ბს-1059-1022(3კ-08) 26 თებერვალი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, მარიამ ცისკაძე

სხდომის მდივანი – ქ. მაღრაძე

კასატორები _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექცია, წარმომადგენელი – ი. შ-ი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი – მ. ნ-ი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი – თ. მ-ი

მოწინააღმდგე მხარე – სს ,,თ-ი», წარმომადგენლები – ა. ა-ი, ო. გ-ა

მესამე პირები – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტი; შპს ,,დ-ე»

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი

2006 წლის 18 აგვისტოს სს ,,თ-მა» სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის 2006 წლის 23 მაისის ¹309 საგადასახადო მოთხოვნით მათთვის ცნობილი გახდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 251-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 მაისის ¹149 ბრძანების საფუძველზე დაერიცხათ დღგ _ 4172 ლარი, მათ შორის ძირითადი თანხა _ 1043 ლარი და ჯარიმა _ 3129 ლარი, რის თაობაზეც შესაგებლით მიმართეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას. 2006 წლის 16 ივნისის ¹245 ბრძანებით მათი შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელის განმარტებით, მათ 2006 წლის 26 ივნისს აღნიშნული ბრძანების გაუქმების მოთხოვნით მიმართეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს, რომლის 2006 წლის 14 ივლისის ¹1198 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა 2006 წლის 26 ივნისის საჩივარი და აღნიშნული ბრძანება გაასაჩივრეს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველ საბჭოში, რომელმაც ასევე 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილებით სრულიად უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა საჩივარი, რაც მოსარჩელის განმარტებით, არაკანონიერია, ვინაიდან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამასთან, დაუშვებელია, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

მოსარჩელის მითითებით, როგორც ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის 2006 წლის 19 მაისის ¹149 ბრძანებიდან ირკვევა, დარიცხვის საფუძველია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 8 მაისის შემოწმების აქტი, რომელიც შეეხო სს ,,თ-ის” მიერ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე განვლილ პერიოდში შპს ,,დ-დან” შეძენილი საქონლის დღგ-ს ჩათვლების კანონიერებას. აღნიშნული შემოწმება განხორციელდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა უფროსის 2006 წლის 29 მარტის ¹92 დავალების საფუძველზე (აღსანიშნავია, რომ შემოწმება ჩატარებულია შპს ,,დ-ში” და არა ,,თ-ში”). აღნიშნული შემოწმებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ რადგანაც შპს ,,დ-ე” არ აწარმოებდა საქონლის აღრიცხვის და მოძრაობის ჟურნალს და არ გააჩნდა სს ,,თ-ზე” მიწოდებული საქონლის შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტი, შესაბამისად დღგ-ს ჩათვლის მიღების მიზნით ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციას. ამასთან, საქონლის მოძრაობის ჟურნალის არქონა, რაც საფუძვლად დაედო შპს ,,დ-თვის» დარღვევის აქტის შედგენას, არ წარმოადგენს კანონის მოთხოვნას. ამასთან, უსაქონლო ოპერაციის საკანონმდებლო განმარტება დღგ-ს ან ნებისმიერი სხვა გადასახადის მიზნებისათვის, მათვის უცნობია. ასეთი განმარტება არც ზემოთ აღნიშნულ აქტში, არც საგადასახადო დეპარტამენტისა და არც საბჭოს გადაწყვეტილებაში განმარტებული არ არის. მოსარჩელის მოსაზრებით, უსაქონლო ოპერაცია არის ისეთი ოპერაცია, რომელშიც არ ფიგურირებს საქონელი, ანუ როდესაც საქონელი არ ჰპოვებდა ასახვას თელასის ბალანსზე და რეალურად, აღნიშნული საქონელი არ იარსებებდა. მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო ორგანოებმა უსაქონლო ოპერაციის ფაქტის დასადასტურებლად რატომღაც საკმარისად მიიჩნიეს მხოლოდ «დ-ის» შემოწმება, მაშინ როდესაც სს ,,თ-ის” მიერ შპს ,,დ-თან» საქონლის შეძენა რეალურად განხორციელდა.

