¹ბს-97-92(კ-07) 18 აპრილი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 22 აპრილს სს “ხ-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, სს ,,ხ-მა” 2004 წლის 8 ნოემბერს წერილით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს და დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლის აღდგენა მოითხოვა. სს “ხ-ს” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 24 იანვრის ¹1-09/286 წერილით ეცნობა, რომ მის მიერ გადახდილი დამატებული ღირებულების გადასახადის გაუქმებული ჩათვლებიდან სხვაობა _ 197431 ლარი აღდგენას არ ექვემდებარებოდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელეს განემარტა, რომ შპს “ხ. ...-ის”, სს “ს-ის”, შპს “ბ.-...-ის”, შპს “ვ-ის”, შპს “თ-ის”, შპს “ს. კ. ლ.-....-ის”, სს “დ-ას”, სს “ტ-ის”, შპს “ს. რ. ტ.-ისა” და შპს ,,პ-ის" მიერ დარღვეულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლების მოთხოვნები.

მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული უკანონოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ შპს “ხ. ....-ს” 2003 წლის 21 ოქტომბრისთვის ერიცხებოდა ზედმეტად გადახდილი თანხა _ 25831 ლარი, რაც ოზურგეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 21 ოქტომბრის ცნობით დასტურდებოდა. სს “ს-ს” დამატებული ღირებულების გადასახადი გადახდილი ჰქონდა ბიუჯეტში და დავალიანება არ ერიცხებოდა, რაც ტყიბულის საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 17 ოქტომბრის ცნობით დასტურდებოდა, ასევე არ ერიცხებოდა ბიუჯეტის მიმართ დავალიანება შპს “პ-ს”, რაც ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 28 ოქტომბრის ცნობით დასტურდებოდა და შპს “ს. კ. ლ.-....-ს”, აღნიშნული კი დასტურდებოდა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 19 აპრილის ცნობით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 18 აპრილის დადგენილებით მოხდა შპს “თ-ის”, შპს “ბ-ის”, შპს “ვ-ისა” და შპს “პი-ის” შერწყმა სს “ხ-თან”, რის შედეგადაც მათი აქტივები და პასივები სს “ხ-ს” გადაეცა.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა არ მიუთითა, თუ რაში მდგომარეობდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლების დარღვევა, მაშინ, როდესაც აღნიშნულ ორგანიზაციებს იმავე კოდექსის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნები დაცული ჰქონდათ, კერძოდ, მათ მიერ შესაბამის საგადასახადო ორგანოებში დროულად იყო წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ დამატებული ღირებულების გადასახადის _ 197431 ლარის გადახდილად ჩათვლა მოითხოვა.

რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელის წარმომადგენელმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა და დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების თაობაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 24 იანვრის ¹1-09/286 საგადასახადო შეტყობინების (წერილი) ბათილად ცნობა და დამატებული ღირებულების გადასახადის _ 195563 ლარის აღდგენა ჩათვლა მოითხოვა.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით სს “ხ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელისთვის დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების თაობაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 24 იანვრის ¹1-09/286 წერილი მოსარჩელისთვის 195563 ლარის დღგ-ს ჩათვლის აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში და მოსარჩელეს პირად საგადასახადო ბარათზე აღუდგა დღგ-ის ჩათვლები 195563 ლარის ოდენობით.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი ცნობების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ სს “ხ.-...-ს”, სს “ს-ს” და შპს “ლ.-.....-ს” ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდათ. რაც შეეხებოდა შპს “ვ-ს”, შპს “ბ-ს”, შპს “თ-სა” და შპს “პ-ს”, აღნიშნული ორგანიზაციების შერწყმა მოხდა სს “ხ-თან”, რის შედეგადაც მათი აქტივები და პასივები მთლიანად გადაეცა სს “ხ-ს”.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ შეასრულა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები, კერძოდ, მან რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად და საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად წარადგინა შესაბამისი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები.

