ბს-477-454(გ-07) 19 ივნისი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა

პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიასა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

ო. ბ.-მა 2007 წლის 10 მაისს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხის _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 2007 წლის 28 მარტის აღმასრულებლის დაყადაღების აქტის ბათილად ცნობა და მის საკუთრებაში რიცხულ საცხოვრებელი ბინის (მცხ. თბილისი, ...-ის დასახლება, მე-11 მ/რ, მე-3 კვ. კ. 53 ბ. 47) ყადაღისაგან გათავისუფლება, კერძოდ, 2008 წლის 28 მარტს აღმასრულებელ გ.-ის დაყადაღების აქტის გაუქმება, შემდეგი საფუძვლით: ბინა წარმოადგენს მის საკუთრებას. აღმასრულებლის მიერ სიტყვიერი შეტყობინებით მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ბინა უნდა გაიყიდოს აუქციონზე და შესაბამისი განკარგულება გადაცემული აქვს მის ყოფილ რძალს – მ. გ.-ს, როგორც მის წარმომადგენელს. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ მის მიმართ დაირღვა ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ" კანონის 25-ე, 28-ე, 48-ე, 71-ე და 74-ე მუხლების მოთხოვნები, რის გამოც აღმასრულებლის მიერ განხორციელებულ სააღსრულებო მოქმედება არამართლზომიერია (იხ. ტ.I. ს.ფ. 1-3).

ამასთან, მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა სასამართლოს სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით და მოითხოვა დაევალოს სააღსრულებო ბიუროს მისი ბინის რეალიზაციის შეჩერება, ხოლო საჯარო რეესტრის თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს - შეაჩეროს ყოველგვარი რეგისტრაცია ბინაზე (იხ. ს.ფ. 1-2, ტ.II).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 10 მაისის განჩინებით საქმე განსჯადობის მიხედვით გადაეცა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, შემდეგი მოტივაციით:

ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება არ განეკუთვნება ადმინისტრაციულ საქმეთა კატეგორიას, რადგან იძულებით აღსრულება დაწყებულია კერძო სამართლებრივ დავაზე საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის ი/კ ,,ბ.-ის" გადაწყვეტილების საფუძველზე დაკისრებული თანხების გადახდევინებაზე; ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ" კანონის 32-ე მუხლით გათვალისწინებულია სარჩელის წარდგენა ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ, რაც წარედგინება მოვალესა და კედიტორს, ასევე დაყადაღების აქტი შედგენილია კერძოსამართლებრივ დავაზე გამოტანილი გადაწყვეტილების აღსასრულებლად (იხ. ტ.I, ს.ფ. 11).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ არ გაიზიარა საქმის სამოქალაქო კატეგორიისათვის მიკუთვნების შესახებ მსჯელობა და წამოიწყო დავა განსჯადობის თაობაზე, შემდეგ მოტივაციით:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლის საფუძველზე მოცემული დავა განეკუთვნება ადმინისტრაციული კატეგორიის საქმეს, ვინაიდან დავა ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, კერძოდ, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ" კანონიდან გამომდინარეობს, მოსარჩელე თავის მოთხოვნას საფუძვლად ამ კანონის მოთხოვნათა დარღვევებს უთითებს, ამდენად სასამართლოს დასკვნით, დავის ბუნების განმსაზღვრელია არა ის, რომ იძულებითი აღსრულება წარმოებს კერძოსამართლებრივ დავაზე, არამედ, ის რომ დავა ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან გამომდინარეობს.

სამოქალაქო სასამართლოს მსჯელობით კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე არ არის ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ" კანონის 32-ე მუხლის შესაბამისად სარჩელი ქონების ყადაღისგან გათავისუფლების შესახებ, არამედ მოსარჩელე ითხოვს მის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე ყადაღის გაუქმებას, ვინაიდან ყადაღის აქტი მიაჩნია არაკანონიერად. ამასთან, სარჩელი წარდგენილია არა 32.3. მუხლის შესაბამისად კრედიტორისა და მოვალის წინააღმდეგ, არამედ სააღსრულებო ბიუროს წინააღმდეგ. ამდენად, სასამართლოს დასკვნით ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ითხოვს მის საკუთრებაში არსებული ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლებას, განსახილველ დავას არ განაკუთვნებდა კერძოსამართლებრივ დავათა კატეგორიას (იხ.ს.ფ. 7)

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის მოსაზრებების გაცნობის შედეგად ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია, რომ ო. ბ.-ის სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განსჯად ადმინისტრაციულ დავას წარმოადგენს, შესაბამისად, საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ Yთბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის განჩინება მოცემული საქმის სამოქალაქო კატეგორიად მიჩნევის თაობაზე დაუსაბუთებელია, სასამართლომ არ იმსჯელა, თუ რა სამართალურთიერთობა იყო სახეზე და რა მოსაზრებით მივიდა ამგვარ დასკვნამდე, რის გამოც დარღვეულია სსსკ-ის 394. “ე” მუხლის მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სამოქალაქო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნას მოცემული დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის თაობაზე, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობით არის მოწესრიგებული.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.2. მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული დავის საგანს.

