (მომხსენებელი), ნათია წკეპლაძე

სხდომის მდივანი – გ. ილინა

კასატორი (მოწინააღმდეგე მხარე) – ე. ჭ-ე

მოწინააღმდგე მხარე (კასატორი) – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, წარმომადგენელი – გ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურისა და საკომპენასაციო თანხების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 11 მაისს ე. ჭ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ სამუშაოზე აღდგენისა და დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 1997 წელს დაამთავრა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, ფილოლოგი ანალისტის სპეციალობით.

... წლიდან მუშაობდა სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს საინფორმაციო ანალიტიკურ დეპარტამენტში ..... თანამშრომლად.

.... წელს დაამთავრა ენისა და კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სინქრონული თარგმანის განყოფილება და მიენიჭა მთარგმნელ-თარჯიმნის კვალიფიკაცია. .... წლის იანვრიდან გავიდა დეკრეტში, ... წლის 12 მარტს შეეძინა პირველი შვილი, .... წლის 20 აგვისტოს გავიდა სამსახურში, ხოლო .... წლის 7 სექტემბრიდან .... წლის 11 იანვრამდე ისევ - დეკრეტულ შვებულებაში, ვინაიდან იყო ორსულად მეორე ბავშვზე, რომელიც შეეძინა .... წლის 19 ოქტომბერს.

.. წლის იანვარში მისთვის ცნობილი გახდა, რომ იგი გათავისუფლებულია სამსახურიდან. მოსარჩელის განმარტებით, მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა შრომის კანონთა კოდესის 42²-ე და 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დარღვევით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2005 წლის 25 იანვრის ¹134 ბრძანებისა და ¹1 დანართის მის ნაწილში გაუქმებას, სამსახურში აღდგენასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას.

მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაკისრებოდა მიუღებელი ფორმა-ტანსაცმლის შესაბამისი კომპენსაცია და სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება.

მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის - ე. ჭ-ის სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა ორგანიზაციის – საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ლიკვიდაციის გამო, რის გამოც ითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით ე. ჭ-ის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ე. ჭ-ეს უარი ეთქვა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 25 იანვრის ¹134 ბრძანებისა და მისი დანართის გაუქმებაზე, სამსახურში აღდგენასა და იძულებითი განაცდურის, აგრეთვე ფორმა-ტანსაცმლის კომპენსაციის ანაზღაურებაზე. მოპასუხე – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ე. ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელფასო დავალიანების - 125,70 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ ე. ჭ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია, ვინაიდან, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მოხელეს უფლება აქვს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ერთი თვის განმავლობაში გაასაჩივროს სასამართლოში სამსახურებრივ საკითხებზე გამოცემული ბრძანება, განკარგულება, გადაწყვეტილება, აგრეთვე მოქმედება. მოსარჩელე ე. ჭ-ე სამსახურიდან დათხოვნილ იქნა 2005 წლის 25 იანვარს, ხოლო მან სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2005 წლის 11 მაისს, ანუ გასაჩივრების ერთთვიანი ვადის დარღვევით.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილია, რომ მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი). მოსამსახურეს გასამრჯელო (ხელფასი) მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, პრემიას, საჯარო სამსახურში წელთა ნამსახურობისათვის დაწესებულ და საქართველოს კანონდებლობით გათვალისწინებულ სხვა დანამატებს. ამდენად, მოპასუხე ვალდებულია, სრულად აუნაზღაუროს მოსარჩელე ე. ჭ-ეს გაწეული შრომითი სამსახურის შესაბამისი გასამრჯელო.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ჭ-ემ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლოში აპელანტმა გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა და იშუამდგომლა დამატებით 414 ლარის, 2004 წლის დეკემბრისა და 2005 წლის იანვრის ხელფასებს შორის განსხვავების, გამოუყენებელი შვებულების - 370 ლარისა და გათავისუფლების გამო კომპენსაციის 740 ლარის - ანაზღაურება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით ე. ჭ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით ე. ჭ-ის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 25 იანვრის ¹234 ბრძანება და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაევალა საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევის შედეგად მიეღო ახალი ადმინისტრაციული აქტი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ არ იზიარებს საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებას ე. ჭ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე, ვინაიდან, მოსარჩელის განმარტებით, მას ბრძანება სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე ჩაჰბარდა 2005 წლის 20 აპრილს, ხოლო მან სასამართლოს მიმართა 2005 წლის 11 მაისს, რაც დასტურდება ასევე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2006 წლის 1 მაისის ¹10/2/33-3382 ცნობით იმის თაობაზე, რომ ე. ჭ-ეს მხოლოდ 2006 წლის აპრილში ჩაჰბარდა ბრძანება ლიკვიდაციის გამო მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 25 იანვრის ¹134 ბრძანება გამოცემულია საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, კერძოდ, ბრძანების გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ ყოფილა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს ჰყავს 3 წლამდე მცირეწლოვანი შვილები, სათანადო შეფასება არ მიეცა იმ გარემოებას, რომ მიუხედავადD საქართველოს უშიშროების სამინისტროს ლიკვიდაციისა, საქმეში არსებული მტკიცებულებით დასტურდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში მოსარჩელის შესაბამის თანამდებობაზე დატოვების შესაძლებლობა. საკადრო და ორგანიზაციული უზრუნველყოფის დეპარტამენტის იურიდიული სამმართველოს 2005 წლის 27 ივლისის ცნობით, ლიკვიდაციის შედეგად ანალიტიკური დეპარტამენტის 76 თანამშრომლიდან დათხოვნილია მხოლოდ 9, ამასთანავე შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის საინფორმაციო პოლიტიკურ დეპარტამენტში ირიცხება 151 თანამშრომელი.

