¹ბს-84-79(გ-07) 12 თებერვალი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა

პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი, ნუგზარ სხირტლაძე

ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოსა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

ზ. ა-ემ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროსა და აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება, შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელე იყო სასამართლო ექსპერტი 19 წლის მუშაობის სტაჟით, ამ თანამდებობაზე მუშაობდა 1988 წლიდან. აღნიშნულ სამსახურში 2004-2006 წლებში განხორციელდა რეორგანიზაცია, რომლის განმავლობაშიც მოხდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლება და ხელახალი მიღება ერთი სამუშაო დღის თარიღით. 2006 წლის 1 იანვრიდან 1 მაისამდე მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლება და დანიშვნა ხდებოდა ადმინისტრაციის ინიციატივით. მისთვის დროულად არ იყო ცნობილი მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, რის გამოც აგრძელებდა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებას, ხოლო ამ პერიოდის შრომის ანაზღაურება არ მიუღია, რამაც შეადგინა 1200 ლარს. 2006 წლის 4 სექტემბრის ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და იმავე დღის ბრძანებით დაინიშნა აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის სამსახურის ............ ჯგუფის ექსპერტად. 2006 წლის 28 სექტემბერს სამსახურის უფროსისაგან სიტყვიერად იქნა გაფრთხილებული, რომ იმავე წლის 2 ოქტომბრიდან თავისუფლდებოდა და მის თანამდებობაზე ინიშნებოდა სხვა პირი. აღნიშნულის გამო, განიცადა მორალური ზიანი.

მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო ბრძანება მიღებული შრომის კანონთა კოდექსის 37-ე და 38-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით, არ დგინდება, კონკრეტულად, რა გახდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი /იხ.ს.ფ. 1-3/

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით საქმე განსჯადობით გადაეგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს _ ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლოს დასკვნით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 15.1. მუხლის თანახმად, საქმე განსჯადობით განსახილველად ექვემდებარება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რამდენადაც მოპასუხის _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ადგილსამყოფელი მდებარეობდა ქ. თბილისში, ხოლო მეორე მოპასუხის _ აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ მოსარჩელეს მოთხოვნა არ გააჩნდა, რის გამოც, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.1. მუხლის თანახმად, საქმე განსჯადობით გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას /იხ.ს.ფ. 10/.

თბილისის ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 11 დეკემბრის განჩინებით მოცემული საქმე განსჯადობის შესახებ დავის გადასაწყვეტად გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3 მუხლის შესაბამისად, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლი და განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს მოთხოვნა არ გააჩნდა მეორე მოპასუხის აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, წარმოადგენდა მისი მხრიდან 178.1. “გ” პუნქტის დარღვევას, რაც, თავის მხრივ, სარჩელის ხარვეზიანად მიჩნევის საფუძველი იყო, ამასთან, სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ დაუშვებელი იყო მოსარჩელის ნების საწინააღმდეგოდ სასამართლოს მიერ მოპასუხეთა წრის დადგენა, მით უფრო, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მეორე მოპასუხის დადგენილი წესით არასათანადოდ მიჩნევა და მისი შეცვლა არ განუხორციელებია.

სასამართლოს დასკვნით, კონკრეტულ შემთხვევაში ბათუმის საქალაქო სასამართლომ განსჯადობის განსაზღვრისას არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-15 მუხლი, მას უნდა ეხელმძღვანელა სსსკ-ის მე-16 მუხლის ანალოგიით და სარჩელი მიეჩნია განსჯადობის წესების შესაბამისად წარდგენილად, ვინაიდან მოსარჩელემ სასამართლოს მიმართა ერთ-ერთი მოპასუხის ადგილმდებარეობის მიხედვით, მით უფრო, რომ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში განსჯადობის საკითხის გადაწყვეტისას გამოიყენება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის III თავით დადგენილი მოთხოვნები, რაც გულისხმობს არა მარტო საერთო განსჯადობის, არამედ განსაკუთრებული და ნივთობრივი განსჯადობის განსაზღვრის წესსაც.