მოცემული საქმე განეკუთვნება ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას და იგი ექვემდებარება ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით განხილვას, რამდენადაც, კონკრეტულ შემთხვევაში, ო. ბ.-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ აღმასრულებლის მიერ სააღსრულებო მოქმედების განხორციელების დროს დაირღვა “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის მოთხოვნები.

ამდენად, კანონმდებელმა საქმის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის ელემენტად განსაზღვრა სწორედ დავის საგანი, რასაც ადმინისტრაციულმა სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა, რამდენადაც ის გარემოება, რომ სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება, დავას არ განაკუთვნებს სამოქალაქო კატეგორიას, მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის თუ რამდენად საფუძვლიანია მოსარჩელის მოთხოვნა ყადაღის აქტში შესული ქონების მოსარჩელის საკუთრებაში არსებობის შესახებ, არამედ მოსარჩელე, როგორც მესაკუთრე ითხოვს ყადაღის აქტის გაუქმებას მის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე.

“სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის 32-ე მუხლით გათვალისწინებულია მესამე პირის მიერ სარჩელის წარდგენის შესაძლებლობა, სხვისი ვალების გამო აღწერილი ქონების საკუთრების უფლების შესახებ. კანონის მითითებული დებულება ადგენს მესამე პირის სარჩელის განსჯად სასამართლოს, სარჩელის სახეს /სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ, მათ შორის უკვე რეალიზებულ ქონებაზე/ და სარჩელზე მოპასუხე სუბიექტებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული ნორმით განსაზღვრულია მესამე პირების სარჩელის სასამართლო წესით განხილვის წესი, მაგრამ კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე, როგორც მესამე პირი არ მოითხოვს ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლებას, არამედ როგორც ქონების მესაკუთრე ითხოვს მის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე ყადაღის აქტის არაკანონიერად აღიარებას, მიაჩნია რა, რომ ყადაღის დადების აქტი აღმასრულებლის მიერ შედგენილია “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. შესაბამისად სარჩელის მიზანია სააღსრულებო მოქმედების არაკანონიერად აღიარების გამო მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე ყადაღის გაუქმება. ამასთან, სარჩელი აღძრულია მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს _ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიურო, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. “ა” ქვეპუნქტის დეფინიციიდან გამომდინარე, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი აღძრულია არა “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის 32.3 მუხლის თანახმად კრედიტორისა და მოვალის წინააღმდეგ ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების მოთხოვნით, არამედ ერთადერთი მოპასუხის _ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ. ამასთან, მოსარჩელე სადავოდ ხდის აღმასრულებლის მოქმედებას ქონების დაყადაღების აქტს იმ საფუძვლით, რომ აქტით აღმასრულებელმა აღსრულების მიზნით დააყადაღა, სააღსრულებო მოქმედება განახორციელა არა მოვალის, არამედ სხვა, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის _ მესაკუთრის ქონებაზე. ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზეა არა კლასიკური სარჩელი “სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის 32-ე მუხლის საფუძველზე ქონების ყადაღისგან გათავისუფლების შესახებ, არამედ აღმასრულებლის დაყადაღების აქტი, როგორც სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” მოთხოვნათა უგულვებელყოფით განხორციელებული მოქმედება, რომლის არაკანონიერად აღიარების შემთხვევაში იურიდიულ შედეგს სწორედ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელი აღმასრულებლის მოქმედების არაკანონიერად აღიარების შესახებ განეკუთვნება ადმინისტრაციულ დავათა კატეგორიას, რამდენადაც მოცემულ სამართალურთიერთობას გააჩნია საჯაროსამართლებრივი ურთიერთობის დამახასიათებელი ყველა ძირითადი ელემენტი, კერძოდ, დავა დაკავშირებულია იმ სამართლებრივ ურთიერთობასთან, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, სარჩელი აღძრულია მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს _ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ. ამდენად, სარჩელის საფუძველი აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლით განსაზღვრული პირობებს, დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევისათვის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო სამართლის პრინციპები მკვეთრად განსხვავდება სამოქალაქო სამართალწარმოების პრინციპებისაგან, რომელთა გამოყენება მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ და მკაფიოდ განსაზღვრულ საქმეებზეა დასაშვები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა სადავო სამართალურთიერთობას, მართებულად იმსჯელა, რომ მოცემული დავა დაკავშირებულია იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ო. ბ.-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განსახილველად უნდა გადაეგზავნოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რამდენადაც სსსკ-ის 193-ე მუხლის თანახმად განცხადებას სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ გადაწყვეტს ამ სარჩელის განმხილველი სასამართლო. შესაბამისად, ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაა უფლებამოსილი იმსჯელოს ო. ბ.-ის განცხადებაზე სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების შესახებ, რამდენადაც ო. ბ.-ის სარჩელის განხილვის უფლებამოსილ სასამართლოს სწორედ ეს უკანასკნელი წარმოადგენს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ ადმინისტრაციულ დავას და იგი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განსჯადია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 2.1; 26.3, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ო. ბ.-ის სარჩელი მოპასუხე თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ და ო. ბ.-ის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას;

2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;

3. წინამდებარე განჩინება გადაეგზავნოს მხარეებს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.