რაიონული სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 24 იანვრის ¹1-09/286 წერილი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ აქტს, რომელიც არ აკმაყოფილებდა იმავე კოდექსის 53-ე მუხლის მოთხოვნებს, კერძოდ, არ შეიცავდა წერილობით დასაბუთებას. ამასთან, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის გადაწყვეტილება სადავო 197431 ლარის ჩათვლის აღდგენაზე უარის თქმის შესახებ არ იყო დასაბუთებული, რის გამოც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, დასახელებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 14 ივლისის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირებად სს “ს-ი”, სს “დ-ა”, სს “ტ-ის” დასავლეთის ფილიალი და შპს “ს. კ. ლ.-....” ჩაებნენ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას სს “ხ-მა” შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნების ოდენობა და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შედეგად დარიცხული საურავის _ 17700 ლარის მოხსნა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს “ხ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; შპს “ხ-ს” მოეხსნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების: სერია აა-... ¹..., აა-... ¹.., აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹..,, აა- აა-... ¹.., გაუქმების შედეგად დარიცხული საურავი _ 17770 ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, რაიონულმა სასამართლომ არ გამოიკვლია ჰქონდა თუ არა ადგილი სს “ხ-ვის” საქონლის მიმწოდებლების: შპს “ხ.-.....-ის”, სს “ს-ის”, შპს “ბ.-...-ის”, შპს “ვ-ის”, შპს “თ-ის”, შპს “ლ.-...-ის”, სს “დ-ას”, სს “ტ-ის”, შპს “ს. რ. ტ.-ისა" და შპს “პ-ის” მხრიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის დარღვევას. ხსენებული ნორმის განმარტებისას, რაიონულმა სასამართლომ დასაბუთების გარეშე დაადგინა, რომ დღგ-ს ჩათვლას არ შეიძლებოდა დაქვემდებარებოდა მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტში რეალურად გადახდილი თანხა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრება, თუმცა იქვე აღნიშნა, რომ მითითებული საკითხი სააპელაციო სასამართლოში აღარ წარმოადგენდა დავის საგანს, ვინაიდან შპს “ხიდმშენმა” შეამცირა დავის საგანი და მხოლოდ ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურებით მიღებული დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შედეგად დარიცხული საურავის _ 17770 ლარის მოხსნა მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის თანახმად, არაპირდაპირი გადასახადის (მათ შორის დღგ) ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება საქონლის მიმწოდებელს ეკისრებოდა. ამასთან, იმავე კოდექსის 120-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს არასწორად გამოანგარიშებისთვის, ბიუჯეტში დროულად გადაუხდელობისა და საგადასახადო ორგანოებში დეკლარაციის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობისათვის პასუხისმგებლობა დღგ-ს გადამხდელებსა და მათ თანამდებობის პირებს ეკისრებოდათ. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ პასუხისმგებლობა ზემოაღნიშნული ოპერაციების შედეგად დღგ-ს ბიუჯეტში დროულად გადაუხდელობისთვის უნდა დაკისრებოდა საქონლის მიმწოდებლებს: შპს “ხ.-....-ს”, სს “ს-ს”, შპს “ბ.-....-ს”, შპს “ვ-ს”, შპს “თ-ს”, შპს “ლ.-....-ს”, სს “დ-ას”, სს “ტ-ს”, შპს “ს. რ. ტ.-ს” და შპს “პ-ს”.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) თანახმად, დღგ-ს გადამხდელს წარმოადგენდა საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმწოდებელი. იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში შპს ,,ხ-ი" წარმოადგენდა მყიდველს და არა მიმწოდებელს, სააპელაციო სასამართლომ გამორიცხა მისი დღგ-ს გადასახადის გადამხდელად მიჩნევის შესაძლებლობა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის თანხა არ იყო გადახდილი დადგენილ ვადაში, გადასახადის გადამხდელს თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,15%-ის გადახდა ეკისრებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საურავი წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახეს, რომელიც გამოყენებული ვერ იქნებოდა იმ პირის მიმართ, რომელიც გადასახადის გადამხდელად არ ითვლებოდა, ხოლო დღგ-ს, როგორც არაპირდაპირი გადასახადის, ბუნებიდან გამომდინარე, შპს “ხ-ი” არ წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს და მის მიმართ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული საურავის დაკისრება უკანონოდ მიიჩნია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 252-ე მუხლი, ვინაიდან დღგ-ის ჩათვლის გაუქმების შედეგად დარიცხული ძირითადი თანხის ნაწილში მოსარჩელემ ცნო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივარი და ამ ნაწილში შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა, შესაბამისად გადასახადის გადამხდელს ბიუჯეტის წინაშე გადახდის ვალდებულება ეკისრებოდა, ხოლო გადახდის ვადის დარღვევის გამო მას ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე უნდა დაკისრებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 252-ე მუხლით გათვალისწინებული საურავი საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ოდენობით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 თებერვლის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 15 თებერვლის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 18 აპრილამდე.

2007 წლის 28 თებერვალს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა უზენაეს სასამართლოში წარადგინა მოსაზრება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.