სასამართლოს დასკვნით, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა საქმის საგნობრივად განსჯადი სასამართლოც, ვინაიდან გასაჩივრებული ბრძანება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებულ იქნა კერძო სამართლებრივი კანონმდებლობის _ შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზე, რის გამოც შეწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ამდენად, სსსკ-ის მე-11 მუხლის თანახმად, საქმე ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას.

საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის მე-2, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2. “ა” და 2.1. “დ” მუხლები და განმარტა, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიურო” წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამასთან, სასამართლოს დასკვნით, ექსპერტის გათავისუფლების შესახებ მიღებული ბრძანება არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რამდენადაც გამოცემული იყო სამოქალაქო კანონმდებლობის საფუძველზე. “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2, მე-4 მუხლების და “საჯარო სამსახურის რეესტრის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 21 ივლისის ¹286 ბრძანებულების თანახმად, ექსპერტი საჯარო მოსამსახურეს არ წარმოადგენს. სასამართლოს დასკვნით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული კერძოსამართლებრივი ხელშეკრულება, რის გამოც საქმე ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესი განხილვას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს დასკვნით, ბათუმის საქალაქო სასამართლო კონკრეტულ შემთხვევაში წარმოადგენს დავის განხილვისათვის ტერიტორიულად და საგნობრივად განსჯად სასამართლოს /იხ.ს.ფ. 15-17/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიისა და ბათუმის საქალაქო სასამართლოს კოლეგიის მოსაზრებების გაცნობის შედეგად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია, რომ ზ. ა-ის სარჩელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯად სამოქალაქო დავას წარმოადგენს, შესაბამისად, საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ Yბათუმის საქალაქო სასამართლოს განჩინება დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევის თაობაზე სრულიად დაუსაბუთებელია, სასამართლომ არ იმსჯელა თუ რა სამართალურთიერთობა იყო სახეზე და რა მოსაზრებით მივიდა ამგვარ დასკვნამდე, რის გამოც დარღვეულია სსსკ-ის 394. “ე” მუხლის მოთხოვნები.

კონკრეტულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ექსპერტის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდური ხელფასისა და მორალური ზიანის ანაზღაურება, რაც არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით, საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე, სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.2. მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული დავის საგანს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობითაა მოწესრიგებული.

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ საჯარო სამართლის იურიდიული პირი არის შესაბამისი კანონით, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ან კანონის საფუძველზე ადმინისტრაციული აქტით შექმნილი ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით ახორციელებს პოლიტიკურ, სახელმწიფოებრივ, სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საქმიანობას. ხოლო ამავე კანონის 9.1. მუხლის თანახმად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ ისეთი საჯარო მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად, რომელთა განხორციელება უშუალოდ არ შედის სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების კომპეტენციაში.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. “ა” მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო” წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, თუმცა, ეს არ გულისხმობს, რომ ეროვნული ბიუროს უფროსის მიერ გამოცემული ყველა ბრძანება _ წარმოადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.2. დ) მუხლით რეგლამენტირებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 1.1 მუხლის საფუძველზე, რომელიც განსაზღვრავს საჯარო სამსახურის ცნებას, განმარტავს, რომ საჯარო სამსახური (შემდგომ სამსახური) არის საქმიანობა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულებებში, საჯარო ხელისუფლების ორგანოებში, ხოლო ამავე კანონის მე-4 მუხლი ადგენს საჯარო მოსამსახურის ცნებას, რომლის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეს წარმოადგენს საქართველოს მოქალაქე, რომელიც ამ კანონით დადგენილი წესით და დაკავებული თანამდებობის შესაბამისად ეწევა ანაზღაურებად საქმიანობას სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებაში.

