ბს-174-163(გ-07) 26 ივლისი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე განიხილა დავა განსჯადობის თაობაზე რუსთავის საქალაქო სასამართლოსა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას შორის

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 11 მაისს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა სს “.. .” წარმომადგენელმა ა. კ-მა მოპასუხეების _ სს “ა...ის”, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, სს “ე... ისა” და სს “... ბანკის” მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა:

ა. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და სს “ენერჯი ინვესტს” შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

ბ. სს “ა...ის” კრედიტორთა კრების 2005 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა;

გ. სს “ა...ის” აქტივების 19 მილიონ დოლარად გასხვისების თაობაზე სს “ა...ის” კრედიტორთა კომიტეტის 2005 წლის 21 ივლისის თანხმობის ბათილად ცნობა;

დ. სს “ა...სა” და სს “ე...ს” შორის 2005 წლის 22 ივლისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

ე. სს “ა...სა” და სს “ე...ს” შორის 2005 წლის 22 ივლისს დადებული მოძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

ვ. სს “ა...ის” 2005 წლის 25 ივლისის კრედიტორთა კრებაზე გაკოტრების მმართველისა და მოვალის მიერ სახელმწიფოს წინაშე 52,383,740 ლარის დავალიანების აღიარება;

ზ. 2005 წლის 20 სექტემბერს სს “... ბანკსა” და სს “ე...ს” შორის გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულებისა და 2005 წლის 20 სექტემბერს სს “... ბანკსა” და სს “ე...ს” შორის გაფორმებული გირავნობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

თ. სსსკ 180-ე მუხლის საფუძველზე ურთიერთობის არარსებობის დადგენა, კერძოდ, იმის თაობაზე, რომ გაკოტრების მმართველის მიერ საგადასახადო ვალდებულებების დაფარვა მოხდა სასამართლოს წინასწარი თანხმობის გარეშე, რისი უფლებაც გაკოტრების მმართველს არ ჰქონდა.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ სს “ .. ..” წარმოადგენდა სს “ა...ის” კრედიტორს. ამ უკანასკნელის დავალიანება სს “ .. ..” მიმართ შეადგენდა 16,726,877 აშშ დოლარს, რაც აღიარებული და დადასტურებული იყო როგორც სს “ა...ის” რეაბილიტაციის მმართველის, ისე სს “ა...ის” გაკოტრების მმართველის მიერ.

2005 წლის 15 მარტს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ გამოაქვეყნა განცხადება, რომ სამინისტრო 2005 წლის 15 მარტიდან 2 მაისამდე მიიღებდა საინვესტიციო წინადადებებს სს “ა...ის” (და სხვა საწარმოების) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული აქციებისა და წილის პრივატიზაციის პროცესში მონაწილეობის მსურველი ყველა კომპანიისაგან, რომელთაც ეძლეოდათ საშუალება გამოეხატათ ინტერესი და წარედგინათ საკუთარი წინადადებები საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროში.

ზემოაღნიშნული განცხადების გაცნობის შემდეგ, 2005 წლის 27 აპრილს, სს “ .. ..” წერილობით აცნობა სამინისტროს, რომ იგი დაინტერესებული იყო სს “ა...ის” აქციათა პაკეტის 90%-ის შეძენით. სს “ .. ..” სამინისტროს სთ-ობდა, სს “ა...ის” აქციათა 90%-ის საფასურად გადაეხადა 6 მილიონი აშშ დოლარი, ხოლო ერთი წლის მანძილზე სრულად დაეფარა სს “ა...ის” კრედიტორული დავალიანება სახელმწიფოს წინაშე (12 მილიონი აშშ დოლარი).

