¹ბს-1070-1032(2კ-08) 4 მარტი, 2009 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ქ. მ.-ე

კასატორები: 1. მოპასუხე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია), წარმომადგენელი _ მ. მ.-ე; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის უფლებამონაცვლე)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები) _ შპს «ლ.-2», შპს ,,ლ.-2 ბ», წარმომადგენელი _ ი. ბ.-ი

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 ივნისის განჩინება

სარჩელების საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 23 თებერვალს შპს «ლ-2-მა» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 15 თებერვალს ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ შპს «ლ-2-სა” და შპს «ლ-2-ის” თბილისის ფილიალს წარუდგინა 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4 და ¹5 «საგადასახადო მოთხოვნები”, რომელთა წარდგენის საფუძველი იყო შპს ,,ლ-2-ისა” და მისი თბილისის ფილიალის 2004 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 მარტამდე განვლილი პერიოდის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტები. შპს ,,ლ-2-ს» ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა: დამატებული ღირებულების გადასახადში _ 170443 ლარი (მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 147168 ლარი, ჯარიმა _ 23275 ლარი); მოგების გადასახადში _ 93456 ლარი (მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 53966 ლარი, ჯარიმა _ 39490 ლარი); საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის საფუძველზე, ჯარიმა _ 146247 ლარი. შპს ,,ლ-2-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ სულ დამატებით დაერიცხა 410146 ლარი (ძირითადი თანხა _ 201134 ლარი, ჯარიმა _ 209012 ლარი). შპს ,,ლ-2-ის” თბილისის ფილიალს ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა: დამატებული ღირებულების გადასახადში _ 29506 ლარი (მათ შორის, ძირითადი თანხა _ 23605 ლარი, ჯარიმა _ 5901 ლარი).

მოსარჩელის მტკიცებით, ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4 და ¹5 ,,საგადასახადო მოთხოვნები” და შპს ,,ლ-2-ისა” და მისი თბილისის ფილიალის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტები ეწინააღმდეგებოდა კანონს, მათი მომზადების დროს არსებითად იყო დარღვეული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე და ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლების მოთხოვნები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის თანახმად, მათი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო კონტროლს ახორციელებდა მხოლოდ საგადასახადო ორგანო, ხოლო საბაჟო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში _ საბაჟო ორგანო. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, სხვა მაკონტროლებელ და სამართალდამცავ ორგანოებს ეკრძალებოდათ გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის საგადასახადო კონტროლი. აუცილებლობის შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანო გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის საგადასახადო კონტროლს ახორციელებდა ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის განმახორციელებელი ორგანოს თხოვნით, რისთვისაც საგადასახადო ორგანო მოსამართლის ბრძანებით მოიპოვებდა საგადასახადო კონტროლის უფლებას. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო ორგანოების ერთიანი, ცენტრალიზებული სისტემა შედგებოდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და მასში შემავალი საგადასახადო ინსპექციებისაგან. ამდენად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიცია არ წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოს და ,,ფინანსური პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, იგი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი სპეციალური სამართალდამცავი ორგანო, რომელიც არსებული კანონმდებლობის შესაბამისად, ახორციელებდა ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობას, მოკვლევას და წინასწარ გამოძიებას ეკონომიკურ დანაშაულებათა სფეროში და შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლისა და ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, მას ეკრძალებოდა გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის საგადასახადო კონტროლი.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფროსი/მოადგილე იღებდა გადაწყვეტილებას საგადასახადო შემოწმების მასალების განხილვის შედეგებზე ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებზე, გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციების თანხის დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ, ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების ასლი და ,,საგადასახადო მოთხოვნა” ჰბარდებოდა გადასახადის გადამხდელს. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ შპს ,,ლ-2-ისა” და მისი თბილისის ფილიალის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის რევიზიის აქტები მიიჩნია საგადასახადო შემოწმების აქტებად, ამასთან, მან არ გამოსცა ბრძანება გადასახადებისა და სანქციების დარიცხვის თაობაზე და არ აცნობა ამის შესახებ გადასახადის გადამხდელს. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80, 121-ე და 127-ე მუხლების მოთხოვნები.

მოსარჩელის განმარტებით, შესაბამის აქტში აღნიშნული იყო, რომ შპს «ლ-2-ს» დღგ-ს დასაბეგრი ბრუნვა შემცირებული ჰქონდა 274435 ლარით, საიდანაც დღგ-ს შემცირებულმა თანხამ შეადგინა 48435 ლარი, რაც დაექვემდებარა დარიცხვას, ამასთან, ამ საწარმოს დაერიცხა ჯარიმა გადასახადის შემცირებისათვის. იმავე აქტში არ იყო დასაბუთებული, თუ რა ინფორმაციის საფუძველზე ჩაითვალა დღგ-ს დასაბეგრი ბრუნვა შემცირებულად. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4 «საგადასახადო მოთხოვნის” გამოცემას დღგ-ს ნაწილში საფუძვლად დაედო ისეთი გარემოებები და ფაქტი, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა გამოკვლეული ფინანსური პოლიციისა და საგადასახადო ინსპექციის მიერ, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელი იყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დამატებული ღირებულების გადასახადში 71690 ლარის დარიცხვა დაუსაბუთებელი იყო და უნდა გაუქმებულიყო.