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 2.1 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულება (შემდგომ დაწესებულება) არის სახელმწიფო ბიუჯეტის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტის სახსრებზე შექმნილი და ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულება, რომლის ძირითად ამოცანას საჯარო ხელისუფლების განხორციელება წარმოადგენს, ხოლო ამავე კანონის მე-2 მუხლი ადგენს და განსაზღვრავს იმ დაწესებულებათა ჩამონათვალს, რომელში საქმიანობაც ითვლება საჯარო საქმიანობად, ხოლო საჯარო სამართლის იურიდიულ პირის “ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში” საქმიანობა ვერ მიიჩნევა საჯარო სამსახურად, როგორც ამ ნუსხაში არმყოფი დაწესებულება.

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 21.07.01წ ბრძანებულების შესაბამისად /რომლითაც დამტკიცდა რანგირების მიხედვით საჯარო სამსახურის თანამდებობათა თანდართული რეესტრი/, განმარტავს, რომ ექსპერტი, როგორც საჯარო მოსამსახურე, აღნიშნულ რეესტრში არ ფიქსირდება, შესაბამისად, მითითებული თანამდებობა ვერ იქნება განხილული საჯარო სამსახურად.

ზემოაღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზ. ა-ის, როგორც სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” ექსპერტის გათავისუფლების კანონიერების შეფასებისას არ გამოიყენება “საჯარო სამსახურის შესახებ”' კანონის დებულებები, რამდენადაც ეს უკანასკნელი არ წარმოადგენს მითითებული კანონის სუბიექტს, ხოლო “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 14.2 მუხლის თანახმად, საჯარო სამსახურიდან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რაც ამ კანონით არ წესრიგდება, რეგულირდება შესაბამისი კანონმდებლობით, მოცემულ შემთხვევაში _ “შრომის კანონთა კოდექსით.”

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ზ. ა-ის სამსახურიდან გათავისუფლების დროს შეწყდა კერძო სამართლებრივი, შრომითი ურთიერთობა ერთის მხრივ, ადმინისტრაციულ ორგანოსა და მეორე მხრივ _ ფიზიკურ პირს შორის, რომლის კანონიერების შეფასების უფლებამოსილება გააჩნია სამოქალაქო საქმეთა სასამართლოს, რამდენადაც სწორედ მითითებული კერძო სამართლის კანონმდებლობა არეგულირებს საქართველოში მცხოვრებ მუშაკთა შრომით ურთიერთობებს საწარმოსთან, დაწესებულებასთან და ორგანიზაციასთან (მიუხედავად მათი საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმისა) შრომის კანონთა კოდექსის 1.1. მუხლის თანახმად.

აღსანიშნავია, რომ თავად სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაც საქმეთა განსაზღვრის პრინციპად აღიარებს არა დავის სუბიექტებს, არამედ, სამართლებრივ ურთიერთობას, კერძოდ, სსს კოდექსის 11.1. “ა” მუხლის მიხედვით: სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით სასამართლო განიხილავს საქმეებს დარღვეული უფლების, აგრეთვე, კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის შესახებ, კერძოდ, სამოქალაქო, საოჯახო, შრომის, საადგილმამულო, ბუნებრივი რესურსების გამოყენებისა და გარემოს დაცვის ურთიერთობებიდან წარმოშობილ დავებს მოქალაქეებს, მოქალაქეებსა და იურიდიულ პირებს, აგრეთვე, იურიდიულ პირებს შორის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავა სწორედ სამოქალაქო ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავაა და მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოპასუხეებს წარმოადგენენ ადმინისტრაციული ორგანოები, დავას არ განაკუთვნებს ადმინისტრაციულ კატეგორიას, რამდენადაც ერთ-ერთ განმსაზღვრელ ელემენტს დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევისათვის სწორედ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობა წარმოადგენს, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის.

ამდენად, ის გარემოება, რომ სარჩელი აღძრულია მოპასუხეების _ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტის ეროვნული ბიუროსა და აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს _ ადმინისტრაციული ორგანოების მიმართ, ვერც ერთ შემთხვევაში ვერ მიიჩნევა საქმის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიკუთვნების წინაპირობად, ხოლო ის ფაქტი, რომ დავის საგანს წარმოადგენს დაწესებულების ხელმძღვანელის ბრძანება, არ ნიშნავს, რომ გასაჩივრებულია ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ვინაიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. მუხლის “დ” ქვეპუნქტის მიხედვით, ასეთად მიიჩნევისათვის აუცილებელია ოთხი ელემენტის არსებობა.

საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა, რა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით (ადმინისტრაციულ საქმეზე ¹ბს-713-300(კ-05), ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივრისა გამო, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 16 მარტის განჩინებაზე, მოწინააღმდეგე მხარე თელავის რაიონის გამგეობის მიმართ, განკარგულების გაუქმების, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ) მოხდენილ განმარტებას შემდეგზე, რომ:

“ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების ადმინისტრაციულ აქტად მიჩნევისათვის აუცილებელია, ის ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით აკმაყოფილებდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. მუხლის “დ” პუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციული აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, კერძოდ:

1. სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთი მხარე არის ადმინისტრაციული ორგანო _ ადმინისტრაციული აქტის ავტორი;

2. სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული /საჯარო/ სამართლის კანონმდებლობიდან;

3. ადმინისტრაციული ორგანოს ღონისძიება მიმართულია კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისაკენ.

4. ადმინისტრაციული ორგანოს ეს ღონისძიება /იგულისხმება შემდეგი ელემენტი: “აწესებს, წყვეტს ან ადასტურებს” / მიმართულია სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლისაკენ, ე.ი. ის აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის სამართლებრივ მდგომარეობას.

ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი პრინციპის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმის არჩევანის თავისუფლება. ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოაწესრიგოს იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების გზით, რომელიც, მისივე აზრით, უფრო ეფექტურია კონკრეტულ შემთხვევაში. ადმინისტრაციული ორგანოს არჩევანის თავისუფლების ფარგლები მთავრდება იქ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც კანონი ზუსტად უთითებს მოცემული ურთიერთობისათვის ამა თუ იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების აუცილებლობას ან ეს გამომდინარეობს კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობის თავისებურებიდან.”

შრომის კანონთა კოდექსის 19.2. მუხლის მიხედვით, სამუშაოზე მიღება ფორმდება საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ადმინისტრაციის ბრძანებით (განკარგულებით).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო დაწესებულებები რომელთა საქმიანობა მოქმედი კანონმდებლობით არ მიიჩნევა საჯარო სამსახურად, შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებს ამყარებენ კერძოსამართლებრივი საკანონმდებლო აქტის _ შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზე, ისევე, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირები.