2005 წლის 11 მაისის წერილით ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ სს “ .. ..” აცნობა, რომ სს “ა...ის” შესაძენად უპირატესობა მიენიჭა სს “ე...ის” წინადადებას, რომელიც 20 მილიონ აშშ დოლარს იხდიდა მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტის სასარგებლოდ. იმ შემთხვევაში, თუკი “ .. ..” სურდა მოლაპარაკების გაგრძელება, სამინისტრომ მას შესთ-ა, წარედგინა სს “ე...ის” შეთანხმებაზე უკეთესი განცხადება. ამასთან, სამინისტრო ითხოვდა გაუმჯობესებულ განცხადებაში მითითებული თანხის 10% სს “ .. ..” გადაერიცხა ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ანგარიშზე ან სამინისტროში წარედგინა საბანკო გარანტია 2005 წლის 20 მაისამდე. სს “ .. ..-მ” სამინისტროს წარუდგინა თავისი ახალი წინადადება, სადაც მზადყოფნას გამოხატავდა, საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრისთვის (სახელმწიფოსთვის) დამატებით გადაეხადა 2 მილიონი აშშ დოლარი და ასევე დაეფარა სს “ა...ის” მიმდინარე დავალიანება ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, რაც მთლიანობაში შეადგენდა 23 მილიონ აშშ დოლარს. გაუმჯობესდა საინვესტიციო წინადადების სხვა პარამეტრებიც.

2005 წლის 25 მაისს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ განცხადებით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სს “ა...ის” რეაბილიტაციის რეჟიმის შეწყვეტისა და გაკოტრების განცხადების წარმოებაში მიღების მოთხოვნით. 2005 წლის 28 მაისს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გამოსცა ¹211 განკარგულება, რომლითაც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიენიჭა უფლებამოსილება, როგორც კრედიტორს, სახელმწიფოს სახელით მონაწილეობა მიეღო სს “ა...ის” რეაბილიტაციისა და გაკოტრების საქმეთა წარმოების პროცესში. 2005 წლის 30 მაისს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ და სს “ე...მა” გააფორმეს ხელშეკრულება, რომელშიც განსაზღვრეს მათი პოზიციები სს “ა...ის” აქტივების გასხვისებასთან დაკავშირებით. ამ ხელშეკრულებით საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ, როგორც კრედიტორმა, იკისრა ვალდებულება, რომ ხელშეკრულების გაფორმებიდან 4 დღეში მიმართავდა სასამართლოს სს “ა....ზე” გაკოტრების საქმის გახსნისა და გაკოტრების მმართველის დანიშვნის მოთხოვნით, სს ა...ზე” გაკოტრების საქმის წარმოების გახსნიდან 45 დღის ვადაში გაკოტრების მმართველი შეადგენდა გაკოტრების მასას და სს “ე...ს” მიაწვდიდა სს “ა...ის” აქტივების ჩამონათვალს, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 90 დღის ვადაში გაკოტრების მმართველი სს “ე...თან” გააფორმებდა ხელშეკრულებას სს “ა...ის” აქტივების მისთვის მიყიდვის თაობაზე, სს “ა...ის” აქციების ან აქტივების გაყიდვასთან, მართვაში გადაცემასთან, ნებისმიერი ფორმით გასხვისებასთან ან განკარგვასთან დაკავშირებით სხვა პირთან არ გააფორმებდა ხელშეკრულებას, მემორანდუმს, განზრახულებათა ოქმს, სხვა გარიგებას და არ აწარმოებდა საქმიან მოლაპარაკებას.

მოსარჩელის მოსაზრებით, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და სს “ე...ს” შორის 2005 წლის 30 მაისის ხელშეკრულება დადებული იყო ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიერ უფლებამოსილების გადამეტებით, “გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ” კანონის მე-12, მე-15, მე-17, მე-18, 26.1-ე მუხლების, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით (ს.ფ. 1-28).