მოსარჩელის მტკიცებით, შპს ,,ლ-2-ის” საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის აქტის მიხედვით, მოგების გადასახადის გაანგარიშების სისწორის შემოწმებით დადგენილი იყო, რომ ამ საზოგადოებას ფაქტობრივად მიღებული შემოსავლებიდან 2004-2005 წლების შემოსავალი შემცირებული ჰქონდა 269834 ლარით, ხოლო მოგების გადასახადის თანხა _ 53966 ლარით, რაც დაექვემდებარა დარიცხვას, ამასთან, მას დაერიცხა შესაბამისი ჯარიმა გადასახადის შემცირებისათვის. იმავე აქტში არ იყო დასაბუთებული, თუ რატომ ჩაითვალა მოგების გადასახადის თანხა შემცირებულად, მას არ ერთვოდა აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი, რომლითაც დადასტურდებოდა მოგების გადასახადში საგადასახადო ვალდებულების არსებობა. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4 ,,საგადასახადო მოთხოვნის” გამოცემას მოგების გადასახადის ნაწილში საფუძვლად დაედო ისეთი გარემოებები, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა გამოკვლეული საგადასახადო ინსპექციის მიერ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოგების გადასახადში 93456 ლარის დარიცხვა დაუსაბუთებელი იყო და უნდა გაუქმებულიყო.

მოსარჩელის განმარტებით, შესაბამის აქტში აღნიშნული იყო, რომ შპს ,,ლ-2-ში» ჩატარდა სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაცია. გამოძიების მიერ წარმოდგენილი საბუღალტრო დოკუმენტებით, ჩატარებულ იქნა შპს ,,ლ-2-ის», მისი თბილისის ფილიალის, შპს ,,ლ-2 ბ» და შპს ,,ს. ბ.-ის” მიერ შეძენილი და რეალიზებული საქონლის რაოდენობრივი და თანხობრივი გაანგარიშება და ინვენტარიზაციით, საწარმოებში გამოვლინდა 146247 ლარის სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ზედმეტობა, დღგ-ს გარეშე, რის გამოც შპს ,,ლ-2 თ-ისს”, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, დაერიცხა ჯარიმა _ 146247 ლარი (აღურიცხავი სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ღირებულება საბაზრო ფასებით, დღგ-ს გარეშე). ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა 647448 ლარის დანაკლისიც, სარეალიზაციო ფასებით, დღგ-ს გარეშე, რასაც დაერიცხა დღგ _ 98733 ლარი. ინვენტარიზაციის დროს საწარმოს მიერ შემმოწმებლებისათვის წარდგენილ იქნა ყველა აუცილებელი დოკუმენტი.

მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და აღნიშნა, რომ ამ ნაწილის სანქცია არ გამოიყენებოდა იმ შემთხვევაში, თუ საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობაზე არსებობდა საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტები ან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა. შპს ,,ლ-2-ს» მასთან არსებულ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობაზე გააჩნდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა დოკუმენტი, რის გამოც შემოწმებით ვერ გამოვლინდა სამეურნეო ოპერაციის დამთავრებიდან არა უგვიანეს 45 დღისა, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხველობის ფაქტი, ასევე _ საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები, რომლებზეც არ არსებობდა საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტები ან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს ,,ლ-2-ს» ხსენებული ნაწილით განსაზღვრული სანქცია _ 146247 ლარი დაერიცხა კანონის დარღვევით და იგი უნდა გაუქმებულიყო. უსაფუძვლოდ იყო დამატებით დარიცხული დღგ დანაკლისთან დაკავშირებით. შესაბამის აქტში მითითებული იყო, რომ დანაკლისი გამოვლინდა ბუღალტრის მიერ წარდგენილი ინფორმაციის კომპიუტერულ ინფორმაციასთან შედარებით. მოცემული საწარმო აწარმოებდა მხოლოდ ლეგალურ ბუღალტერიას, რის გამოც გაუგებარი იყო, თუ რა კომპიუტერულ ინფორმაციას დაეყრდნენ შემმოწმებლები დანაკლისის გამოვლენისას. ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 26-ე ნაწილის თანახმად, დანაკლისი იყო სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად გადასახადის გადამხდელის ბუღალტრულ ჩანაწერებთან შედარებისას გამოვლენილი ნაკლებობა. ამავე კოდექსის 143-ე მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით, დანაკლისი განიხილებოდა მისი აღმოჩენის მომენტში ნაღდი ანგარიშსწორებით, საბაზრო ფასებით (დღგ-ს და აქციზის გადასახადის გარეშე) განხორციელებულ მიწოდებად და საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით, დაიბეგრებოდა გადასახადებით. ამდენად, დანაკლისი გამოვლენილიც რომ ყოფილიყო, ეს საწარმო მას ჩათვლიდა მისი აღმოჩენის მომენტში (2007 წლის იანვარი) განხორციელებულ მიწოდებად და მას დღგ-ს დეკლარირებისა და გადახდის ვალდებულება წარმოეშობოდა მომდევნო თვის 15 რიცხვში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამ საწარმოსათვის, აღმოჩენილი დანაკლისის გამო, დღგ-ში დამატებით 98733 ლარის დარიცხვა ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მოთხოვნებს.