შრომის კანონთა კოდექსის ზემომითითებული ნორმით სამუშაოზე მიღების ადმინისტრაციის ბრძანების ფორმის დადგენა არცერთ შემთხვევაში არ შეიძლება გაგებულ იქნას იმგვარად, რომ გადაწყეტილების მიღების ამ ფორმას კანონმდებელი განაკუთვნებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კერძო და საჯარო სამართლის დოქტრინის შესაბამისად, შრომის კანონთა კოდექსი არ განეკუთვნება საჯაროსამართლებრივ საკანონმდებლო აქტს, შესაბამისად, იგი არ შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციულ კანონმდებლობას და მის საფუძველზე გამოცემული აქტები არ შეიცავს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტს _ აქტი არ არის გამოცემული ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო დასძენს, რომ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობა მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით კერძოსამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენს, მაგრამ იმავდროულად, კანონმდებლის მიერ საჯარო სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგება უზრუნველყოფილ იქნა საჯარო შრომით-სამართლებრივი ნორმატიული აქტით _ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონით, რომლის მიხედვით საჯარო სამსახურში შრომითი ურთიერთობის მოწესრიგებისათვის ადმინისტრაციულ ორგანოს მკაფიოდ განესაზღვრა საქმიანობის ფორმები, როგორც სამართლებრივი აქტის, ასევე ხელშეკრულების /იხ. მუხლის 7/ სახით, საჯარო სამსახურში ბრძანების გამოცემით ხდება საჯარო მოხელისათვის საჯაროსამართლებრივი კომპეტენციის გადაცემა და შესაბამისად, იმ შეღავათების მინიჭება და გარანტიებით აღჭურვა, რაც კანონით გათვალისწინებულია საჯარო მოხელისათვის, ხოლო დავის წარმოშობის პირობებში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის დანაწესის მიხედვით, როგორც ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობიდან წარმოშობილი დავა ექვემდებარება ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით განხილვას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ვერ ექნება ადგილი, ვინაიდან სადავო ბრძანება გამოცემულია კერძოსამართლებრივი კანონმდებლობის საფუძველზე და მისი მართლზომიერების შემოწმებისას უფლებამოსილ სასამართლოს წარმოადგენს სამოქალაქო სასამართლო, სსსკ-ის მე-11 მუხლის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დაწესებულების ადმინისტრაცია (როგორც საჯარო, ისე კერძო სამართლის იურიდიული პირები) ადმინისტრირებისას, ორგანიზაციული საკითხების მოწესრიგებისას არცთუ იშვიათად იყენებენ ბრძანებას, როგორც გადაწყვეტილების ფორმას, რაც არცერთ შემთხვევაში არ უნდა იქნას გაგებული, როგორც ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა, ვინაიდან ამგვარი იურისდიქცია მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოებს გააჩნიათ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ სამართალურთიერთობას არ გააჩნია საჯარო-სამართლებრივი ურთიერთობის დამახასიათებელი ძირითადი ელემენტი _ დავა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, რის გამოც არ არსებობს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლით განსაზღვრული პირობები დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პროცედურით განხილვა გამოიწვევს საპროცესო ნორმების ისეთ დარღვევას, რომელიც აუცილებლად განაპირობებს საქმეზე უკანონო გადაწყვეტილების დადგენას, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო სამართლის პრინციპები მკვეთრად განსხვავდება სამოქალაქო სამართალწარმოების პრინციპებისაგან, რომელთა გამოყენება მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ და მკაფიოდ განსაზღვრულ საქმეებზეა დასაშვები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ზ. ა-ეს არ გააჩნდა რა მოთხოვნა მეორე მოპასუხის _ აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, თბილისის საქალაქო სასამართლო წარმოადგენდა ტერიტორიულად განსჯად სასამართლოს მოცემული საქმის განხილვისათვის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს მოთხოვნა არ გააჩნდა მეორე მოპასუხის აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, წარმოადგენდა სასამართლოს მხრიდან 178.1. “გ” პუნქტის თანახმად სარჩელის ხარვეზზე დატოვების და მოსარჩელისათვის ხარვეზის გამოსწორების მიზნით საპროცესო ვადის დადგენის საფუძველს, რაც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს არ განუხორციელებია, მით უფრო, იმ პირობებში, როცა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს არც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის თანახმად მეორე მოპასუხის დადგენილი წესით არასათანადოდ მიჩნევა და მისი შეცვლა, ან მის მიმართ მოთხოვნის ჩამოსაყალიბებლად მოსარჩელისათვის საპროცესო ვადა არ დაუწესებია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლო წარმოადგენდა როგორც საგნობრივად, ასევე ტერიტორიულად განსჯად სასამართლოს, რამდენადაც ზ. ა-ის მიერ მართალია, სარჩელი აღძრულია ორი მოპასუხის მიმართ, რომლისგან ერთ-ერთის იურიდიული მისამართია ქალაქი ბათუმი, მოცემულ შემთხვევაში, ზ. ა-ე უფლებამოსილი იყო, სარჩელი აღეძრა ალტერნატიული განსჯადობის შესაბამისად ერთ-ერთი მოპასუხის _ აჭარის ა/რ შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, რამდენადაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-20 მუხლის მიხედვით, თუ საქმე რამდენიმე სასამართლოს განსჯადია, არჩევის უფლება ეკუთვნის მოსარჩელეს, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ სამოქალაქო დავას და ბათუმის საქალაქო სასამართლო წარმოადგენს ტერიტორიულად და საგნობრივად განსჯად სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 2.1; 26.3 საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11, 390-ე, 399-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. ა-ის სარჩელი მოპასუხეების _ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროსა და აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას;

2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;

3. წინამდებარე განჩინება გაეგზავნოთ მხარეებს;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.