საქმის საქალაქო სასამართლოში განხილვისას საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენელმა იშუამდგომლა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2005 წლის 15 მარტს გამოცხადებული კონკურსის შედეგების ბათილობის და 2005 წლის 30 მაისის ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნების საქმიდან გამოყოფისა და მათი განსჯად სასამართლოში _ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში გადაგზავნის თაობაზე, რამდენადაც სადავო კონკურსი ჩატარებული იყო და სადავო ხელშეკრულება დადებული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს _ ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიერ, ასევე, ხელშეკრულება დადებული იყო საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით სარჩელის მოთხოვნაზე სს “ა...ის” პრივატიზაციის მიზნით ჩატარებული კონკურსის ბათილად ცნობის შესახებ წარმოება შეწყდა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო; სარჩელის მოთხოვნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და სს “ე...ს” შორის გაფორმებული 2005 წლის 30 მაისის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე გამოყოფილ იქნა ცალკე წარმოებად და განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას; სამოქალაქო საქმე მოთხოვნის დარჩენილ ნაწილში შეჩერდა საქმეზე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და სს “ე...ს” შორის გაფორმებული 2005 წლის 30 მაისის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

რუსთავის საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და სს “ე...ს” შორის 2005 წლის 30 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ გარიგებას 2005 წლის 24 ივნისამდე მოქმედი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის მოთხოვნებიდან გამომდინარე. სასამართლოს განმარტებით, 2005 წლის 24 ივნისამდე მოქმედი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტისა და მე-5 თავის (“ადმინისტრაციული გარიგება”) მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული გარიგება წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ როგორც ფიზიკურ, ისე იურიდიულ პირთან დადებულ ხელშეკრულებას, იმის მიუხედავად, გაკოტრების კანონის მოთხოვნათა შესრულება აიღო თუ არა ვალდებულებად ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ. შესაბამისად, ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ მოცემულ ნაწილში სარჩელი წარმოადგენდა სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციულ საქმეს, საფუძვლიანი იყო, თუმცა სასამართლომ არ გაიზიარა მისი მოსაზრება სადავო ხელშეკრულების ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებად მიჩნევის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულების გაფორმებისას ე.ი. 2005 წლის 30 მაისს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ასეთს არ იცნობდა. ამასთან, ვინაიდან სადავო ხელშეკრულების მხარეთა ადგილსამყოფელს ქ. თბილისი წარმოადგენდა, საქმე ამ ნაწილში უნდა გამოყოფილიყო და განსჯად სასამართლოს გადაგზავნოდა.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ხელშეკრულება არ იყო გაფორმებული საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით, რადგან ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე, ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო მოქმედებდა სახელმწიფო ინტერესებიდან გამომდინარე და მათ მიერ მოწვეულ იქნა წინადადებები სს “ა...ის” აქციებთან, აქტივებთან და საინვესტიციო წინადადებებთან დაკავშირებით, ინტერესთა გამოხატვისათვის, საიდანაც სს “ე...ის” წინადადება 2005 წლის 30 მაისისათვის წარმოადგენდა წარმოდგენილ წინადადებებს შორის საუკეთესოს. მით უფრო, ამ უკანასკნელს წარდგენილი ჰქონდა გარანტია ვალდებულების შესრულებისათვის 2 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნულით სამინისტრომ ხელშეკრულებაში თავისი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში ჩადო საჯარო მიზანი, განეხორციელებინა სს “ა...ში” ინვესტიცია საუკეთესო პირობებით (ს.ფ. 174-176).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინებით საქმე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას შემდეგი საფუძვლებით:

