¹ბს-986-940(კ-06) 6 თებერვალი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – ნ. ს-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 სექტემბრის განჩინება

სარჩელის საგანი – სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბთილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, მიუღებელი, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

ნ. ს-ამ სარჩელი აღძრა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, მოპასუხისათვის მიუღებელი, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების დავალება /იხ.ს.ფ. 2-5/

საქმის გარემოებები:

1982 წლიდან მოსარჩელე მსახურობდა ჯარში სხვადასხვა თანამდებობაზე, ხოლო გათავისუფლებამდე _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ყოფილი ....-ე, ამჟამად ........-ე მსუბუქი ქვეითი ბატალიონის კავშირგაბმულობის ოცეულის რადიოკავშირგაბმულობის ჯგუფის უფროსად, არის უფროსი სერჟანტი. 2005 წლის 11 მაისის ბრძანებით გათავისუფლდა თანამდებობიდან, ამოირიცხა ქართული ჯარის სიებიდან და ჩაირიცხა რეზერვში. 2005 წლის 13 მაისს ¹კ/1820 საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჟ-...... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის მიერ ეცნობა, რომ მისი შემდგომი სამხედრო სამსახურის გაგრძელების საკითხი განიხილებოდა მე-2 ბრიგადის უახლოეს მუდმივმოქმედ სამანდატო კომისიის სხდომაზე, ხოლო მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ ეცნობებოდა დამატებით. 2005 წლის 20 ივლისს მოსარჩელეს ჩააბარეს სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ 2005 წლის 11 მაისის ¹1270 ბრძანების ასლი, რომლითაც ირკვევა, რომ რეორგანიზაციისა და შტატების შემცირების გამო მოსარჩელე გათავისუფლებულია დაკავებული თანამდებობიდან. 2005 წლის 2 მარტამდე მოსარჩელე იმყოფებოდა შვებულებაში, ხოლო 2005 წლის 28 აპრილს ჩაირიცხა რეზერვში. მოსარჩელის ჯარში მსახურობის სტაჟი შეადგენს 19 წელს და 1 თვეს, ასევე მას არაერთხელ გამოეცხადა მადლობა და შენიშვნა არ მიუღია.

სარჩელის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები:

აღნიშნული ბრძანება უკანონოა, რამდენადაც საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში შტატები არ შემცირებულა და მოსარჩელის თანამდებობაზე მიიღეს სხვა თანამშრომელი. რეორგანიზაცია არ ქმნის საფუძველს მუშაკის გასათავისუფლებლად, თუ მას არ მოჰყვა შტატების შემცირება, რაც აღნიშნულ შემთხვევაში არ მომხდარა. ადმინისტრაციის მიერ მოსარჩელის გათავისუფლებისას დაირღვა “საჯარო სამსახურის შესახებ” 108.1. და 97.2. მუხლები, რამდენადაც მას არ ეცნობა მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ ერთი თვით ადრე, ასევე არ შესთავაზეს სხვა თანამდებობა. ამასთან, როგორც ბრძანებიდან ირკვევა, მოსარჩელე ფაქტიურად გათავისუფლდა 2005 წლის 28 აპრილის შტატების შემცირების გამო და ჩაირიცხა რეზერვში, ადმინისტრაციას არ ჰქონდა უფლება ჩაერიცხა რეზერვში წინასწარი თანხმობის გარეშე. მოსარჩელე დაითხოვეს შვებულების დროს, რითაც დაირღვა საქართევლოს შრომის კანონთა კოდექსის 34.2. მუხლი. შტატების შემცირების შემთხვევაში, ადმინისტრაციას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ მოსარჩელეს გააჩნდა სამსახურში დარჩენის უპირატესი უფლება შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის თანახმად. მოპასუხემ ასევე დაარღვია ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 50.1. და 117-ე მუხლები. მოსარჩელეს არ მიუღია 1998-2000 წლების 13 თვის ხელფასი, თვეში 100 ლარის ოდენობით. 2003 წლის 19 ივნისის ¹3305 კონტრაქტი დადებულია განუსაზღვრელი ვადით. აღნიშნული კონტრაქტი შესულია ძალაში 2003 წლის 7 აპრილს ხელის მოწერისთანავე, კონტრაქტით გათვალისწინებულ ვალდებულებას მოსარჩელე ასრულებდა პირნათლად, მისი საშუალო ხელფასი თვეში შეადგენდა 360 ლარს.

მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების დროს განიცადა მძიმე მორალური ზიანი, შეილახა მისი პატივი, ღირსება, საქმიანი რეპუტაცია და დამსახურება, რის გამოც მოპასუხისთვის მორალური ზიანის სახით 20000 ლარის ანაზაურების დაკისრება მოითხოვა.

საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 13 თებერვლის სხდომაზე ნ. ს-ამ უარი თქვა სარჩელზე სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბთილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენის, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში და მოითხოვა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება /იხ.ს.ფ. სხდომის ოქმი/.

საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაეკისრა სახელფასო დავალიანების სახით 1085,2, ლარის გადახდა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირადL

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ნ. ს-ა მსახურობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობებზე, მათ შორის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ¹........ და ¹........ სამხედრო ნაწილებში, ხოლო საქართევლოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 11 მაისის ¹1270 ბრძანებით საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჟ-..... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის განკარგულებაში მყოფი, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ყოფილი .....-ე მსუბუქი ქვეითი ჯგუფის უფროსი სერჟანტი ნ. ს-ა 2005 წლის 28 აპრილიდან დათხოვნილ იქნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან რეზერვში. 2006 წლის 6 მარტს გაცემული ¹120 ცნობის თანახმად, ნ. ს-ას სახელფასო დავალიანებები შეადგენს ¹...... სამხედრო ნაწილში მუშაობისას 219,51 ლარს, ხოლო ¹......... სამხედრო ნაწილში მუშაობის დროს _ 865,69 ლარს, რაც ჯამში შეადგენს 1085,2 ლარს.

სასამართლოს დასკვნით, ნ. ს-ა სამხედრო სამსახურს გადიოდა რა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ქვედანაყოფებში, იმყოფებოდა შრომით ურთიერთობაში ადმინისტრაციულ ორგანოსთან _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსთან და ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა მოხელეს, ხოლო ,,სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად _ სამხედრო მოსამსახურეს.

სასამართლომ განმარტა, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,თ" ქვეპუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურეზე აღნიშნული კანონის მოთხოვნები ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი, კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს შრომის კანონმდებლობა მოხელეებზე ვრცელდება აღნიშნული კანონით განსაზღვრულ თავისუბურებათა გათვალისწინებით. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად მოსამსახურეს უფლება აქვს, სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე, მიიღოს შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი), ხოლო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის მე-16 მუხლის თანახმად, დაწესებულება, რომელშიც მუშაობს თანამშრომელი, თვითონ არის პასუხისმგებელი ხელფასის ანაზღაურებაზე. ამავე კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, მოსამსახურეს მისი დათხოვნისას დაწესებულებისაგან კუთვნილი მთელი თანხა ეძლევა დათხოვნის დღეს, რის გამოც მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო ვალდებულია, აუნაზღაუროს მოსარჩელეს მიუღებელი ხელფასი 1085,2 (ათას ოთხმოცდახუთი ლარი და ორი თეთრი) ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ს-ამ, რომლითაც მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი მოტივით:

2005 წლის 16 იანვრიდან 2 მარტამდე აპელანტი იმყოფებოდა 2004 წლის კუთვნილ შვებულებაში, შვებულებიდან დაბრუნების შემდეგ, 2005 წლის 02 მარტს გამოცხადდა სამსახურში. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 11 მაისის ¹1270 ბრძანების საფუძველზე, რეორგანიზაციისა და შტატების შემცირების მოტივით, დათხოვნილ იქნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან. აღნიშნული ბრძანების ამონაწერი კი ჩაიბარა 2005 წლის 20 ივლისს;