ამასთან, სააპელაციო პალატის განმარტებით, ვინაიდან არ არის არსებითად ბოლომდე გადაწყვეტილი ე. ჭ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების საკითხი, ამ ეტაპზე შეუძლებელია მსჯელობა მის მიერ დასახელებული საკომპენსაციო თანხებისა და დავალიანებების ანაზღაურების თაობაზე.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ე. ჭ-ემ და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ.

კასატორი ე. ჭ-ე საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 127-ე მუხლის მე-5 პუნქტი, რომლის შესაბამისად, ,,სასამართლოს მიერ სამსახურიდან გათავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გაცემული ბრძანების, განკარგულების ან გადაწყვეტილების არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში მოხელე ექვემდებარება დაუყოვნებლივ აღდგენას, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა უარს ამბობს აღდგენაზე”, ასევე არ გამოიყენა ,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის თანახმადაც სამხედრო სამსახურიდან უსაფუძვლოდ და უკანონოდ დათხოვნილი სამხედრო მოსამსახურე თავდაცვის მინისტრმა ან შესაბამისი უწყების ხელმძღვანელმა უნდა აღადგინოს იმავე თანამდებობაზე და იმ ნაწილში, რომელშიც გადიოდა სამსახურს სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნამდე, ხოლო სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნის შემდეგ იძულებით გაცდენილი დრო მათ ეთვლებათ ნამსახურობის წლებში და საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის ¹609 ბრძანებულების IX თავის მე-5 პუნტის შესაბამისად, მიეცემათ შესაბამისი ფულადი ანაზღაურებაც.

კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 67-ე მუხლის მე-4 პუნქტი, საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 29 ნოემბრის ¹545 ბრძანებულების დანართი 1-ის მე-13 პუნქტი, ,,სამხედრო სამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლის მე-3 პუნქტი, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 14 ნოემბრის ¹796-44 დადგენილების 23-ე პუნქტის ,,ა” ქვეპუნქტი.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას.

მეორე კასატორი - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ გაურკვეველია თუ რომელ გარემოებათა ყოველმხრივ და სრულყოფილ გამოკვლევაზე მიუთითებს სააპელაციო სასამართლო, მაშინ, როდესაც ,,საქართველოს მთვარობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქართველოს კანონში 2004 წლის 24 დეკემბერს შესული ¹806 ცვლილების თანახმად, განხორციელდა საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ლიკვიდაცია. შესაბამისად, საქართველოს შს მინისტრის 2005 წლის 25 იანვრის ¹134 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა არა მარტო ე. ჭ-ის, არამედ საქართველოს უშიშროების სამინისტროს მთელი პირადი შემადგენლობის დათხოვნა სამხედრო ძალების თადარიგში. ხოლო ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად: ,,მოხელე შეიძლება გათავისუფლდეს სამსახურიდან დაწესებულების ლიკვიდაციის გამო”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 25 იანვრის ¹134 ბრძანება და შს სამინისტროს დაევალა საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევის შედეგად ახალი ადმინისტრაციული აქტის მიღება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

2007 წლის 18 აპრილს სასამართლო სხდომაზე ე. ჭ-ემ უარი განაცხადა სასარჩელო განცხადებაზე და მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო კასატორ - ე. ჭ-ის შუამდგომლობის გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ მისი შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, კერძოდ, უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება ე. ჭ-ის სარჩელზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართლაწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელემ – ე. ჭ-ემ უარი განაცხადა რა სარჩელზე, გამოხატა ნება თავისი საპროცესო უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც ადმინისტრაციული პროცესის მონაწილე მხარის ნების შეუზღუდავი გამოვლენა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე.

საკასაციო სასამართლოს ასევე ნიშანდობლივად მიაჩნია მხარეებისათვის იმაზე მითითება, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხევევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

საკასაციო პალატა, ასევე, ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, სარჩელზე უარს აცხადებს ფიზუკური პირი ე. ჭ-ე რის გამოც, სასამართლო ვერ გამოიყენებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის დებულებებს და არ ამოწმებს სარჩელზე უარის თქმის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის საკითხს.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ე. ჭ-ის შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს და მოცემულ დავაზე შეწყდეს საქმის წარმოება, ამასთან უნდა გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებები.

ხოლო რაც შეეხება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან მოსარჩელე ე. ჭ-ემ უარი განაცხადა სასარჩელო განცხადებაზე და შეწყდა საქმის წარმოება, შესაბამისად აღარ არსებობს დავის საგანი, რომლის მიმართაც სასამართლო გამოიტანს გადაწყვეტილებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით, 272-ე მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. ჭ-ის განცხადება სარჩელზე უარის თქმის თაობაზე დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებები;

3. ე. ჭ-ის სარჩელზე შეწყდეს საქმის წარმოება;

4. მოსარჩელეს განემარტოს, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.