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განმარტებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით ფიზიკურ და იურიდიულ პირთან, აგრეთვე სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან დადებული სამოქალაქოსამართლებრივი ხელშეკრულება. ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებას განსაზღვრავს ხელშეკრულების მიზანი და არა ხელშეკრულების მხარეთა სამართლებრივი სტატუსი. ის ფაქტი, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთი ან ორივე მხარე ადმინისტრაციული ორგანოა, არ არის გადამწყვეტი, რომ ხელშეკრულება ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებად მივიჩნიოთ. საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 28 მაისის ¹211 განკარგულების თანახმად, “საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მინიჭებული აქვს უფლებამოსილება, სახელმწიფოს სახელით მიიღოს მონაწილეობა სს “ა...ის” რეაბილიტაციისა და გაკოტრების საქმეთა წარმოების პროცესში, როგორც კრედიტორმა. ამდენად, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, როგორც კრედიტორს, მიენიჭა უფლებამოსილება, სს “ა...ის” რეაბილიტაციისა და გაკოტრების საქმეთა წარმოების პროცესში მიეღო მონაწილეობა “გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად და აღნიშნული მიზნით დაედო შესაბამისი ხელშეკრულებები. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, როგორც კრედიტორი, ვალდებულებას იღებს, რომ ხელშეკრულების გაფორმებიდან 4 დღეში მიმართავს სასამართლოს სს “ა...ზე” გაკოტრების საქმის გახსნისა და გაკოტრების მმართველის დანიშვნის მოთხოვნით; სს “ა...ზე” გაკოტრების საქმის წარმოების გახსნიდან 45 დღის ვადაში გაკოტრების მმართველი შეადგენს გაკოტრების მასას და სს “ე...ს” მიაწოდებს სს “ა...ის” აქტივების ჩამონათვალს; ხელშეკრულების გაფორმებიდან 90 დღის ვადაში გაკოტრების მმართველი სს “ე...თან” გააფორმებს ხელშეკრულებას სს “ა...ის” აქტივების მისთვის მიყიდვის თაობაზე; სს “ა...ის” აქციების ან აქტივების გაყიდვასთან, სამართავად გადაცემასთან, ნებისმიერი ფორმით გასხვისებასთან ან განკარგვასთან დაკავშირებით სხვა პირთან არ გააფორმებს ხელშეკრულებას, მემორანდუმს, განზრახულებათა ოქმს, სხვა გარიგებას და არ აწარმოებს საქმიან მოლაპარაკებას. წინარე ხელშეკრულება, როგორც სამოქალაქო სამართლის ინსტიტუტი, ვალდებულებითსამართლებრივი ხელშეკრულებაა, რომლითაც მხარეები კისრულობენ სხვა ხელშეკრულების დადების ვალდებულებას, რომელსაც, როგორც წესი, ძირითად ხელშეკრულებას უწოდებენ. ამდენად, წინარე ხელშეკრულება წარმოადგენს სახელშეკრულებო კონტრაჰირების იძულების სამართლებრივ საფუძველს. წინარე ხელშეკრულებაც ჩვეულებრივ ხელშეკრულებას განეკუთვნება და მასზე სახელშეკრულებო სამართლის ყველა ნორმა ვრცელდება. წინარე ხელშეკრულების შინაარსი გამომდინარეობს ძირითადი ხელშეკრულების საგნიდან, მაგრამ ყველა შემთხვევაში იგი უნდა შეიცავდეს ძირითადი ხელშეკრულების დადების ვალდებულებას. ამავე დროს, წინარე ხელშეკრულება უნდა განსაზღვრავდეს იმ წინაპირობებს, რომლებიც აუცილებელია ძირითადი ხელშეკრულების დასადებად. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად, ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და სს “ე...ს” შორის გაფორმებული 2005 წლის 30 მაისის ხელშეკრულება, სასამართლოს აზრით, წარმოადგენდა წინარე ხელშეკრულებას, რომელშიც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო მონაწილეობდა, როგორც სს “ა...ის” კრედიტორი.

