ბს-1463-1421(გ-08) 16 დეკემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

მიღების ადგილი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ლევან მურუსიძე

განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე განიხილა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატებს შორის დავა განსჯადობის თაობაზე, საქმეზე თ. მ.-ის სარჩელის გამო, მოპასუხის _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 28 ივნისს თ. მ.-მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ და მოითხოვა მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2007 წლის 4 მაისის ¹2000პ/შ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, 2006 წლის კუთვნილი შვებულების გამოყენების უფლების მინიჭება და საქართველოს შრომის კოდექსის 38.3 მუხლით გათვალისწინებული კომპენსაციის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელე 2002 წლის მაისიდან მუშაობდა დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ... სამსახურში. 2007 წლის 4 მაისის ¹2000პ/შ ბრძანებით გათავისუფლდა სამსახურიდან საქართველოს შრომის კოდექსის 9.2 მუხლის საფუძველზე. დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის კადრების სამმართველოს უფროსის 2007 წლის 16 ივნისის წერილით მოსარჩელეს განემარტა, რომ იგი რეორგანიზაციის პერიოდში დანიშნული იყო საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ... განყოფილების მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე გამოსაცდელი ვადით, ხოლო დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ხელმძღვანელობის მიერ აღნიშნულ თანამდებობაზე მისი კანდიდატურა არ წამოყენებულა, რის გამოც იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

მოსარჩელის მითითებით, 2007 წლის 20 იანვრიდან დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ხელმძღვანელობის შეცვლის შემდეგ განხორციელებული რეორგანიზაციის გამო დეპარტამენტის ... სამმართველოს ნაცვლად ჩამოყალიბდა ...-ის სამმართველო, მაგრამ ორივე სამმართველოში არსებული ... განყოფილება, სადაც მუშაობდა მოსარჩელე, არ გაუქმებულა. აღნიშნულის მიუხედავად, მოსარჩელე გაფრთხილებულ იქნა რეორგანიზაციის გამო სამსახურიდან შესაძლო გათავისუფლების შესახებ და 2007 წლის 9 თებერვლის ¹431პ/შ ბრძანებით საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” პუნქტის საფუძველზე, გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, თუმცა 9 თებერვლის ¹432პ/შ ბრძანებით ...-ის სამმართველოს ... განყოფილებაში დაინიშნა იმავე მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე 3-თვიანი გამოსაცდელი ვადით, თუმცა ამ პერიოდში დატვირთული იყო სრულად. გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელის მითითებით, დეპარტამენტის საჭიროებიდან გამომდინარე, ვერ ისარგებლა 2006 წლის კუთვნილი შვებულებით, რადგან 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹897 ბრძანებით 2006 წლის 1 ნოემბრიდან 2007 წლის 5 იანვრამდე დაევალა დეპარტამენტის ცენტრალური საინვენტარიზაციო კომისიის ...-ის უფროსის მოვალეობის შესრულება დეპარტამენტის ცენტრალური აპარატში 2006 წლის ინვენტარიზაციის ჩატარებასთან დაკავშირებით, შემდეგ მონაწილეობდა ინვენტარიზაციის შედეგების გამოყვანასა და ამ საკითხთან დაკავშირებით საოქმო გადაწყვეტილების მისაღებად პროექტის მომზადებაში. 2007 წლის 26 იანვრის ¹278პ/შ ბრძანებით ...-ის დაცვის პოლიციის განყოფილებაში ახდენდა 2006 წლიური ბალანსის მონაცემების რეალობის შემოწმებას, შემოწმების პერიოდში იგი გაფრთხილებულ იქნა შესაძლო გათავისუფლების შესახებ, ხოლო შემდეგ მოხდა მისი დათხოვნა სამსახურიდან (იხ. ს.ფ. 2-6; ტ. I).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით თ. მ.-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, იმ მოტივით, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, რადგან დაკავებული თანამდებობიდან თ. მ.-ის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს შრომის კოდექსის 9.2 მუხლი.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, დაკავებული თანამდებობიდან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის რიგითი თანამშრომლის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და არც დავაა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ხასიათის. გარდა აღნიშნულისა, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ სახელმწიფო დაწესებულებათა ჩამონათვალში, რომლებში საქმიანობაც ითვლება საჯარო სამსახურად, არ არის მითითებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. ასევე საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 21 ივლისის @286 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრში” რანგირების მიხედვით მოცემულ ჩამონათვალში არ არის მითითება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის თანამშრომლებზე, როგორც საჯარო სამსახურის ფარგლებში საჯარო სამსახურის განმახორციელებელ სუბიექტებზე.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავა სამართლებრივად წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ დავას და განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით (იხ. ს.ფ. 100-103).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით თ. მ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ ერთი თვის შრომის ანაზღაურების _ 550 ლარის გადახდა, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2007 წლის 4 მაისის ¹2000პ/შ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და 2006 წლის კუთვნილი შვებულების გამოყენების უფლების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა (იხ. ს.ფ. 121-124).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. მ.-მა (იხ. ს.ფ. 152-156).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 16 ივლისის განჩინებით თ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სამოქალაქო საქმეთა პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დავა განეკუთვნება ადმინისტრაციულ დავათა კატეგორიას, რადგან სადავო სამართალურთიერთობას გააჩნია საჯაროსამართლებრივი ურთიერთობის დამახასიათებელი ყველა ელემენტი, კერძოდ, სარჩელი აღძრულია მოპასუხე – ადმინისტრაციული ორგანოს _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობაში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ, დავა დაკავშირებულია იმ სამართლებრივ ურთიერთობასთან, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

