¹ ბს-359-340(გ-07) 27 სექტემბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა ც. ი.-ის სასარჩელო განცხადების განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას შორის წარმოშობილი დავა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

13.01.06წ. ც. ი.-მ სამუშაოზე აღდგენის, საკომპენსაციო თანხის მიღებისა და გასასვლელი თანხის ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას. მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ვაკე-საბურთალოს რაიონული ფილიალის უფროსის 24.01.05წ. ¹43 ბრძანებით განთავისუფლდა ზონის მოანგარიშის თანამდებობიდან შტატების შემცირების გამო. ადმინისტრაციის მიერ მოსალოდნელი განთავისუფლების თაობაზე წინასწარ გაფრთხილებული არ ყოფილა. 25.01.05წ. მხარეებს შორის გაფორმდა ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება ექვსი თვის ვადით, რომელშიც მითითებული არ ყოფილა შესასრულებელი სამუშაო. 15.12.05წ. მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ვაკე-საბურთალოს რაიონული ფილიალის უფროსის 24.01.05წ. ¹43 ბრძანების არსებობის შესახებ. მოსარჩელე თვლის, რომ შტატების შემცირების გამო არ უნდა გათავისუფლებულიყო სამსახურიდან, ვინაიდან სარგებლობდა უპირატესი დარჩენის უფლებით: იყო მარტოხელა, გააჩნდა მოპასუხე ორგანიზაციაში მუშაობის მრავალწლიანი სტაჟი. მიუხედავად 25.01.05წ. ხელშეკრულების გაფორმებისა ფაქტიურად არ დაკისრებია რაიმე სამუშაოს შესრულება. მოსარჩელის აზრით, ხელშეკრულება დადებული იქნა კანონის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით. მოსარჩელის განმარტებით, მის მიერ ხელმოწერილი ხელშეკრულება არ შეიცავდა მე-6 პუნქტს, რომლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულია 3 თვის ვადით და ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ ხელშეკრულება უპირობოდ შეწყდა და ფილიალს მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების გამოცემა არ ევალებოდა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ხელფასი მას აუნაზღაურდა 2005 წლის 25 აპრილამდე. 22.02.07წ. დაზუსტებულ სასარჩელო მოთხოვნით ც. ი.-მ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ვაკე-საბურთალოს რაიონის ფილიალის უფროსის 24.01.05წ. §43 ბრძანებისა და 25.01.05წ. შრომის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებით განაცდურის ანაზრაურება მოითხოვა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 28.07.06წ. განჩინებით ც. ი.-ის სასარჩელო განცხადება განსჯადობით განსახილველად გადაეცა ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას. სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ აღნიშნა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 31.12.02წ. ბრძანებულებით დამტკიცებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირის საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის დებულების პირველი მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი ფონდი არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობდა ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, კერძოდ, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონიდან. კოლეგიამ მიიჩნია, რომ განსახილველი დავა განეკუთვნებოდა საჯარო სამსახურში შრომითი ურთიერთობებიდან წარმოშობილ დავათა კატეგორიას და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის შესაბამისად ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით უნდა ყოფილიყო განხილული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 26.02.07წ. განჩინებით, ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადაეცა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგია მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, კერძოდ, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონიდან. კოლეგიამ აღნიშნა, რომ მითითებული კანონი აწესრიგებდა ადმინისტრაციასა და საჯარო მოსამსახურეს შორის წარმოშობილ ურთიერთობებს. მოპასუხე ორგანიზაცია წარმოადგენდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე ადმინისტრაციულ ორგანოს, თუმცა მასში საქმიანობა საჯარო სამსახურს არ წარმოადგენდა. კოლეგიამ მიუთითა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტზე, რომლის თანახმად, სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულება არის სახელმწიფო ბიუჯეტის ან ადგილობრივი თვითმართველობის ბიუჯეტის სახსრებზე შექმნილი და ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულება, რომლის ძირითადი ამოცანა საჯარო ხელისუფლების განხორციელებაა. ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ აღნიშნა, რომ მითითებული კანონის მე-4 მუხლის 1-ელი ნაწილის თანახმად, საჯარო მოსამსახურე იყო საქართველოს მოქალაქე, რომელიც ამ კანონით დადგენილი წესით და დაკავებული თანამდებობის შესაბამისად ეწეოდა ანაზღაურებად საქმიანობას სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმართველობის დაწესებულებაში. კოლეგიამ აღნიშნა, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ჩამონათვალი, რომელიც განსაზღვრავდა იმ დაწესებულებებს, რომლებში საქმიანობაც ითვლებოდა საჯარო სამსახურად, არ შეიცავდა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს. სასამართლო კოლეგიამ მიუთითა, რომ “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 21.07.01წ. ¹286 ბრძანებულებით დადგენილ საჯარო სამსახურის სახეობათა და საჯარო მოსამსახურეთა ჩამონათვალში საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და მისი თანამშრომლები მოხსენიებულნი არ იყვნენ. სადავო აქტი შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე იყო გამოცემული და ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს არ წარმოადგენდა, ხოლო სადავო ხელშეკრულება შრომის კანონთა კოდექსის ნორმათა საფუძველზე იყო გაფორმებული და არის კერძო-სამართლებრივი ხასიათის შეთანხმება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განჩინებების გაცნობის შედეგად თვლის, რომ ც. ი.-ის სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯადია შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ ადმინისტრაციულ სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს.