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მოსაზრებით, სადავო ხელშეკრულება წარმოადგენს კერძოსამართლებრივი ხასიათის ხელშეკრულებას და სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით უნდა იქნეს განხილული, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 35-ე მუხლის თანახმად, ამ კანონის ამოქმედებამდე საერთო სასამართლოების წარმოებაში არსებული ადმინისტრაციული გარიგების დადებასთან, შესრულებასთან და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განხილული და გადაწყვეტილი უნდა იქნეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს მიერ სასარჩელო განცხადება წარმოებაში იქნა მიღებული 2006 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით, ანუ საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ზემოაღნიშნული ცვლილებების შემდეგ, რის გამოც აღნიშნული ხელშეკრულება, რომელიც წარმოადგენს კერძოსამართლებრივი ხასიათის ხელშეკრულებას, განხილული უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლაწარმოების წესით (ს.ფ. 187-189).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, განსჯადობის საკითხის გამორკვევის შედეგად მიიჩნევს, რომ საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა გადაეცეს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში სადავოა ადმინისტრაციული ორგანოს _ ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მონაწილეობით დადებული ხელშეკრულების განსჯადობის საკითხი. ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში საქართველოს 2005 წლის 24 ივნისის კანონით შეტანილი ცვლილებებით ერთმანეთისაგან გაიმიჯნა სამოქალაქო ხელშეკრულება, რომელიც დადებულია საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით (ადმინისტრაციული ხელშეკრულება) და სამოქალაქო ხელშეკრულება, რომელიც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აღნიშნული უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით არ არის დადებული. იმავდროულად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის გარდამავალი დებულებების თავში, კერძოდ, 35-ე მუხლის პირველ ნაწილში საქართველოს 2005 წლის 24 ივნისის კანონით შეტანილი ცვლილებებით გათვალისწინებულ იქნა, რომ ამ კანონის ამოქმედებამდე საერთო სასამართლოების წარმოებაში არსებული ადმინისტრაციული გარიგების დადებასთან, შესრულებასთან და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განხილულ იქნეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით.

სადავო 2005 წლის 30 მაისის ხელშეკრულება დადებულია ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში ზემოაღნიშნული ცვლილების შეტანამდე და მისი დადების დროისათვის ზოგადი ადმინისტარციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის ძველი რედაქციის შესაბამისად იგი კვალიფიცირდებოდა როგორც ადმინისტრაციული გარიგება, რამდენადაც ასეთად მიიჩნეოდა ყველა სახის სამოქალაქოსამართლებრივი გარიგება, რომელშიც ერთ-ერთ მხარედ ადმინისტრაციული ორგანო მონაწილეობდა. სარჩელი აღნიშნული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღიძრა ზემოაღნიშნული ცვლილებების განხორციელების შემდგომ _ 2006 წლის 11 მაისს.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის გარდამავალი დებულებების 35-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით სამოქალაქო ხელშეკრულების განხილვის შესაძლებლობას, როგორც გამონაკლისს, უშვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სარჩელი აღძრულია ადმინისტრაციული გარიგების ინსტიტუტის არსებობის პერიოდში. ის გარემოება, რომ ხელშეკრულება დადებულია ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში ადმინისტრაციული გარიგების შესახებ ნორმების არსებობის პერიოდში, არ არის სამოქალაქო ხელშეკრულების ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის განმაპირობებელი. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული ნებისმიერი ხელშეკრულების სადავოობისას, თუკი სარჩელი აღძრულია ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში ადმინისტრაციული ხლშეკრულებისა და სამოქალაქო ხელშეკრულების გამოჯვნის შემდგომ, განსჯადი სასამართლოს საკითხი წყდება იმისდა მიხედვით, სადავო ხელშეკრულება, შინაარსის გათვალისწინებით, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ თუ სამოქალაქო ხელშეკრულებას. ამისათვის კი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამოსავალია, სადავო ხელშეკრულებას ადმინისტრაციული ორგანო დებს როგორც კერძოსამართლებრივი ურთიერთობების თუ როგორც საჯაროსამართლებრივი ურთიერთობების მონაწილე, მისი საჯარო კომპეტენციის განხორციელების მიზნით.