სამოქალაქო საქმეთა პალატის მითითებით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლების სამსახურში მიღების, სამსახურის გავლის, სამსახურიდან დათხოვნის წესი, სამართლებრივი და სოციალური დაცვის გარანტიები განისაზღვრება “პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონით და საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 23 მარტის ¹266 ბრძანებით დამტკიცებული “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულებით”, რის გამოც სახეზეა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით განსაზღვრული პირობები დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევისათვის (იხ. ს.ფ. 214-218).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით თ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე განსჯადობის თაობაზე დავის გადასაწყვეტად გადმოიგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასკვნა დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევის შესახებ და მიიჩნია, რომ ამგვარ დასვნას საფუძვლად დაედო საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი შეფასება.

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს შნაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2007 წლის 4 მაისის ¹2000 პ/შ ბრძანებით სამოქალაქო პირი _ თ. მ.-ი სამი თვის გამოსაცდელი ვადის გასვლის გამო, შრომის კოდექსის 9.2 მუხლის საფუძველზე გათავისუფლდა ამავე დეპარტამენტის ... განყოფილების მთავარი სპეციალისტის თანამდებობიდან. ის გარემოება, რომ მოსარჩელე სამუშაოდან გათავისუფლების მომენტისათვის ნამდვილად სამოქალაქო პირი იყო და არა სამხედრო მოსამსახურე (პოლიციელი), სადავოდ არ გამხდარა მხარეების მიერაც.

ამდენად, ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ თ. მ.-ის სამსახურიდან დათხოვნა უნდა მომხდარიყო “პოლიციის შესახებ” კანონის შესაბამისად. მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოცემულ საქმეში მოპასუხეს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანო, დავას არ განაკუთვნებს ადმინისტრაციულ კატეგორიას, რამდენადაც დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევისათვის განმსაზღვრელია სწორედ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობის არსებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის.

საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 23 მარტის ¹266 ბრძანებით დამტკიცებული “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების” პირველი მუხლის შესაბამისად, დაცვის პოლიციის დეპარტამენტი არის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობაში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოა, მაგრამ აღნიშნული არ გულისხმობს, რომ მისი ხელმძღვანელის მიერ გამოცემული ყველა ბრძანება, მათ შორის სამუშაოდან მუშაკის დათხოვნის შესახებ წარმოადგენს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. ასეთად ჩაითვლება მხოლოდ ის ბრძანება, რომელიც გამოცემულია ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე და იწვევს სამართლებრივ შედეგს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასკვნა, რომ სადავო ბრძანება გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, რადგან ბრძანების საფუძვლად შრომის კოდექსთან ერთად დასახელებულია “საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში სამხედრო სამსახურში ჩარიცხვის, თანამდებობაზე დანიშვნის, თანამდებობიდან გათავისუფლების, შინაგან საქმეთა ორგანოებიდან და სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნის, სამხედრო და სპეციალური წოდებების მინიჭებაზე უფლებამოსილი თანამდებობის პირების შესახებ” საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 4 აპრილის ¹303 ბრძანებით დამტკიცებული ნუსხის მე-6 მუხლი და “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების” 5.4 მუხლის “ე” ქვეპუნქტი, არ განაპირობებს დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვას, რამდენადაც მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის უშუალო საფუძველი სწორედ შრომის კოდექსი და არა აღნიშნული აქტებია. მითითებული აქტები განსაზღვრავს სამინისტროს მმართველობაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელის უფლებამოსილებას მოსამსახურეთა დანიშვნა-გათავისუფლების სფეროში. ხოლო მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძველი, რომლის გამოყენების მართლზომიერებაც უნდა შეაფასოს სასამართლომ, არის საქართველოს შრომის კოდექსი.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო სამართლის იურიდიული პირი საჯარო სამართლებრივი ინსტიტუტი და ადმინისტრაციული ორგანოა, მაგრამ მისი თანამშრომლების მიმართ ყოველთვის ვერ გავრცელდება “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის ნორმები. აღნიშნული კანონის მე-2 მუხლით რეგლამენტირებულია სახაზინო დაწესებულებების ცნება და მოცემულია იმ სახელმწიფო დაწესებულებათა ამომწურავი ჩამონათვალი, რომლებში საქმიანობაც ითვლება საჯარო სამსახურად. აღნიშნულ ჩამონათვალში საერთოდ არ არის მითითება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის თანამშრომლებზე, როგორ საჯარო სამსახურის ფარგლებში საჯარო სამსახურის განმახორციელებელ სუბიექტებზე (იხ. ს.ფ. 12-17; ტ. II).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატების მოსაზრებების გაცნობის შედეგად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია, რომ თ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განსჯად სამოქალაქო დავას წარმოადგენს, შესაბამისად, საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მართებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის დასკვნა საქმის სამოქალაქო დავად მიჩნევის თაობაზე და გაზიარებულ უნდა იქნეს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლის მიხედვით სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს: ა) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან; ბ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა; გ) ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე; დ) აქტის არარად აღიარება, უფლების ან სამართალურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა. ამავე კოდექსის 2.3 მუხლის შესაბამისად, ამ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით გათვალისწინებული საქმეების გარდა, სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება სხვა საქმეებიც იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც აგრეთვე გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

ამდენად, მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობით განისაზღვრა, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1, 2.2 მუხლებში დაკონკრეტებული დავები, აგრეთვე სხვა დავები, რომლებიც ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან არის წარმოშობილი, ანუ კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვისათვის აუცილებელ ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც მითითებულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1, 2.2 და 2.3 მუხლებში, ამასთან აღნიშნული დავები წარმოშობილი უნდა იყოს იმ სამართალურთიერთობებიდან, რომლებიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობითაა მოწესრიგებული.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსაზრებას, რომ მოცემული დავა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას განეკუთვნება, რადგან იგი კერძოსამართლებრივი ხასიათის შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარეობს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოცემული დავა შეიცავს ყველა პირობას დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევისათვის, კერძოდ, სარჩელი აღძრულია ადმინისტრაციული ორგანოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ და დავა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ საჯარო სამართლის იურიდიული პირი არის შესაბამისი კანონით, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ან კანონის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტით შექმნილი, სახელმწიფო მმართველობის ორგანოებისაგან განცალკევებული ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით დამოუკიდებლად ახორციელებს პოლიტიკურ, სახელმწიფოებრივ, სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საქმიანობას. ხოლო ამავე კანონის 9.1. მუხლის თანახმად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ ისეთი საჯარო მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად, რომელთა განხორციელება უშუალოდ არ შედის სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების კომპეტენციაში.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. “ა” მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, თუმცა, ეს არ გულისხმობს, რომ დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მიერ გამოცემული ყველა ბრძანება _ წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.2 დ) მუხლით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 1.1 მუხლის საფუძველზე, რომელიც განსაზღვრავს საჯარო სამსახურის ცნებას, განმარტავს, რომ საჯარო სამსახური (შემდგომ სამსახური) არის საქმიანობა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულებებში, საჯარო ხელისუფლების ორგანოებში, ხოლო ამავე კანონის მე-4 მუხლი ადგენს საჯარო მოსამსახურის ცნებას, რომლის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეს წარმოადგენს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც ამ კანონით დადგენილი წესით და დაკავებული თანამდებობის შესაბამისად ეწევა ანაზღაურებად საქმიანობას სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებაში.