მოსარჩელის განმარტებით, დარიცხვისათვის სანდო ინფორმაციად მიჩნეულ იქნა ის ინფორმაცია, რომელიც მიღებულ იქნა საკანონმდებლო ნორმების უხეში დარღვევით, რადგანაც შემმოწმებლების მიერ უხეშადაა უგულებელყოფილი ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნები, კერძოდ: მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მაკონტროლებელი ორგანო უფლებამოსილია კონტროლი გაუწიოს სამეწარმეო საქმიანობას (მათ შორის, შევიდეს საწარმოში, მოითხოვოს დოკუმენტები, შეაჩეროს საწარმოს საქმიანობა, დალუქოს მეწარმის კუთვნილი ქონება, დაათვალიეროს საწარმო, შეამოწმოს მეწარმის მიერ გამოშვებული ნაწარმის ხარისხი ან საწარმოში გარემოს დაცვის კანონმდებლობასთან შესაბამისობა) მხოლოდ მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე. ამასთან, ამ კანონის მე-4 მუხლის თანახმად კი, თუ მეწარმე შეამოწმა მაკონტროლებელმა ორგანომ, დაუშვებელია საქმიანობის იმავე საკითხთან დაკავშირებით იგი შეამოწმოს სხვა მაკონტროლებელმა ორგანომ (გარდა ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის მე-2 წინადადებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა) ან იმავე მაკონტროლებელი ორგანოს სხვა დანაყოფმა, ხოლო ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ის მაკონტროლებელი ორგანო, რომელიც სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლს ახორციელებს ოპერატიული სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელი ორგანოს თხოვნით, შემოწმების უფლებას მოიპოვებს მოსამართლის ბრძანებით. სასამართლოში შემოწმების შესახებ შუამდგომლობით შედის მოკვლევისა და ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელი ორგანო, რომელიც მოსამართლეს წარუდგენს შესაბამის ინფორმაციას მეწარმის მიერ კანონმდებლობის დარღვევის შესახებ”.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რადგან სს ,,თ-ის” შემოწმება არ განხორციელებულა მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე და თანაც გადამოწმდა უკვე შემოწმებული საგადასახადო პერიოდი. მოსარჩელის მოსაზრებით, ზემოთ აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა უნდა ჩაითვალოს ბათილად, ვინაიდან, ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ,,კანონის დარღვევით განხორციელებული შემოწმების შედეგად მიღებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არ აქვს”. საბჭოს მიერ, გარდა ზემოაღნიშნულისა, ასევე არ გამოკვლეულა, რამდენად კანონიერი იყო სს ,,თ-თვის» საჯარიმო სანქციის დაკისრება. სსკ-ის 126-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა, ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის, რომელიც გამოიყენება საურავისა და ფულადი ჯარიმის სახით. სსკ-ის 123-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება გადასახადის გადამხდელის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. ამავე კოდექსის 125-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის გამო, არავის არ შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა თუ არა ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. ამ კოდექსით დადგენილი წესი კი გათვალისწინებულია 127-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, სადაც ნათქვამია, რომ საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირი გადასახადის გადამხდელთან/სხვა ვალდებულ პირთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის გამოვლენისას (გარდა საგადასახადო შემოწმების დროს გამოვლენილი სამართალდარღვევებისა) ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელის მითითებით, ოქმი არ შემდგარა, დარიცხვის საფუძველი გახდა მხოლოდ ფინანსური პოლიციის მიერ ჩატარებული მოკვლევა (რომელსაც თელასთან არანაირი კავშირი არ აქვს) რასაც შემდეგ უნდა მოჰყოლოდა ზემოაღნიშნული პროცედურის შესაბამისად ჩასატარებელი მოქმედებები, რაც არ ჩატარებულა და რაც სსკ-ის შესაბამისად, წარმოადგენს დარღვევას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის 2006 წლის 19 მაისის ¹149 ბრძანების, 2006 წლის 23 მაისის ¹309 საგადასახადო მოთხოვნის, 2006 წლის 16 ივნისის ¹245 ბრძანებისა და ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობასა და უკანონოდ დარიცხული დღგ-ს _ 4172 ლარის გაუქმებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი, ხოლო ამავე სასამართლოს 2006 წლის 13 ნოემბრის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიცია და ამავე სასამართლოს 2006 წლის 6 დეკემბრის საოქმო განჩინებით _ შპს ,,დ-ე».

ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით სს ,,თ-ის» სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლო კოლეგია გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე; შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ სადავო ოპერაციის გამო სს ,,თ-ის” მიმართ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის არშედგენით დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის დებულებანი, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 123-ე მუხლით დადგენილია, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. შპს ,,დ-ში» ჩატარებულმა საგადასახადო შემოწმებამ გამოავლინა სახელშეკრულებო კონტრაგენტების – შპს ,,დ-ისა” და სს ,,თ-ის” მიერ ჩადენილი გადაცდომის (საგადასახადო სამართალდარღვევის) ფაქტი, რომელიც დაფიქსირდა (აისახა) შპს ,,დ-ის” შემოწმების 08.05.2006 წლის აქტში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-8 ნაწილით დადგენილია, რომ საგადასახადო შემოწმებისას გამოვლენილი სამართალდარღვევები ფიქსირდება საგადასახადო შემოწმების აქტში (ამ შემთხვევაში არ დგება საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი), რომელშიც აისახება ყველა საგადასახადო სამართალდარღვევის შინაარსი. ამდენად, მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას ამ კონკრეტულ შემთხვევაში აღარ ევალებოდა სს ,,თ-ის” მიმართ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენა, რადგან არსებობდა 08.05.2006 წლის შემოწმების აქტი, რომელშიც სრულად იყო ასახული სს ,,თ-ის” მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევის შინაარსი. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის ფუნქციური დატვირთვაა, გამოვლინდეს და დაფიქსირდეს გადაცდომის ფაქტი და როდესაც ასეთი ფაქტი დაფიქსირებულია სხვა დოკუმენტში – შემოწმების აქტში, აღარ არსებობს სამართალდარღვევის ოქმის შედგენის საჭიროება.

საქმის მასალით დადგენილია, რომ მოსარჩელემ საგადასახადო ორგანოთა სისტემაში დავის დროს სრულად წარადგინა ყველა ის მტკიცებულება და მიუთითა ყველა იმ არგუმენტზე, რომლებიც მოგვიანებით წარმოდგენილ და მითითებულ იქნა სს ,,თ-ის” სარჩელში. ასევე დადგენილია, რომ მოსარჩელის წარმომადგენლები უშუალო ესწრებოდნენ დავების განმხილველი საბჭოს 24.07.2006 წლის სხდომაზე საჩივრის განხილვას. აღნიშნული, თავის მხრივ, იმაზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელე მხარეს ჰქონდა შესაძლებლობა, აქტიური მონაწილეობა მიეღო ადმინისტრაციულ წარმოებაში და გავლენა მოეხდინა საკითხის გადაწყვეტაზე. შესაბამისად მოსარჩელის მტკიცება, რომ მოპასუხეებმა არ დაიცვეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლისა და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 159-ე მუხლის მოთხოვნები, უსაფუძვლოა. მოსარჩელის მსჯელობა, რომ დავების განმხილველი საბჭოს გადაწყვეტილება მიღებულია საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, ზედაპირულია და ფორმალური, რადგან თავად მოსარჩელეც ვერ მიუთითებს, კონკრეტულად რომელი ფაქტობრივი გარემოება არ იქნა გამოკვლეული მოპასუხის მიერ, რასაც შეეძლო დავის გადაწყვეტაზე გავლენა მოეხდინა.