აპელანტმა მიუთითა, რომ 2006 წლის 13 თებერვალს დანიშნულ მოსამზადებელ სხდომაზე უარი თქვა მორალური ზიანის _ 20000 ლარის ანაზღაურებაზე იმ მოტივით, რომ თავდაცვის სამინისტრო იძულებითი განაცდურის 11 თვეს ჩაუთვლიდა სამუშაო სტაჟში და 20 წლის სტაჟით დაენიშნებოდა პენსია, მიიღებდა ერთჯერად გასასვლელ ფულად დახმარებას, გადაუხდიდნენ 1998-2000 წ. კუთვნილ სახელფასო დავალიანებას. ზემოთ აღნიშნულზე სასამართლომ გამოიტანა არასრული გადაწყვეტილება, რის გამოც აპელანტმა მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების, როგორც არასრულის გაუქმება და თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილება /იხ.ს.ფ. 95-97/.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 13 სექტემბრის განჩინებით ნ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ნ. ს-ამ საქმის სასამართლოში განხილვის სტადიაზე შეამცირა სარჩელის საგანი და თავდაპირველი სასარჩელო მოთხოვნებიდან დატოვა მხოლოდ ერთი: მოთხოვნა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე, რომელიც დაკმაყოფილდა. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ნ. ს-ას მიმართ გააჩნია სახელფასო დავალიანება 1085,2 ლარი, რაც საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებითაც უტყუარად არის დადგენილი.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, 377-ე მუხლები და განმარტა, რომ ნ. ს-ამ მოხსნა რა პირვანდელი სასარჩელო მოთხოვნები საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენის, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, ამით, ფაქტობრივად, სააპელაციო პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას ემსჯელა აღნიშნულ მოთხოვნებზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს იმ მოთხოვნებზე, რომლებზეც მოსარჩელემ უარი განაცხადა პირველი ინსტანციის სასამართლოში /იხ.ს.ფ. 112-115/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ს-ამ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება:

კასაციის მიზეზი:

2005 წლის დეკემბერში საქალაქო სასამართლოში დანიშნული იყო მოსამზადებელი სხდომა, რომელიც არ ჩატარდა მოსამართლის ავადმყოფობის გამო. 2006 წლის 13 თებერვალს ჩატარდა მოსამზადებელი სხდომა კასატორის დასწრებით, რომელიც გადაიდო მთავარი სხდომის ჩასატარებლად. ამასთან, მხარეებს განემარტათ, რომ მთავარი სხდომის დანიშვნის შესახებ ეცნობებოდათ დადგენილი წესით. 2006 წლის 4 აპრილს საქალაქო სასამართლომ ჩაატარა მთავარი სხდომა, კასატორისა და მისი ადვოკატის დასწრების გარეშე და გამოიტანა გადაწყვეტილება მხოლოდ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების შესახებ, იმ საფუძვლით, რომ კასატორმა დანარჩენ მოთხოვნებზე უარი განაცხადა, რაც უკანონოა, მით უფრო, რომ სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსსკ-ის 394 “გ” მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, გადაწყვეტილება გამოიტანა მხარეთათვის სასამართლო უწყების კანონით დადგენილი წესით ჩაბარების გარეშე.

კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ არ მიეცა შესაძლებლობა, გასცნობოდა საქალაქო სასამართლოს სხდომის ოქმს, სააპელაციო სასამართლო კი სწორედ სასამართლო სხდომის ოქმის ჩანაწერებს დაეყრდნო. კასატორს სააპელაციო პალატის განჩინება მიაჩნია უკანონოდ, სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ პირველი ინსტანციის უკანონო გადაწყვეტილებას და სხდომის ოქმს, არ მისცა შეფასება სასამართლოს ოქმის ჩანაწერს, კერძოდ, სხდომის ოქმში შეცდომითაა ჩაწერილი, რომ კასატორმა სარჩელი შეამცირა, სარჩელის უმეტეს ნაწილზე უარი განაცხადა მოსამზადებელი სხდომის დროს. კასატორის განმარტებით საქალაქო სასამართლოში სარჩელი არ შეუმცირებია, ამასთან, ოქმის შინაარსი ცნობილი გახდა გადაწყვეტილებიდან და უშუალოდ მას არ გასცნობია.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 18 იანვრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის გ) ქვეპუნქტის საფუძველზე ნ. ს-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია//იხ.ს.ფ./.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. ს-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია სსსკ-ის 393.3 მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშნველოვანი საპროცესო დარღვევით, რის საფუძველზეც სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