2005 წლის 30 მაისის სადავო ხელშეკრულების საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიერ დადების საფუძველია 2005 წლის 28 მაისს საქართველოს მთავრობის ¹211 განკარგულება, რომლითაც, “საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” კანონის 27-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიენიჭა უფლებამოსილება, როგორც კრედიტორს, სახელმწიფოს სახელით მიეღო მონაწილეობა სს “ა...ის” რეაბილიტაციისა და გაკოტრების საქმეთა წარმოების პროცესში. “საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” კანონის 27-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, თავის მხრივ, ითვალისწინებს, რომ თუ საქართველოს კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული აღმასრულებელი ხელისუფლების რომელი დაწესებულება ჩაითვლება სახელმწიფოს წარმომადგენლად ამა თუ იმ სამართლებრივ ურთიერთობაში, სახელმწიფოს წარმომადგენელს ნიშნავს მთავრობა.

სადავო ხელშეკრულების საგანად განსაზღვრულია, რომ სამინისტრო, რომელიც წარმოადგენს სს “ა...ის” კრედიტორს, ყველა ღონეს იხმარს, მათ შორის, მოიპოვებს სს “ა...ის” კრედიტორთა კომიტეტის თანხმობას იმისათვის, რომ სს “ა...ის” გაკოტრების მმართველმა “ინვესტორთან” ანუ სს “ე...თან” გააფორმოს ხელშეკრულება სს “ა...ის” აქტივების ნასყიდობის შესახებ. ამდენად, ამ ხელშეკრულებით სამინისტრო, როგორც სს “ა...ის” კრედიტორი, პირდება სს “ე...ს”, რომ დაეხმარება სს “ა...ის” აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებაში, რომელიც დაიდება სს “ა...ის” გაკოტრების მმართველსა და სს “ე....ს” შორის.

სადავო ხელშეკრულება ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიერ არ არის დადებული საქართველოს მთავრობის 2004 წლის 10 სექტემბრის ¹77 დადგენილებით დამტკიცებული დებულებით გათვალისწინებული მისი რომელიმე კონკრეტული საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით. საკითხი ეხება გაკოტრების რეჟიმში მყოფი სს “ა...ის” აქტივების რეალიზაციას, რაც გაკოტრების სამართლებრივი ურთიერთობის შემადგენელი ნაწილია და წესრიგდება კანონით “გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ”. ხელშეკრულების მიზანია გაკოტრებაში მყოფი სს “ა...ის” აქტივების გაყიდვა. ხელშეკრულებას დებს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო არა როგორც მისი რომელიმე საჯარო კომპეტენციის განმახორციელებელი სახელმწიფო ორგანო, არამედ როგორც გაკოტრების საქმეში მონაწილე სუბიექტი. შესაბამისად, სადავო ხელშეკრულების კანონიერების შემოწმებისას სასამართლომ, უწინარეს ყოვლისა, უნდა შეაფასოს, აღნიშნული ხელშეკრულება შეესაბამება თუ არა “გაკოტრების საქმეთა წარმოების შესახებ” კანონის მოთხოვნებს, რაც უნდა განხორციელდეს შესაბამისი სამართალწარმოების _ სამოქალაქო სამართალწარმოების მეშვეობით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო ხელშეკრულების კანონიერება განხილვას ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და მიიჩნევს, რომ სახეზეა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველი საქმე. რუსთავის საქალაქო სასამართლომ აღნიშნული დავა ხელშეკრულების კანონიერებაზე გამოყო დანარჩენი მოთხოვნებიდან და მოპასუხეთა გათვალისწინებით ტერიტორიული განსჯადობით თბილისის საქალაქო სასამართლოს დაუქვემდებარა. საქმიდან ამ კონკრეტული მოთხოვნის გამოყოფა მხოლოდ მისი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსჯადობის მოტივით განხორციელდა, ხოლო აღნიშნული მოსაზრების საკასაციო სასამართლოს მიერ გაუზიარებლობით, შესაბამისად, საფუძველი გამოეცალა საქმეთა გაყოფას, რის გამოც საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა გადაეცეს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-2 მუხლით, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცეს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.