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 2.1 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულება (შემდგომ დაწესებულება) არის სახელმწიფო ბიუჯეტის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტის სახსრებზე შექმნილი და ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულება, რომლის ძირითად ამოცანას საჯარო ხელისუფლების განხორციელება წარმოადგენს, ხოლო ამავე კანონის მე-2 მუხლი ადგენს და განსაზღვრავს იმ დაწესებულებათა ჩამონათვალს, რომელში საქმიანობაც ითვლება საჯარო საქმიანობად, ხოლო საჯარო სამართლის იურიდიულ პირის დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის საქმიანობა, როგორც მიუთითებდა ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა, ვერ მიიჩნევა საჯარო სამსახურად, როგორც ამ ნუსხაში არმყოფი დაწესებულება. ასევე “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 21.07.01წ ბრძანებულების შესაბამისად /რომლითაც დამტკიცდა რანგირების მიხედვით საჯარო სამსახურის თანამდებობათა თანდართული რეესტრი/, განმარტავს, რომ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლები, როგორც საჯარო მოსამსახურეები, აღნიშნულ რეესტრში არ ფიქსირდებიან, შესაბამისად, თანამდებობა, რომელიც ეკავა მოსარჩელეს, ვერ იქნება განხილული საჯარო სამსახურად.

ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თ. მ.-ის, როგორც სსიპ დაცვის პოლიციის თანამშრომლის გათავისუფლების კანონიერების შეფასებისას არ გამოიყენება “საჯარო სამსახურის შესახებ”'კანონის დებულებები, რამდენადაც ეს უკანასკნელი არ წარმოადგენს მითითებული კანონის სუბიექტს, ხოლო “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 14.2 მუხლის თანახმად, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რაც ამ კანონით არ წესრიგდება, რეგულირდება შესაბამისი კანონმდებლობით, მოცემულ შემთხვევაში _ შრომის კოდექსით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2007 წლის 4 მაისის ¹2000 პ/შ ბრძანება არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, და ის ფაქტი, რომ დავის საგანს წარმოადგენს დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანება, არ ნიშნავს, რომ გასაჩივრებულია ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ვინაიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. მუხლის “დ” ქვეპუნქტის მიხედვით, ასეთად მიიჩნევისათვის აუცილებელია ოთხი ელემენტის არსებობა.

საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა, რა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით (ადმინისტრაციულ საქმეზე ¹ბს-713-300(კ-05), ნ. ხ.-ის საკასაციო საჩივრისა გამო, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 16 მარტის განჩინებაზე, მოწინააღმდეგე მხარე თელავის რაიონის გამგეობის მიმართ, განკარგულების გაუქმების, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ) მოხდენილ განმარტებას შემდეგზე, რომ:

“ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების ადმინისტრაციულ აქტად მიჩნევისათვის აუცილებელია, ის ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით აკმაყოფილებდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. მუხლის “დ” პუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციული აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, კერძოდ:

1. სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთი მხარე არის ადმინისტრაციული ორგანო _ ადმინისტრაციული აქტის ავტორი;

2. სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული /საჯარო/ სამართლის კანონმდებლობიდან;

3. ადმინისტრაციული ორგანოს ღონისძიება მიმართულია კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისაკენ.