ის გარემოება, რომ სს ,,თ-ი” დღეისათვის ნამდვილად ფლობს სადავო ოპერაციის საგანს – შესადუღებელ აპარატს, გავლენას ვერ მოახდენს დავის გადაწყვეტაზე; ცნება ,,უსაქონლო ოპერაცია” ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ისე არ უნდა იქნეს გაგებული, რომ მატერიალური ნივთი, შესადუღებელი აპარატი, არ არსებობს, პირიქით – მატერიალური ნივთი არსებობს, მაგრამ იგი არ ყოფილა ყიდვა-გაყიდვის საგანი; ამდენად, სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხემ სს ,,თ-სა” და შპს ,,დ-ს” შორის ოპერაცია მიიჩნია უსაქონლო ოპერაციად არა იმიტომ, რომ საერთოდ არ არსებობდა შესადუღებელი აპარატი, არამედ იმიტომ, რომ არ მომხდარა შესადუღებელი აპარატის ყიდვა-გაყიდვა. სასამართლომ არ გაიზიარა ასევე მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ საქონლის მოძრაობის ჟურნალის ქონა არ წარმოადგენს კანონისმიერ ვალდებულებას. არსებითია, რომ სადავო ოპერაციის განხორციელების დროისთვის – 2005 წლის 3 აგვისტოს უკვე მოქმედებდა 2004 წლის რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 208-ე მუხლი, ასევე საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 16 თებერვლის ¹88 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალის ფორმის განსაზღვრისა და მისი წარმოების წესის თაობაზე ინსტრუქცია”. 2005 წლის 27 დეკემბრამდე არსებული რედაქციის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 208-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილი იყო, რომ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის აღრიცხვისათვის პირი ვალდებულია ეკონომიკური საქმიანობის ყოველი კონკრეტული ადგილის მიხედვით (სადაც ხდება საქონლის მიღება, შენახვა ან მიწოდება), აწარმოოს საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალი. იმ პირებს, რომლებიც აღრიცხვა-ანგარიშგებას აწარმოებენ პროგრამული უზრუნველყოფის საშუალებებით, შეუძლიათ საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალი აწარმოონ ელექტრონული ინფორმაციის ფურცელზე დატანით და პასუხისმგებელი პირის დამოწმებით. ასეთი ჟურნალების ფორმასა და წარმოების წესს განსაზღვრავს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი. ასევე, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 16 თებერვლის ¹88 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალის ფორმის განსაზღვრისა და მისი წარმოების წესის თაობაზე ინსტრუქციის” 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილია, რომ ამ ინსტრუქციის მიხედვით დადგენილი წესით ჟურნალში ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით წარმოებული ჩანაწერები უნდა იძლეოდეს სრულ და ნათელ წარმოდგენას გადამხდელის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების მოძრაობის შესახებ. იმავე ინსტრუქციის 1-ლი მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილია, რომ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები მოიცავს პირის მიერ ჩვეულებრივი სამეურნეო საქმიანობის პროცესში გამოყენებულ ნედლეულს, მასალებს, ნახევარფაბრიკატებს, მარაგნაწილებს, ტარას და მზა პროდუქციას (საქონელს) ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით, იმავე ინსტრუქციის 1-ლი მუხლის მე-5 ნაწილით დადგენილია, რომ ჟურნალი სავალდებულოა იქონიონ აგრეთვე ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელმა იმ პირებმა, რომლებიც აწარმოებენ საქონელს (ნედლეულისა და გასული საქონლის აღრიცხვისათვის) ან გათავისუფლებული არიან გადასახადებისაგან. სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ მითითებული სამართლებრივი ნორმების პირობებში მესამე პირი – შპს ,,დ-ე” _ არ აწარმოებდა საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალს, შესაბამისად მას არ ჰქონდა აღრიცხული სადავო ოპერაციის საგანი – შესადუღებელი აპარატი. საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალის წარმოების მიზანია, უზრუნველყოფილ იქნეს მაქსიმალურად სრულყოფილი საგადასახადო კონტროლის განხორციელება. დავის განხილვის პროცესში ვერ იქნა წარმოდგენილი ასევე სააღრიცხვო დოკუმენტაცია (დეკლარაცია, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, საბაჟო დეკლარაცია ან სხვა), რომლითაც დადგინდებოდა შესადუღებელი აპარატის წარმომავლობა, დამზადების წელი, ადგილი, აგრეთვე დადგინდებოდა, რომ სადავო ოპერაციის ერთ-ერთი მხარე – გამყიდველი შპს ,,დ-ე” ნივთის მიწოდებამდე ნამდვილად იყო ამ ნივთის მესაკუთრე ან მართალზომიერი მფლობელი; თუკი შპს ,,დ-ეს” არასდროს მოუხდენია მატერიალური ფასეულობის – შესადუღებელი აპარატის აღრიცხვა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიზნებიდან გამომდინარე, არ შეუქმნია სააღრიცხვო დოკუმენტაცია და არ ყოფილა ამ ნივთის გამო საგადასახადო ვალდებულებათა შესრულების სუბიექტი, მოსარჩელის მტკიცება იმის შესახებ, რომ შესადუღებელი აპარატი იყო შპს ,,დ-ის» საკუთრება და შპს ,,დ-მა”, როგორც მესაკუთრემ, ნამდვილად გაყიდა ეს ნივთი, მოკლებულია საფუძველს და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დებულებათა შესაბამისად მოსარჩელეს სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენია მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებანი.

რაც შეეხება ჯარიმის თანხის დარიცხვის კანონიერებას, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ სს ,,თ-მა” ჩაიდინა საგადასახადო სამართალდარღვევა – საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაცდომა – გადასახადის არასწორი ჩათვლა, რაც იმაში გამოიხატა, რომ სს ,,თ-მა”, როგორც გადასახადის გადამხდელმა, საგადასახადო ორგანოში წარადგინა არასწორი მონაცემების შემცველი დოკუმენტი – საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომლის უსწორობაც იმაში მდგომარეობს, რომ იგი არ ასახავს რეალურ ოპერაციას, ამ ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერით მხარეებმა განახორციელეს უსაქონლო ოპერაცია; საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის მე-2 აბზაცით დადგენილია, რომ გადასახადის არასწორი ჩათვლა ან დაბრუნება იწვევს დაჯარიმებას ჩასათვლელი ან დასაბრუნებელი თანხის 300%-ის ოდენობით. უდავოა, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლის სუბიექტი არის მყიდველი, სანქციის სახედ გათვალისწინებული 300%-იანი ჯარიმაც, ასევე უნდა დაეკისროს მყიდველს.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს ,,თ-მა».