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალის 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე განვლილი პერიოდის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის შესახებ 2007 წლის 16 იანვრის აქტში აღნიშნული იყო, რომ საზოგადოების ფილიალს შემცირებული ჰქონდა დღგ-ს დასაბეგრი ბრუნვა, საიდანაც დღგ-ს შემცირებულმა თანხამ შეადგინა 23605 ლარი, რაც დაექვემდებარა დარიცხვას, ამასთან, ამ საწარმოს დაერიცხა ჯარიმა გადასახადის შემცირებისათვის. ხსენებული აქტის დანართის მიხედვით, 2005 წელს დღგ-ს შემცირებულმა თანხამ შეადგინა 16673 ლარი, რასაც დაერიცხა შესაბამისი ჯარიმა _ 4168 ლარი. საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 25-ე მუხლის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საწარმოს ფილიალები აღარ ითვლებოდა ცალკე გადასახადის გადამხდელებად და მათ გაუუქმდათ საიდენტიფიკაციო კოდი, რის გამოც 2005 წელს დღგ-ს გაანგარიშებები წარდგენილი იყო სათავო საწარმოს მიერ. ამასთან, შემოწმება მოიცავდა 2005 წლის იანვრამდე პერიოდს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალისათვის 2005 წლის პერიოდზე დღგ-ს და შესაბამისი სანქციების დარიცხვა ეწინააღმდეგებოდა მოქმედ კანონმდებლობას. იმავე აქტში არ იყო დასაბუთებული, თუ რა ინფორმაციის საფუძველზე ჩაითვალა დღგ-ს დასაბეგრი ბრუნვა შემცირებულად და მასში არ იყო მითითებული იმ დოკუმენტების რეკვიზიტები, რომლებითაც დადასტურდებოდა დღგ-ში საგადასახადო ვალდებულების არსებობა, რითაც დარღვეული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ი” ქვეპუნქტის მოთხოვნები. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹5 ,,საგადასახადო მოთხოვნის” გამოცემას დღგ-ს ნაწილში საფუძვლად დაედო ისეთი გარემოებები და ფაქტი, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა გამოკვლეული ფინანსური პოლიციისა და საგადასახადო ინსპექციის მიერ, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელი იყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დამატებული ღირებულების გადასახადში 29506 ლარის დარიცხვა იყო დაუსაბუთებელი და უნდა გაუქმებულიყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა: ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4 და ¹5 საგადასახადო მოთხოვნების და შპს ,,ლ-2-ის” და შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტების ბათილად ცნობა, რომლებიც საფუძვლად დაედო საგადასახადო მოთხოვნებს; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურების მოპასუხისათვის დაკისრება.

2007 წლის 23 თებერვალს შპს «ლ-2 ბ-მმა» სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების _ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 15 თებერვალს ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ შპს «ლ-2 ბ-ს” წარუდგინა 2007 წლის 14 თებერვლის ¹6 «საგადასახადო მოთხოვნა”, რომლის წარდგენის საფუძველი იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტი, რომლის შესაბამისად, განისაზღვრა, რომ 2006 წლის ოქტომბრის დღგ-ს დეკლარაციით ბიუჯეტიდან მოთხოვნილი თანხა _ 26674 ლარი შესამცირებელი იყო 5084 ლარით, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელეს დაერიცხა ჯარიმა _ 15252 ლარი, იმავე კოდექსის 133-ე მუხლის საფუძველზე კი, მას დაერიცხა ჯარიმა _ 3000 ლარი. ხსენებული საგადასახადო მოთხოვნის მიხედვით, შპს ,,ლ-2 ბ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით სულ დაერიცხა 23336 ლარი (ძირითადი თანხა _ 5084 ლარი, ჯარიმა _ 18252 ლარი). აღნიშნული ,,საგადასახადო მოთხოვნა” და შპს ,,ლ-2 ბ-ის” საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტი ეწინააღმდეგებოდა კანონს, მათი მომზადების დროს არსებითად იყო დარღვეული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე და ,,სამეწარმეო საქმიანობის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლების მოთხოვნები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის თანახმად, მათი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა. საგადასახადო შემოწმების აქტში აღნიშნული იყო, რომ 2006 წლის ოქტომბრის დღგ-ს დეკლარაციით საზოგადოება ზედმეტად ითხოვდა 5084 ლარს, რის გამოც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლის შესაბამისად, მას დაეკისრა ჯარიმა 15252 ლარის ოდენობით, ამასთან, ხსენებული აქტის მიხედვით, დეკლარაციით ბიუჯეტიდან მოთხოვნილი თანხა შესამცირებელი იყო 5084 ლარით და არ მომხდარა ამ თანხების საწარმოსათვის დამატებით დარიცხვა, ხოლო იმავე საგადასახადო მოთხოვნაში მითითებული იყო, რომ აღნიშნული თანხა საწარმოს დაერიცხა დამატებით. დამატებული ღირებულების გადასახადში შემოწმების აქტით დარიცხვა განხორციელდა 2006 წლის ოქტომბრის დღგ-ს ყოველთვიური დეკლარაციის საფუძველზე.