4. ადმინისტრაციული ორგანოს ეს ღონისძიება /იგულისხმება შემდეგი ელემენტი: “აწესებს, წყვეტს ან ადასტურებს” / მიმართულია სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლისაკენ, ე.ი. ის აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის სამართლებრივ მდგომარეობას.

ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი პრინციპის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმის არჩევანის თავისუფლება. ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოაწესრიგოს იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების გზით, რომელიც, მისივე აზრით, უფრო ეფექტურია კონკრეტულ შემთხვევაში. ადმინისტრაციული ორგანოს არჩევანის თავისუფლების ფარგლები მთავრდება იქ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც კანონი ზუსტად უთითებს მოცემული ურთიერთობისათვის ამა თუ იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების აუცილებლობას ან ეს გამომდინარეობს კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობის თავისებურებიდან.”

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო დაწესებულებები რომელთა საქმიანობა მოქმედი კანონმდებლობით არ მიიჩნევა საჯარო სამსახურად, შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებს ამყარებენ კერძოსამართლებრივი საკანონმდებლო აქტის _ შრომის კოდექსის საფუძველზე, ისევე, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირები.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიაჩნია სამოქალაქო საქმეთა პალატის განმარტება, რომ მოცემული დავა უნდა გადაწყდეს არა მარტო შრომის კოდექსის, არამედ “პოლიციის შესახებ” კანონისა და “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების” მოთხოვნებიდან გამომდინარე, რადგან აღნიშნული აქტები განსაზღვრავს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლების სამსახურში მიღების, სამსახურის გავლის, სამსახურიდან დათხოვნის წესს, სამართლებრივი და სოციალური დაცვის გარანტიებს, შესაბამისად, დავა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონდმებლობიდან. აღნიშნულის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დავა მიაკუთვნა ადმინისტრაციულ კატეგორიას.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელე არ იყო სამხედრო მოსამსახურე (პოლიციელი), რის გამოც მოსარჩელე არ განეკუთვნება “პოლიციის შესახებ” კანონით განსაზღვრულ სუბიექტთა წრეს, რაც გამორიცხავს კონკრეტულ შემთხვევაში მითითებული კანონის გამოყენებას, ხოლო “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულება” არ შეიცავს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტსა და მის თანამშრომელს შორის შრომითი ურთიერთობის მარეგულირებელ კონკრეტულ ნორმებს და ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობა-შეწყვეტა რეგულირდება შრომის კოდექსით.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მითითებული აქტი განსაზღვრავს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თავმჯდომარისათვის კომპეტენციის მინიჭების წესს, ხოლო კომპეტენციის ფარგლებს განსაზღვრავს სხვადასხვა კანონმდებლობა, კერძოდ, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შემთხვევაში – შრომის კანონთა კოდექსი, რომელიც არეგულირებს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის წარმოშობა-შეწყვეტის პირობებსა და წესს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით საქმის განხილვისას სასამართლო არ არის შეზღუდული იხელმძღვანელოს საჯარო კანონმდებლობითაც და აღნიშნული არ შეიძლება გახდეს დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიას მიკუთვნებისათვის განმსაზღვრელი, რადგან არსებითია თავად სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის ხასიათი. მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს კერძო სამართლებრივი კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობა და იგი უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 11.1 მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ სამოქალაქო დავას.