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 აპრილის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილებით სს ,,თ-ის» სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს ,,თ-ის» სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 მაისის ¹149 ბრძანება, 2006 წლის 23 მაისის ¹309 ,,საგადასახადო მოთხოვნა», 2006 წლის 16 ივნისის ¹245 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განმხილველი საბჭოს 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება და სს ,,თ-ი» გათავისუფლდა უკანონოდ დარიცხული დღგ-ს _ 4172 ლარის გადახდის ვალდებულებისაგან.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვტილებაში მიუთითებდა: ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ ერთმნიშვნელოვნად გაიზიარა მოპასუხე მხარის პოზიცია და დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ შპს ,,დ-მა” სს ,,თ-თან” მიმართებაში განახორციელა უსაქონლო ოპერაცია, ანუ შპს ,,დ-ს” შესადუღებელი აპარატი რეალურად არ ჰქონია და არც გაუყიდია იგი მოსარჩელეზე.

სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ზემოაღნიშნული მტკიცება, იმ მოტივით, რომ ვინაიდან ამის დამადასტურებელი პირდაპირი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება და არც სააპელაციო წესით განხილვისას იქნა რაიმე წარმოდგენილი.

სააპელაციო პალატამ ზემოაღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საქმეში წარმოდგენილი 2005 წლის 3 აგვისტოს ¹126658 სერია ბბ-04 ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ სს ,,თ-მა”, შპს ,,დ-სგან” შეიძინა 1 ცალი შესადუღებელი აპარატი ღირებულებით (დღგ-სა და აქციზის გარეშე) 5 792 ლარი, რაც დადასტურებილია 2005 წლის 3 აგვისტოს ¹449 სასაქონლო ზედნადებით. აღნიშნული აპარატის ტრანსპორტირება დადასტურებულია 2005 წლის 4 აგვისტოს ¹32 შემოსავლის ზედდებულით. დადგენილია და მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ ფაქტს, რომ დღევანდელი მდგომარეობით ხსენებული შესადუღებელი აპარატი დევს სს ,,თ-ის” საწყობში.

საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 10 მაისის ¹1-2766-06 განაჩენით დადგენილია, რომ შპს ,,დ-ის” მიმართ მიმდინარეობდა გამოძიება უსაქონლო ოპერაციების წარმოებასთან დაკავშირებით, რა დროსაც შემოწმდა ოპერაციები «თ-თან» მიმართებაშიც, მაგრამ აღნიშნული განაჩენით თელასთან წარმოებული უსაქონლო ოპერაცია არ დასტურდება.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიერ სააპელაციო პალატაში წარმოდგენილ იქნა ცნობა იმის თაობაზე, რომ, მართალია, წინასწარი გამოძიების ეტაპზე, შპს «დ-ის” მიერ სს ,,თ-ზე” განხორციელებული ოპერაციისათვის კონკრეტულ პირთა სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა არ დამდგარა, მაგრამ ამჟამადაც მიმდინარეობს წინასწარი გამოძიება.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, პალატა ვერ გაიზიარებს ზემოაღნიშნულ ცნობას, როგორც შპს ,,დ-ის” მიერ სს ,,თ-ზე” წარმოებული უსაქონლო ოპერაციის მტკიცებულებას, ვინაიდან წარმოდგენილი ცნობა მხოლოდ მშრალი ინფორმაციული ხასიათისაა და რეალურად სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ აქვს უფლება, კანონმდებლობის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, მათ შორის, გამოსცეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევა-შეფასების გარეშე.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,გ” ქვეპუნქტი აძლევს უფლებას საგადასახადო ინსპექციებს, განახორციელონ თანხის დარიცხვა სათანადო ინფორმაციის საფუძველზე, კერძოდ, ,,საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგ ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის”. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის თანახმად: ,,გადასახადის თანხების დარიცხვა, გულისხმობს საგადასახადო ორგანოში კონკრეტული საგადასახადო პერიოდისათვის გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი გადასახადის თანხის აღრიცხვას”. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად: ,,საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა საგადასახადო კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, ,,გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად კი, საგადასახადო ორგანოს მიერ გადამხდელისათვის გადასახადის თანხის დარიცხვის საფუძველი შესაძლოა, გახდეს სათანადო ინფორმაცია.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიცია (შემოსავლების სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტი), ისევე, როგორც მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია, წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სტრუქტურაში შემავალ ერთეულებს, ხოლო ფინანსური პოლიციის აქტი შედგენილ იქნა მათ მიერ გადამხდელთან ადგილზე მოკვლეული და შეფასებული ყველა დოკუმენტაციის საფუძველზე. აღნიშნული აქტის განხილვის შედეგად მსხვილ გადამხდელთა ინსპექცია მივიდა კონკრეტულ გადაწყვეტილებამდე და გამოსცა შესაბამისი ბრძანება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტისა.