მოსარჩელის მტკიცებით, 2006 წლის 7 ნოემბერს ფინანსური პოლიციის მიერ ამოღებულ იქნა ამ საწარმოს კომპიუტერებისა და საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტაცია, მათ შორის, ოქტომბრის თვის შემოსავლებისა და ხარჯების ამსახველი დოკუმენტები, რის გამოც ამავე საწარმომ 2006 წლის ოქტომბრის თვის დღგ-ს დეკლარაცია წარადგინა დეკლარაციის წარდგენისათვის დადგენილ ვადაში _ 2006 წლის 15 ნოემბერს, მის ხელთ არსებული მონაცემების საფუძველზე, ხოლო საბუთების დაბრუნებისთანავე, შემოწმების დასრულებამდე, 2006 წლის 15 დეკემბერს წარდგენილ იქნა კორექტირებული დეკლარაცია. შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექცია ვალდებული იყო, წარდგენილი დეკლარაციის მიხედვით განეხორციელებინა დარიცხვა გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე და აღნიშნული გადასახადი საწარმოს არ შეიძლებოდა დარიცხოდა დამატებით. ამასთან, ამ საწარმოს მიერ წარდგენილი ზემოაღნიშნული დოკუმენტაციით არ შექმნილა გადახდილი გადასახადის მომავალ საგადასახადო ვალდებულებათა ანგარიშში არასწორად ჩათვლის ან დაბრუნების რაიმე საფუძველი, რის გამოც ამავე საწარმოს მიმართ არასწორად იქნა გამოყენებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 138-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დამატებული ღირებულების გადასახადში 5084 ლარისა და ჯარიმის _ 15252 ლარის დარიცხვა დაუსაბუთებელი იყო და უნდა გაუქმებულიყო.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოხსენებული აქტის მიხედვით, ამ საწარმოს, შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე, გადასახადით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევისათვის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, დაერიცხა ჯარიმა 3000 ლარის ოდენობით. ხსენებული ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის მიერ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე, გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევა, ჩადენილი ერთ საგადასახადო პერიოდზე მეტი ხნის განმავლობაში, იწვევდა დაჯარიმებას ამ მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმის სამმაგი ოდენობით. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე, გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის დარღვევად ითვლებოდა პირველადი დოკუმენტების, სასაქონლო ზედნადებების (დღგ-ს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების), საბუღალტრო აღრიცხვის რეგისტრების უქონლობა, ან დადგენილი წესის დარღვევით მათი წარმოება, სათამაშო ბიზნესის გადასახადის გადახდის ნიშნის ან/და დალუქვის გარეშე შესაბამისი დაბეგვრის ობიექტის არსებობა, აგრეთვე, ბუღალტრული აღრიცხვის ანგარიშებზე და ანგარიშგებაში გადასახადის გადამხდელის სამეურნეო ოპერაციების, ფულადი სახსრების, მატერიალური ფასეულობების, არამატერიალური აქტივებისა და ფინანსური დაბანდებების სისტემატურად (კალენდარული წლის განმავლობაში ორჯერ და მეტჯერ) არადროულად ან არასწორად ასახვა. ვინაიდან ხსენებულ შემოწმების აქტში არ ფიქსირდებოდა თუ შემოსავლებისა და ხარჯების, აგრეთვე, გადასახადებით დასაბეგრი სხვა ობიექტების აღრიცხვის წესის, კონკრეტულად, რომელი დარღვევის გამო იქნა გამოყენებული სანქცია და ერთ საგადასახადო პერიოდზე მეტი ხნის განმავლობაში ჩადენილი აღრიცხვის წესის დარღვევის რაიმე ფაქტი, დასახელებული კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, ჯარიმა _ 3000 ლარი დარიცხული იყო უსაფუძვლოდ და იგი უნდა გაუქმებულიყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა: ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის საგადასახადო მოთხოვნისა და შპს «ლ-2 ბ-ის» რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტის ბათილად ცნობა; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურების მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 14 მარტის განჩინებებით მოსარჩელე შპს «ლ-2-ის» სარჩელის გამო, მოპასუხეების _ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის მიმართ, შპს ,,ლ-2-ის” რევიზიისა და შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტების ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის გამო; მოსარჩელე შპს «ლ-2 ბ-ის» სარჩელის გამო, მოპასუხეების _ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის მიმართ, შპს «ლ-2 ბ-ის» რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტის ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 13 აპრილის განჩინებებით ადმინისტრაციული საქმე მოსარჩელე შპს «ლ-2-ის» სარჩელის გამო, მოპასუხე ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ და ადმინისტრაციული საქმე მოსარჩელე შპს «ლ-2 ბ-ის» სარჩელის გამო, მოპასუხე ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, განსჯადობის წესის დაცვით, გადაეგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს _ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 4 ივნისის საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციული საქმეები შპს «ლ-2-ისა» და შპს «ლ-2 ბ-ის» სარჩელების გამო, მოპასუხე ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს «ლ-2-ისა» და შპს «ლ-2 ბ-ის» სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნები და ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; მოპასუხე ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას შპს «ლ-2-ის» სასარგებლოდ დაეკისრა მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 13190 ლარის, ხოლო შპს «ლ-2 ბ-ის» სასარგებლოდ _ 701 