აღსანიშნავია, რომ თავად სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაც საქმეთა განსაზღვრის პრინციპად აღიარებს არა დავის სუბიექტებს, არამედ, სამართლებრივ ურთიერთობას, კერძოდ, სსს კოდექსის 11.1. “ა” მუხლის მიხედვით: სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით სასამართლო განიხილავს საქმეებს დარღვეული უფლების, აგრეთვე, კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის შესახებ, კერძოდ, სამოქალაქო, საოჯახო, შრომის, საადგილმამულო, ბუნებრივი რესურსების გამოყენებისა და გარემოს დაცვის ურთიერთობებიდან წარმოშობილ დავებს მოქალაქეებს, მოქალაქეებსა და იურიდიულ პირებს, აგრეთვე, იურიდიულ პირებს შორის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავა სწორედ სამოქალაქო ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავაა, რამდენადაც ერთ-ერთ განმსაზღვრელ ელემენტს დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევისათვის სწორედ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობა წარმოადგენს, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კერძო და საჯარო სამართლის დოქტრინის შესაბამისად, შრომის კოდექსი არ განეკუთვნება საჯაროსამართლებრივ საკანონმდებლო აქტს, შესაბამისად, იგი არ შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციულ კანონმდებლობას და მის საფუძველზე გამოცემული ბრძანება არ შეიცავს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტს _ ბრძანება არ არის გამოცემული ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო დასძენს, რომ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობა მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით კერძოსამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენს, მაგრამ იმავდროულად, კანონმდებლის მიერ საჯარო შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგება უზრუნველყოფილ იქნა საჯარო სამართლებრივი ნორმატიული აქტით _ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონით, რომლის მიხედვით საჯარო სამსახურში შრომითი ურთიერთობის მოწესრიგებისათვის ადმინისტრაციულ ორგანოს მკაფიოდ განესაზღვრა საქმიანობის ფორმები, როგორც სამართლებრივი აქტის, ასევე ხელშეკრულების /იხ. მუხლის 7/ სახით, საჯარო სამსახურში ბრძანების გამოცემით ხდება საჯარო მოხელისათვის საჯაროსამართლებრივი კომპეტენციის გადაცემა და შესაბამისად, იმ შეღავათების მინიჭება და გარანტიებით აღჭურვა, რაც კანონით გათვალისწინებულია საჯარო მოხელისათვის, ხოლო დავის წარმოშობის პირობებში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის დანაწესის მიხედვით, როგორც ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი დავა ექვემდებარება ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით განხილვას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ვერ ექნება ადგილი, ვინაიდან სადავო ბრძანება გამოცემულია კერძოსამართლებრივი კანონმდებლობის საფუძველზე და მისი მართლზომიერების შემოწმებისას უფლებამოსილ სასამართლოს წარმოადგენს სამოქალაქო სასამართლო, სსსკ-ის მე-11 მუხლის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დაწესებულების ადმინისტრაცია (როგორც საჯარო, ისე კერძო სამართლის იურიდიული პირები) ადმინისტრირებისას, ორგანიზაციული საკითხების მოწესრიგებისას არცთუ იშვიათად იყენებენ ბრძანებას, როგორც გადაწყვეტილების ფორმას, რაც არცერთ შემთხვევაში არ უნდა იქნას გაგებული, როგორც ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა, ვინაიდან ამგვარი იურისდიქცია მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოებს გააჩნიათ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ სამართალურთიერთობას არ გააჩნია საჯარო-სამართლებრივი ურთიერთობის დამახასიათებელი ძირითადი ელემენტი _ დავა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, რის გამოც არ არსებობს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლით განსაზღვრული პირობები დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პროცედურით განხილვა გამოიწვევს საპროცესო ნორმების ისეთ დარღვევას, რომელიც აუცილებლად განაპირობებს საქმეზე უკანონო გადაწყვეტილების დადგენას, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო სამართლის პრინციპები მკვეთრად განსხვავდება სამოქალაქო სამართალწარმოების პრინციპებისაგან, რომელთა გამოყენება მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ და მკაფიოდ განსაზღვრულ საქმეებზეა დასაშვები.

ამდენად, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასკვნა მოცემული დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის შესახებ, შესაბამისად, თ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განსჯად სამოქალაქო დავას წარმოადგენს, რის გამოც საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 2.1; 26.3 და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11, 390-ე, 399-ე, მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას;

2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.