ამასთანავე, საგადასახადო კანონმდებლობა პირდაპირ უთითებს, ყველანაირი პირობის გარეშე, რომ საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, სათანადო ინფორმაციის საფუძველზე განახორციელოს გადასახადის დარიცხვა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

კასატორები – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საკასაციო საჩივრებში მიუთიებდნენ, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის.

საგადასახადო ორგანოს მხრიდან დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების შესახებ წერილობითი მითითების გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენს შესაბამისი პერიოდისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 118-ე მუხლები და 2005 წლის პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლი.

ხსენებულ საქმეში ფიქტიური ოპერაციების განხორციელების ფაქტის დადასტურებას წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა სამმართველოს ინსპექტორების (გ. ლ-ის, გ. ხ-ას, გ. ფ-ის) მიერ 2006 წლის 8 მაისს სს ,,თ-ის” მიერ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდში შპს ,,დ-დან” შეძენილი საქონლის დღგ-ს ჩათვლების კანონიერების შესახებ შედგენილი აქტი, რომლის მიხედვით დადგინდა, რომ შპს ,,დ-ეს” სს ,,თ-თვის” მიწოდებული აქვს 5 792 ლარის ღირებულების საქონელი (შესადუღებელი აპარატი), რაზედაც დარიცხულმა დღგ-ს თანხამ შეადგინა 1 043 ლარი, იმ დროს, როდესაც ხსენებულ პერიოდში შპს ,,დ-ე” არ აწარმოებდა საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალს (დადგენილი წესით არ იყო აღრიცხული სადავო ოპერაცია, კერძოდ, საქონლის – შესადუღებელი აპარატის მიწოდება და არ იყო აღრიცხული სადავო ოპერაციის საგანი – შესადუღებელი აპარატი). ამასთან, არ არსებობს აგრეთვე სს ,,თ-თვის” მიწოდებული შესადუღებელი აპარატის შეძენისა და საკუთრების წარმოშობის დამადასტურებელი არანაირი დოკუმენტი. შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ მოსარჩელის მხრიდან ჩათვლილი 1 043 ლარის დღგ-ს თანხის გაუქმება საგადასახადო კანონმდებლობის სრული დაცვით განხორციელდა. ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციას დღგ-ს ჩათვლის მიღების მიზნით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 199-ე მუხლის თანახმად კი, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, სწორად და დროულად აღრიცხოს შემოსავლები და ხარჯები დოკუმენტურად დადასტურებულ მონაცემთა საფუძველზე, ამ თავით გათვალისწინებული მეთოდების გამოყენებით და მიაკუთვნოს იმ საანგარიშო პერიოდს, რომელშიც მოხდა მათი მიღება და გაწევა იმგვარად, რომ ცხადად აისახოს დასაბეგრი შემოსავალი (მოგება). გადასახადის გადამხდელის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების აღსარიცხავად გამოიყენება საკასო ან დარიცხვის მეთოდი, იმის მიხედვით, თუ რომელ მეთოდს იყენებს ბუღალტრული აღრიცხვისათვის. გადასახადის გადამხდელი ასევე ვალდებულია, სრულად აღრიცხოს მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს კონტროლი მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე. ამასთან, აღრიცხვის პირველად დოკუმენტებში სრულად და გარკვევით უნდა იყოს ასახული სამეურნეო ოპერაციის შინაარსი, საგანი, თანხა, სამეურნეო ოპერაციაში მონაწილე მხარეების დასახელება. გარდა ამისა, ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დღგ-ის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს), სავალდებულოა, სასაქონლო ზედნადები გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშეც აკრძალულია საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის განმარტებით, დღგ-ით დაბეგვრის და გადასახადის გადამხდელის კუთვნილი ჩასათვლელი თანხების განსაზღვრისათვის საგადასახადო კოდექსი ადგენს 199-ე მუხლით განსაზღვრულ ზემოაღნიშნულ პირობებს, რომელთა უგულებელყოფის ფაქტს ჰქონდა ადგილი შპს ,,დ-ესა” და სს ,,თ-ს” შორის ფიქტიური საქონლის მიწოდებისას, რაც საკმარის საფუძველს წარმოადგენდა ოპერაცია საგადასახადო მიზნებისათვის ჩათვლილიყო ფიქტიურ ოპერაციად, ხოლო გარიგება _ უსაქონლოდ.