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით, ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს მომართვისა და ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის დავალებით, სამმართველოს ინსპექტორებს დაევალათ შპს ,,ლ-2 ბ- სა” და შპს ,,ლ-2-ში» რევიზიის ჩატარება, რის საფუძველზეც, ფინანსური პოლიციის სპეციალურ გამოკვლევათა და ფინანსური ექსპერტიზის დეპარტამენტის ინსპექტორების მიერ 2007 წლის 16 იანვარს შედგენილ იქნა აქტი, რომლის თანახმადაც, შპს ,,ლ-2-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა, დღგ-ს სახით, ძირითადი თანხა _ 170443 ლარი, ჯარიმა _ 23272 ლარი, მოგების გადასახადი _ ძირითადი თანხა _ 53966 ლარი, ჯარიმა _ 39490 ლარი, სხვა თანხები _ 146247 ლარი, სულ _ 410146 ლარი. შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალს დღგ-ს სახით გადასახდელად დაერიცხა 29506 ლარი, ხოლო შპს ,,ლ-2 ბ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა დღგ _ 20336 ლარი, სხვა თანხები _ 3000 ლარი, სულ _ 23336 ლარი. აღნიშნული აქტების საფუძველზე, საგადასახადო ინსპექციის მიერ ისე, რომ მის მიერ არ ყოფილა სხვა რაიმე გადაწყვეტილება მიღებული, გამოცემულ იქნა 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნები და შპს ,,ლ-2 ბ-ს” დამატებით გადასახდელად დაერიცხა 23336 ლარი, შპს ,,ლ-2-ს” დაერიცხა 410146 ლარი, ხოლო შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალს დაერიცხა 29506 ლარი. აღნიშნულ საგადასახადო მოთხოვნებში დამატებითი გადასახადის დარიცხვის საფუძვლად მითითებული იყო შემოწმების აქტი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლი.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება და სადავო საგადასახადო მოთხოვნების ბათილად ცნობის საფუძვლად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნების საფუძველზე, არასწორად იქნა დაჯარიმებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლით, რომელიც ითვალისწინებდა გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის დაჯარიმებას საგადასახადო დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოში წარდგენის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევის გამო, რაც, როგორც მოპასუხის წარმომადგენელიც განმარტავდა, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ ყოფილა. საგადასახადო მოთხოვნის საფუძვლად საგადასახადო მოთხოვნებშიც მითითებული იყო არა დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენის თაობაზე საგადასახადო ორგანოს ბრძანება, არამედ ფინანსური პოლიციის შემოწმების აქტი, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეს უნდა დაკისრებოდა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადის დაუკავებლობისათვის ჯარიმა, დაუკავებელი თანხის 10%-ის ოდენობით.

ამდენად, საქალაქო სასამართლო დაეთანხმა მოსარჩელის მოსაზრებას სადავო საგადასახადო მოთხოვნების ბათილად ცნობის თაობაზე და განმარტა, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტის მიღებისას, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დარღვეულ იქნა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე და 127-ე მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე გამოსცა ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნა და დააჯარიმა მოსარჩელე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლით, რომ აღნიშნულზე არანაირი შემოწმება არ ჩაუტარებია და არ მიუღია შესაბამისი გადაწყვეტილება, რასაც შეიძლებოდა გამოეწვია მოსარჩელის დაჯარიმება ზემოხსენებული მუხლით. გარდა აღნიშნულისა, საგადასახადო ინსპექციამ ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტი ისე მიიჩნია საგადასახადო შემოწმების აქტად, რომ არ გამოსცა ბრძანება გადასახადებისა და სანქციების დარიცხვის თაობაზე და არ აცნობა ამის შესახებ გადასახადის გადამხდელს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო კონტროლს ახორციელებდა მხოლოდ საგადასახადო ორგანო, ხოლო საბაჟო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში _ საბაჟო ორგანო, ამ მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით კი, სხვა მაკონტროლებელ და სამართალდამცავ ორგანოებს ეკრძალებოდათ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო კონტროლი. ამავე კოდექსის 121-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების მასალების განხილვის შედეგებზე ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებზე, გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციების თანხის დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებდა საგადასახადო ორგანოს უფროსი ან მისი მოადგილე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნები ეწინააღმდეგებოდა კანონს, მათი მომზადებისა და გამოცემის დროს არსებითად იყო დარღვეული კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის თანახმად, მათი ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებისათვის სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 აპრილის განჩინებით მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის უფლებამონაცვლედ მოცემულ საქმეში ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, როგორც მოპასუხე მხარე, ამოირიცხა ამ საქმიდან და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური მოცემულ საქმეში ჩაბმულ იქნა მესამე პირად.