განსახილველი დავის საგანს შეადგენს საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ვაკე-საბურთალოს რაიონის ფილიალის უფროსის 24.01.05წ. §43 ბრძანებისა და 25.01.05წ. შრომის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურება. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო ბრძანება არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და არც მოცემული დავა არ არის თავისი შინაარსით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ხასიათის.

განსახილველ სადავო სამართალურთიერთობაში მოპასუხე მხარედ ც. ი.-მ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ფილიალი: საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ვაკე-საბურთალოს რაიონის ფილიალი დაასახელა. აღნიშნული ფონდი გაუქმდა საქართველოს პრეზიდენტის 29.06.07წ. ¹410 ბრძანებულებით და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 27.06.07წ. ¹190/ნ ბრძანების შესაბამისად მის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს ასევე საჯარო სამართლის იურიდიული პირი _ სოციალური სუბსიდიების სააგენტო.

“საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი არის შესაბამისი კანონით, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ან კანონის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტით შექმნილი ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით ახორციელებს პოლიტიკურ, სახელმწიფოებრივ, სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საქმიანობას. იმავდროულად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოა, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს, რომ მისი ხელმძღვანელის მიერ გამოცემული ყველა ბრძანება, მათ შორის, ბრძანება მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ, წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “დ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიიჩნევა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მხოლოდ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ჩაითვლება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელის მხოლოდ ის ბრძანება, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან და იწვევს სამართლებრივ შედეგს. განსახილველ შემთხვევაში ც. ი.-ის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის ვაკე-საბურთალოს რაიონის ფილიალის უფროსის 24.01.05წ. §43 ბრძანება არ არის გამოცემული ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე და არც სადავო ურთიერთობა წარმოადგენს თავისი შინაარსით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივს. სადავო აქტი შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზეა გამოცემული.

მართალია, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის შესაბამისად, საჯაროსამართლებრივი ინსტიტუტია და, იმავდროულად, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის საფუძველზე განეკუთვნება ადმინისტრაციულ ორგანოს, მაგრამ მისი თანამშრომლის მიმართ ყოველთვის ვერ გავრცელდება “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის ნორმები. მითითებული კანონის პრეამბულაში განსაზღვრულია კანონის რეგულირების სფერო, კერძოდ, აღნიშნული კანონი ადგენს საქართველოში საჯარო სამსახურის ორგანიზაციის სამართლებრივ საფუძვლებს, აწესრიგებს საჯარო სამსახურის განხორციელებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს საჯარო მოსამსახურის სამართლებრივ მდგომარეობას. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულია იმ სახელმწიფო დაწესებულებების ჩამონათვალი, რომელშიც სამსახური ითვლება საჯარო სამსახურად. ამ ჩამონათვალში საჯარო სამართლის იურიდიული პირი გათვალისწინებული არ არის მოსარჩელის თანამდებობა, როგორც საჯარო მოხელისა, არ არის მითითებული არც საქართველოს პრეზიდენტის 21.07.01წ. ბრძანებულებით დამტკიცებულ საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრში. ამასთან, მოსარჩელის თანამდებობა, რომელიც არ განეკუთვნება უშუალოდ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელ თანამდებობას, არც ფუნქციურად შეიძლება გაუთანაბრდეს საჯარო მოსამსახურეს. ამდენად, მოსარჩელე ვერ ჩაითვლება საჯარო მოსამსახურედ და, შესაბამისად, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის სუბიექტად, მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანება ვერ მიიჩნევა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 127-ე მუხლში მითითებულ ადმინისტრაციულ აქტად.

სადავო 25.01.05წ. შრომის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით გაფორმებულ ხელშეკრულებას.

საკასაციო სასამართლო შრომის კოდექსის 1-ლი მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე განმარტავს, რომ ც. ი.-ის სამუშაოდან გათავისუფლების კანონიერების შეფასებისას გამოყენებულ უნდა იქნეს კერძო სამართლის კანონმდებლობა _ შრომის კოდექსი, რომელიც არეგულირებს საქართველოს ტერიტორიაზე შრომით ურთიერთობებს, თუ ისინი განსხვავებულად არ წესრიგდება სხვა სპეციალური კანონით. სადავო ბრძანებისა და ხელშეკრულების სამართლებრივი საფუძველიც სწორედ შრომის კოდექსის ნორმებია. სადავო აქტითა და ხელშეკრულებით შეწყვეტილია კერძოსამართლებრივი შრომითი სახელშეკრულებო ურთიერთობა, ერთი მხრივ, ადმინისტრაციულ ორგანოსა და, მეორე მხრივ, ფიზიკურ პირს შორის და ამ ურთიერთობაში, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65¹ მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს, როგორც სამოქალაქო სამართლის სუბიექტი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ სამოქალაქო დავას და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯადია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11, 390-ე, 399-ე, მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ც. ი.-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეცეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.