რაც შეეხება საკუთრივ შესადუღებელ აპარატზე საკუთრების წარმოშობას, კასატორების მითითებით, იგი განეკუთვნება ძიების საგანს და მასზე კვლევა მიმდინარეობს. ამდენად, სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი და გარემოებათა დამტკიცება, რომელიც შეიძლებოდა მხარეთა ახსნა-განმარტებებით, მოწმეთა ჩვენებით საკმარისად არ ჩათვალა და მოპასუხისგან მოითხოვა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შედეგად დადგენილი ფაქტების წარმოდგენა და ამ პირობებში არ შეაჩერა რა საქმის წარმოება და არ დაელოდა ძიების შედეგებს დაარღვია სსსკ-ის 279-ე მუხლის «დ” ქვეპუნქტის დებულებები, რომლის თანახმად სასამართლოს მოვალეობაა შეაჩეროს საქმის წარმოება თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხულილ უნდა იქნეს სამოქალაქო, სისხლის სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით.

სასამართლომ ასევე არასწორი ინტერპრეტაცია გაუკეთა საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის, კერძოდ საკითხი შეეხება დარიცხვის ცნების განმარტებას, რომელიც მოიცავს და აერთიანებს სავარაუდო დარიცხვასაც. სავარაუდო დარიცხვა კი არსით მიანიშნებს საგადასახადო ორგანოს ვარაუდზე, რომ მის ხელთ არსებული საბუთები საკმარისია დარიცხვის განსახორციელებლად, რომელიც შესწორებული დარიცხვის შემდეგ უქმდება. ამდენად, საქმეში დაცული დოკუმენტები, კერძოდ, გამომძიებლის 2007 წლის 11 მაისის ცნობა და 2006 წლის 8 მაისი აქტი საკმარისი სიზუსტით იძლეოდა საგადასახადო ორგანოსათვის ვარაუდის შესაძლებლობას, რათა განხორციელებულიყო მოსარჩელის დღგ-ს დაბეგვრის ბარათზე სავარაუდო აღრიცხვა ¹126658 ანგარიშ-ფაქტურით საგადასახადო ჩათვლის შესაჩერებლად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები საკასაციო საჩივრებით ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 მაისის ¹149 ბრძანებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე, 138-ე მუხლებისა და 251-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, სს ,,თ-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა დღგ-1043 ლარის ოდენობით და ჯარიმა _ 3129 ლარი.

თანხის დარიცხვის საფუძვლად იქცა სს ,,თ-ის” მიერ, მანამდე მიღებული ჩათვლების გაუქმება. კერძოდ, ფინანსური პოლიციის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით გამოვლინდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრიდან 1 ოქტომბრამდე პერიოდში სს ,,თ-მა” შპს ,,დ-გან” შეიძინა შესადუღებელი აპარატი 5 792 ლარად, რაზე დარიცხულმა დღგ-ს თანხამ შეადგინა 1043 ლარი. დადგინდა, რომ ,,დ-ე” ამ პერიოდში არ აწარმოებდა საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალს, შესაბამისად ვერ მოიძებნა შესადუღებელი აპარატის შეძენისა და წარმოშობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, რაც იქცა საფუძვლად ჩათვლილიყო, რომ ,,დ-ესა” და სს ,,თ-ს” შორის ადგილი ჰქონდა უსაქონლო ოპერაციის წარმოების ფაქტს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 251-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ დღგ-ის გადამხდელისათვის თანხის შეცდომით დაბრუნების შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანოს შეუძლია მოითხოვოს ამ თანხის დაბრუნება დღგ-ის გადახდევინების წესით. თუ საგადასახადო შემოწმებით დადგინდა, რომ განხორციელდა უსაქონლო ოპერაციები ან ფიქტიური გარიგებები, მაშინ ამ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით მყიდველისათვის დღგ-ს ჩათვლა უქმდება.