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 ივნისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით, ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს ინსპექტორებს დაევალათ შპს ,,ლ-2 ბ-სა” და შპს ,,ლ-2-ში» რევიზიის ჩატარება, რის საფუძველზეც, ინსპექტორების მიერ 2007 წლის 16 იანვარს შედგენილ იქნა აქტი, რომლის თანახმადაც, შპს ,,ლ-2-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითადი თანხა _ 170443 ლარი, ჯარიმა _ 23272 ლარი, მოგების გადასახადი _ ძირითადი თანხა _ 53966 ლარი, ჯარიმა _ 39490 ლარი, სხვა თანხები _ 146247 ლარი, სულ _ 410146 ლარი. შპს ,,ლ-2-ის” თბილისის ფილიალს დღგ-ს სახით, გადასახდელად დაერიცხა 29506 ლარი, ხოლო შპს ,,ლ-2 ბ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა დღგ _ 20336 ლარი, სხვა თანხები _ 3000 ლარი, სულ _ 23336 ლარი. აღნიშნული აქტების საფუძველზე, საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2007 წლის 14 თებერვალს გამოცემულ იქნა ¹¹4-5-6 ,,საგადასახადო მოთხოვნები”, რომელთა თანახმადაც, შპს ,,ლ-2 ბ-ს” დამატებით გადასახდელად დაერიცხა 410146 ლარი, ხოლო შპს «ლ-2-ის» თბილისის ფილიალს დაერიცხა 29506 ლარი. ხსენებულ საგადასახადო მოთხოვნებში დღგ-ს დარიცხვის საფუძვლად მითითებული იყო შემოწმების აქტი და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლი ითვალისწინებდა გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის დაჯარიმებას საგადასახადო დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოში წარდგენის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევის გამო, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე არ ყოფილა, ვინაიდან ,,საგადასახადო მოთხოვნის” საფუძველი იყო არა საგადასახადო ორგანოს ბრძანება, არამედ ფინანსური პოლიციის შემოწმების აქტი, რომლის შესაბამისად, მოსარჩელეს უნდა დაკისრებოდა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადის დაუკავებლობისათვის ჯარიმა, დაუკავებელი თანხის 10%-ის ოდენობით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება ჰქონდა, განეხორციელებინა თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა, ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე: ა) გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის საგადასახადო დეკლარაციები; ბ) ამ კოდექსის 218-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად გადახდილი თანხების შესახებ ინფორმაცია; გ) შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილი იყო საგადასახადო ორგანოსათვის.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საგადასახადო ინსპექციამ ფინანსური პოლიციის რევიზიის აქტები არასწორად მიიჩნია საგადასახადო ,,შემოწმების მასალებად და სათანადო ინფორმაციად”, ამასთან, არ გამოსცა ბრძანება გადასახადებისა და სანქციების დარიცხვის თაობაზე და არ აცნობა ამის შესახებ გადასახადის გადამხდელს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო კონტროლს ახორციელებდა მხოლოდ საგადასახადო ორგანო, კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევებში კი _ საბაჟო ორგანო. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, სხვა მაკონტროლებელ ან სამართალდამცავ ორგანოებს ეკრძალებოდათ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო კონტროლი. აქედან გამომდინარე, ფინანსური პოლიცია არ წარმოადგენდა საგადასახადო ორგანოს და მას ეკრძალებოდა გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის საგადასახადო კონტროლი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების მასალების განხილვის შედეგებზე ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებზე, გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციების თანხის დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებდა საგადასახადო ორგანოს უფროსი ან მისი მოადგილე. შესაბამისად, ფინანსური პოლიციის რევიზიის აქტი არ წარმოადგენდა სათანადო ინფორმაციას და მის საფუძველზე თანხის საწარმოსთვის დარიცხვა იყო უკანონო. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-15 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციის გამოყენების თაობაზე საგადასახადო ორგანო აქტის შედგენიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში იღებდა ერთიან გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდებოდა ბრძანებით, ხოლო ამავე მუხლის მე-16 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელს წერილობით ეცნობებოდა მიღებული გადაწყვეტილების თაობაზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, საგადასახადო ინსპექციას არ გამოუცია ბრძანება გადასახადებისა და სანქციების დარიცხვის თაობაზე და ამის შესახებ არ უცნობებია გადასახადის გადამხდელისათვის, რითაც დაირღვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ მიღებული, გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნები ეწინააღმდეგებოდა საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ წესებს, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ აქტების ბათილობის საფუძველი იყო. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ამ საქმეზე მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებისათვის სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემოწმების მასალებისა და სხვა სათანადო ინფორმაციის საფუძველზე.