კონკრეტულ შემთხვევაში საკასაციო პრეტენზია დასაბუთებულია, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლო გასაჩივებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაეყრდნო საქალაქო სასამართლოს სხდომის 2006 წლის 13 თებერვლის ოქმში აღნიშნულ გარემოებას, რომ ნ. ს-ამ შეამცირა თავდაპირველი სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა მხოლოდ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, რის საფუძველზეც სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა დასკვნა, რომ ნ. ს-ამ მოხსნა რა პირვანდელი სასარჩელო მოთხოვნები საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენის, განაცდური ხელფასის და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, ამით, ფაქტობრივად, სააპელაციო სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას ემსჯელა თავდაპირველი სარჩელის ყველა მოთხოვნაზე.

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობას მიაჩნია, რომ სრულიად დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნა, იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქალაქო სასამართლოს ნ. ს-ას მიერ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში საქალაქო სასამართლოს სსსკ-ის 272 “გ” მუხლის თანახმად საქმის წარმოება არ შეუწყვეტია.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 272 “გ” მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლო მხარეთა შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით წყვეტს საქმის წარმოებას თუ მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 13 თებერვლის სხდომის ოქმში მითითებულია, რომ ნ. ს-ამ უარი თქვა სარჩელზე /სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენის, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში/ და მოითხოვა მხოლოდ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, მაგრამ საქალაქო სასამართლოს სსსკ-ის 272 “გ” მუხლის თანახმად საქმის წარმოება სარჩელის ამ ნაწილზე არ შეუწყვეტია, აღნიშნული სასამართლოს სხდომის ოქმებში არ ფიქსირდება და არც დამოუკიდებელი განჩინებაა გამოტანილი საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, თუმცა საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა მხოლოდ მოსარჩელისათვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების ნაწილში.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც მოცემულ საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარე უარს ამბობს რა სარჩელზე /მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნების ძირითად ნაწილზე/, ამგვარად გამოხატავს ნებას თავისი საპროცესო და მატერიალური უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც პროცესის მონაწილე მხარეთა ნების შეუზღუდავი გამოვლენა, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად სასამართლოს უფლებამოსილება განსაზღვრულია მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებით.

ზემოაღნიშნული ნორმების დანაწესებიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, ნ. ს-ას თავდაპირველი სარჩელის მოცულობით განხილვაზე უარის თქმის შესახებ, მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნებოდა პროცესუალური თვალსაზრისით კანონიერი, თუ საქალაქო სასამართლო ნ. ს-ას სარჩელზე /საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ბრძანების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენის, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე/ სსსკ-ის 272- “გ” მუხლის საფუძველზე შეწყვეტდა საქმის წარმოებას, მაგრამ იმ პირობებში, როცა ამგვარი საპროცესო მოქმედების ამსახველი სასამართლო აქტი საქალაქო სასამართლოს არ მიუღია, სააპელაციო სასამართლო პროცესუალურად არაუფლებამოსილი იყო დაყრდნობოდა მხოლოდ სასამართლოს სხდომის ოქმს და აღნიშნული მტკიცებულების საფუძველზე გამოეტანა დასკვნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების შესახებ. შესაბამისად, საკასაციო სასამარლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული მსჯელობით დაარღვია სსსკ-ის 393-ე მუხლის მოთხოვნები, რამდენადაც არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, რის გამოც გადაწყვეტილება ამ ნაწილში იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობას მიაჩნია, რომ საქმის მასალებით უტყუარად არ დასტურდება რა მოსარჩელის მიერ მისი საპროცესო უფლების რეალიზაციაზე _ სარჩელის ნაწილზე უარის თქმა, საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა იქონიოს მსჯელობა ნ. ს-ას თავდაპირველი სარჩელის ფარგლებში, რაზედაც სასამართლოს არ უმსჯელია და რომლის თაობაზე გადაწყვეტილება არ დაუდგენია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიიჩნია, რომ სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად შეუძლებელია საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება, რის გამოც მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 393-ე, 394-ე, 399-ე, 408.3, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ს-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება;

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს

მოსამართლის ნათია წკეპლაძის

გ ა ნ ს ხ ვ ა ვ ე ბ უ ლ ი ა ზ რ ი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა საკასაციო პალატამ, 2007 წლის 6 თებერვლის განჩინებით განიხილა ნ. ს-ას საკასაციო საჩივარი, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 სექტემბრის განჩინებაზე.