როგორც საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან დასტურდება, წინამდებარე შემთხვევაში დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძვლად მიჩნეულია უსაქონლო ოპერაციის განხორციელების ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო უსაქონლო ოპერაციის განმარტების ნაწილში იზიარებს საკასაციო საჩივრებში წარმოდგენილ მოსაზრებას და თავის მხრივ, განმარტავს შემდეგს: უსაქონლო ოპერაციას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როდესაც საგადასახადო დოკუმენტაცია შექმნილია არარსებულ, მიუწოდებელ ან მიუღებელ საქონელზე. ამდენად, მხარეთა ვალდებულებას წარმოადგენს ზემოაღნიშნული გარემოებების არსებობის დადგენა ან მათი არსებობის გამორიცხვა.

საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდევინების ფაქტი. დღგ-ის გადამხდელი ვალდებულია, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა გამოწეროს საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდებისთანავე და მისცეს მყიდველს საქონლის(სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდებიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა.

სს ,,თ-ის” მიერ საქმეში წარმოდგენილია 2005 წლის 3 აგვისტოს ¹126658 სერია ბბ-04 ანგარიშ-ფაქტურა, რომლითაც დასტურდება შპს ,,დ-გან” 1 ცალი შესადუღებელი აპარატის შეძენის ფაქტი. ამდენად, საქმეში დაცულია დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს დღგ-ს გადახდევინების ფაქტს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის საფუძველზე აკრძალულია ეკონომიკური საქმიანობისათვის შეძენილი ან მიწოდებული საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება.

საქმეში (ს.ფ. 25) წარმოდგენილი სასაქონლო ზედნადები ¹449, რომელიც საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად შეიცავს ყველა საჭირო რეკვიზიტს, კერძოდ: დოკუმენტის შედგენის თარიღს და ნომერს, სამეურნეო ოპერაციის მონაწილეთა დასახელებას, საიდენტიფიკაციო ნომრებს, ინფორმაციას ტვირთის გადაზიდვის შესახებ, ინფორმაციას საქონლის შესახებ, ტვირთის გამყიდველის ხელმოწერას და ტვირთის გადამზიდველის ხელმოწერას ტვირთის მიღების შესახებ.

ზემოაღნიშნული დოკუმენტის ნამდვილობაში კასატორებს ეჭვი არ შეუტანით, რაც, თავის მხრივ, იძლევა იმის მტკიცების საფუძველს, რომ ადგილი ჰქონდა შესადუღებელი აპარატის ტრანსპორტირების ფაქტს.

ამავე საქმეში ს.ფ. 26-ზე განთავსებულია შემოსავლის ზედდებული ¹32. ასევე სადავოდ არაა გამხდარი ფაქტი იმის თაობაზე, რომ აპარატი ფიზიკურად ამჟამადაც განთავსებულია მყიდველის – სს ,,თ-ის” ობიექტში.

საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს სამართალწარმოებისათვის მახასიათებელ ძირითად პრინციპს, რასაც მიეკუთვნება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი და აღნიშნავს, კასატორის მიერ წარმოდგენილი ერთადერთი მოტივაცია იმის თაობაზე, რომ გამყიდველს საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალი არ გააჩნდა, არ იძლევა იმ მტკიცებულებების გაქარწყლების შესაძლებლობას, რაც პროცესუალური მოწინააღმდეგის მხრიდან იქნა წარმოდგენილი, კერძოდ, ზემოაღნიშნული დოკუმენტები, საწინააღმდეგო მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, ცალსახად გამორიცხავს იმის მტკიცების შესაძლებლობას, რომ სახეზეა არარსებულ, მიუწოდებელ ან მიუღებელ საქონელზე წარმოებული ოპერაცია.

საკასაციო სასამართლო ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ სამივე აღნიშნული ოპერაციის წარმოების ფაქტი პროცესუალური მოწინააღმდეგის მხრიდან დოკუმენტალურადაა დადასტურებული, ხოლო რაც შეეხება საქონლის გამყიდველის ,,დ-ის” მხრიდან საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევას, მითითებული არ შეიძლება ბრალად შეერაცხოს მყიდველს იმ პირობებში, როდესაც მისი ბრალეულობა დადგენილი არ არის.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრებში წარმოდგენილი მოტივაცია არ იძლევა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.