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო შემოწმების აქტები საგადასახადო ინსპექციისათვის წარმოადგენდა სათანადო ინფორმაციას, რის საფუძველზეც განხორციელდა მოსარჩელეთა პირადი აღრიცხვის ბარათებზე თანხების დარიცხვა, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი, სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია დაარიცხოს მას გადასახადი ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე და წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა. ამდენად, ამ შემთხვევაში, სადავო საგადასახადო მოთხოვნები მოწინააღმდეგე მხარეებს (მოსარჩელეებს) გაეგზავნათ ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ კი არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, რაც საკასაციო საჩივრის საფუძვლებია. მოწინააღმდეგე მხარეებისათვის სადავო თანხების დარიცხვის საფუძველია შემოწმების აქტები, როგორც ეს მითითებულია სადავო საგადასახადო მოთხოვნებში. რაც შეეხება შესაბამის საგადასახადო მოთხოვნაში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლზე მითითებას, აღნიშნული წარმოადგენს ტექნიკურ შეცდომას და იგი არ შეიძლება იყოს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორის მტკიცებით, გაუგებარია, თუ სასამართლო რომელი სამართლებრივი ნორმის საფუძველზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ, ვინაიდან საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი იყო არა საგადასახადო ორგანოს ბრძანება, არამედ ფინანსური პოლიციის შემოწმების აქტი, შესაბამისად, მოსარჩელეს უნდა დაკისრებოდა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადის დაუკავებლობისათვის ჯარიმა, დაუკავებელი თანხის 10%-ის ოდენობით. ამ შემთხვევაში, მოწინააღმდეგე მხარეს არ დაუყენებია პრეტენზია იმის შესახებ, რომ ფინანსური პოლიციის მიერ შედგენილი რევიზიის აქტები წარმოადგენს იურიდიული ძალის არმქონე მტკიცებულებებს. ამდენად, სასამართლო გადაწყვეტილების თანახმად, ფინანსური პოლიციის რევიზიის აქტები წარმოადგენს სათანადო ინფორმაციას და იმდენად, რამდენადაც ისინი მოწინააღმდეგე მხარის მიერ არ გასაჩივრებულა, იგი აღარ შეიძლება იყოს დავის საგანი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სადავო აქტების ბათილად ცნობა შეიძლება ისეთი დარღვევის გამო, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, რაც საქმის მასალებით არ დასტურდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ საკითხზე საგადასახადო ინსპექციის მიერ თანხების დარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილების (ბრძანების) მიღებისას, მოწინააღმდეგე მხარეს იგივე თანხები დაერიცხებოდა გადასახდელად, რაც მითითებულია სადავო საგადასახადო მოთხოვნებში, იმდენად, რამდენადაც გადამხდელთან შედგენილი რევიზიის აქტებით დაფიქსირებული დარღვევები და ფაქტობრივი გარემოებები სადავო არ არის და მათი სამართლებრივი შეფასებაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით არის გაკეთებული ხსენებულ რევიზიის აქტებში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს ,,ლ-2 ბ-თვის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ შპს ,,ლ.-2 ბ.-ის” საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი და მიიღო უკანონო და დაუსაბუთებელი განჩინება.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის დარღვევაა სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2007 წლის 29 აპრილს მიღებული განჩინება (რომელიც, სავარაუდოდ, მიღებულია 2008 წლის 29 აპრილს), რომლითაც სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, როგორც ფინანსური პოლიციის უფლებამონაცვლე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმეში ჩააბა მესამე პირად, რადგან მიიჩნია, რომ შემოსავლების სამსახური წარმოადგენდა სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილეს, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანა იყო შესაძლებელი, ამასთან, მან ფინანსური პოლიცია ამორიცხა საქმიდან, როგორც მოპასუხე. სააპელაციო სასამართლომ 2007 წლის 29 აპრილის განჩინებით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიცია იყო მოპასუხე მხარე, მაშინ, როდესაც ფინანსური პოლიცია პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ წარმოადგენდა პროცესში მონაწილე მხარეს და შესაბამისად, მას არ მიუღია მონაწილეობა საქმის განხილვაში არც ერთ სასამართლო სხდომაზე. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ შპს ,,ლ-2 ბ-ის” სასარჩელო განცხადება, რომელიც ბათუმის საქალაქო სასამართლომ განიხილა, თავდაპირველად შეტანილ იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლოში, რომლის 2007 წლის 14 მარტის განჩინებით, დაუშვებლობის გამო, შეწყდა საქმის წარმოება შპს ,,ლ-2 ბ-ის” რევიზიის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტის ბათილად ცნობის ნაწილში. ხსენებული განჩინება არ გასაჩივრებულა არც ერთი მხარის მიერ და მისი ძალაში შესვლის გამო, სადავო საკითხის განხილვისას ფინანსური პოლიცია უკვე აღარ წარმოადგენდა დაინტერესებულ მხარეს. აქედან კი გამომდინარეობს, რომ საქალაქო სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნები _ არ გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს ამ საფუძვლით უნდა გაეუქმებინა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება. მართალია, სააპელაციო სასამართლომ შემოსავლების სამსახურს მისცა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით ჩაბმული მესამე პირის უფლებით საქმის განხილვაში მონაწილეობის მიღების შესაძლებლობა, მაგრამ საქმის განხილვაში სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში ჩაბმული პროცესში მონაწილე მხარე ვერ ახდენს თავისი უფლებების სრული მოცულობით რეალიზაციას, მხარე ვერ გასცდება სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის ფარგლებს და შესაბამისად, სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით დადგენილი შეჯიბრებითობის პრინციპი.