საკასაციო სასამართლოს ზემოთ მითითებული განჩინების გამოტანისას ვიხელმძღვანელე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 27-ე და 247-ე მუხლებით მინიჭებული უფლებით _ არ ვეთანხმები კოლეგიური სასამართლოს უმრავლესობას და ვრჩები განსხვავებულ აზრზე, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობამ მიიჩნია, რომ საქმე ექვემდებარებოდა ხელახლა განხილვას არსებითი პროცესუალური დარღვევის გამო, კერძოდ: საქალაქო სასამართლოს სსსკ-ის 272 “გ” მუხლის თანახმად საქმის წარმოება ნ. ს-ას სარჩელის ნაწილზე უარის თქმის გამო არ შეუწყვეტია, დამოუკიდებელი საპროცესო აქტი _ განჩინება არ გამოუტანია, არც სხდომის ოქმშია აღნიშნული მითითებული.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 13 თებერვლის სხდომის ოქმში მითითებულია, რომ ნ. ს-ამ უარი თქვა სარჩელზე /სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენის, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში/ და მოითხოვა მხოლოდ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება /იხ.ს.ფ. 51/. ამასთან, საქალაქო სასამართლოს მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში სსსკ-ის 272. “გ” მუხლის საფუძველზე საქმის წარმოება არ შეუწყვეტია, მაგრამ საქალაქო სასამართლომ არსებითი გადაწყვეტილება გამოიტანა ნ. ს-თვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების დაკმაყოფილების თაობაზე /იხ.ს.ფ. 88/.

მიმაჩნია, რომ სხდომის ოქმში მითითებული გარემოება, რომ ნ. ს-ამ მოხსნა სასარჩელო მოთხოვნები და მხოლოდ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება მოითხოვა, არ შეიძლება გახდეს საკასაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნულ მტკიცებულებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი, იმ პირობებში, როცა ნ. ს-ას არ უსარგებლია სსსკ-ის 291.1. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილებით და საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 13 თებერვლის სხდომის ოქმზე შენიშვნა არ შეუტანია, რასაც თავადაც ადასტურებს, რომ ოქმს არ გასცნობია.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც გულისხმობს, რომ სამართალწარმოების ყოველი მხარე თავად განსაზღვრავს ამა თუ იმ საპროცესო უფლების რეალიზაციის საკითხს. ამასთან, საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულია არა მხოლოდ მხარეთა საპროცესო უფლებები, არამედ, საპროცესო მოვალეობები.

ამასთან, მიმაჩნია, რომ რამდენადაც სხდომის ოქმში დაფიქსირებული გარემოება სხვა უტყუარი მტკიცებულებებით, რომ ამგვარს სინამდვილეში ადგილი არ ჰქონია, არ დასტურდება, იძლეოდა საკმარის საფუძველს სააპელაციო სასამართლოსათვის, რომ საქმე /სარჩელის უარის თქმის ნაწილში/ მიეჩნია ფაქტობრივად შეწყვეტილად, მით უფრო, რომ საქალაქო სასამართლომ შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით იმსჯელა მხოლოდ მოსარჩელისათვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე. შესაბამისად, ვიზიარებ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო არაუფლებამოსილი იყო ემსჯელა თავდაპირველი სარჩელის საფუძვლიანობაზე.

ის გარემოება, რომ საქალაქო სასამართლოს სსსკ-ის 279 “გ” მუხლის საფუძველზე მოსარჩელის მიერ სარჩელის ნაწილზე უარის თქმის გამო არ შეუწყვეტია საქმის წარმოება, არ წარმოადგენს არსებით პროცესუალურ დარღვევას, რაც შესაძლებელია გახდეს არასწორი გადაწყვეტილების დადგენის საფუძველი.

მოცემულ საქმეზე მიღებულ განჩინებაზე ჩამოყალიბებული განსხვავებული აზრი ემყარება იმ გარემოებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, როგორც პროცესუალურად სწორი, ექვემდებარებოდა უცვლელად დატოვებას.