კასატორის მტკიცებით, სასამართლოს მსჯელობა შპს ,,ლ-2 ბ-ში” საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის დოკუმენტური რევიზიის _ შემოწმების ჩატარების კანონიერებაზე, უსაფუძვლოა. მოწინააღმდეგე მხარეს ფინანსური პოლიციის მიერ საწარმოთა შემოწმების ჩატარების დროს არ დაუყენებია პრეტენზია ასეთი შემოწმებების შეწყვეტის მოთხოვნით. კასატორი მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემოწმების მასალებისა და სხვა სათანადო ინფორმაციის საფუძველზე. ამ შემთხვევაში, სადავო შემოწმების აქტები საგადასახადო ინსპექციისათვის წარმოადგენდა სათანადო ინფორმაციას, რის საფუძველზეც განხორციელდა მოსარჩელეთა პირადი აღრიცხვის ბარათებზე თანხების დარიცხვა, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი, სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, დაარიცხოს მას გადასახადი ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე და წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა. სადავო საგადასახადო მოთხოვნები მოწინააღმდეგე მხარეებს (მოსარჩელეებს) გაეგზავნათ აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ კი არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, რაც საკასაციო საჩივრის საფუძვლებია. მოწინააღმდეგე მხარეებისათვის სადავო თანხების დარიცხვის საფუძველია შემოწმების აქტები, როგორც ეს მითითებულია სადავო საგადასახადო მოთხოვნებში. რაც შეეხება შესაბამის საგადასახადო მოთხოვნაში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლზე მითითებას, აღნიშნული წარმოადგენს ტექნიკურ შეცდომას და იგი არ შეიძლება იყოს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორის განმარტებით, გაუგებარია, თუ სასამართლო რომელი სამართლებრივი ნორმის საფუძველზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ, ვინაიდან საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი იყო არა საგადასახადო ორგანოს ბრძანება, არამედ ფინანსური პოლიციის შემოწმების აქტი, შესაბამისად, მოსარჩელეს უნდა დაკისრებოდა საშემოსავლო და სოციალური გადასახადის დაუკავებლობისათვის ჯარიმა, დაუკავებელი თანხის 10%-ის ოდენობით. ამ შემთხვევაში, მოწინააღმდეგე მხარეს არ დაუყენებია პრეტენზია იმის შესახებ, რომ ფინანსური პოლიციის მიერ შედგენილი რევიზიის აქტები წარმოადგენს იურიდიული ძალის არმქონე მტკიცებულებებს. ამდენად, სასამართლო გადაწყვეტილების თანახმად, ფინანსური პოლიციის რევიზიის აქტები წარმოადგენს სათანადო ინფორმაციას და იმდენად, რამდენადაც ისინი მოწინააღმდეგე მხარის მიერ არ გასაჩივრებულა, იგი აღარ შეიძლება იყოს დავის საგანი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სადავო აქტების ბათილად ცნობა შეიძლება ისეთი დარღვევის გამო, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, რაც საქმის მასალებით არ დასტურდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ საკითხზე საგადასახადო ინსპექციის მიერ თანხების დარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილების (ბრძანების) მიღებისას, მოწინააღმდეგე მხარეს იგივე თანხები დაერიცხებოდა გადასახდელად, რაც მითითებულია სადავო საგადასახადო მოთხოვნებში, იმდენად, რამდენადაც გადამხდელთან შედგენილი რევიზიის აქტებით დაფიქსირებული დარღვევები და ფაქტობრივი გარემოებები სადავო არ არის და მათი სამართლებრივი შეფასებაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით არის გაკეთებული რევიზიის აქტებში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 20 ოქტომბრის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2009 წლის 27 იანვარს, 16.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლოს, საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის თბილისის მთავარი სამმართველოს წარმოებაში არსებულ ¹92061283 სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით, 2006 წლის 14 ნოემბრის მომართვისა და სპეციალურ გამოკვლევათა დეპარტამენტის უფროსის დავალების საფუძველზე, ამავე დეპარტამენტის ინსპექტორებმა შპს ,,ლ-2-ში», შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალსა და შპს ,,ლ-2 ბ-ში” ჩაატარეს რევიზია, რის შედეგადაც 2007 წლის 16 იანვარს მათ მიერ შედგენილ იქნა აქტები (3 აქტი _ ტ. 1, ს.ფ. 13-18, 21-23, ტ. 2, ს.ფ. 9-11), რომელთა თანახმადაც: შპს ,,ლ-2-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ სულ უნდა დარიცხოდა 410126 ლარი, მათ შორის, გადასახადის ძირითადი თანხა _ 102381 ლარი, გადასახადების შემცირებისათვის ჯარიმა _ 62765 ლარი, სანქცია ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ მატერიალურ ფასეულობათა დანაკლისისათვის _ 98733 ლარი და სანქცია ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი აღურიცხავი საქონლის ზედმეტობისათვის _ 146247 ლარი; შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალს ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით გადასახდელად დაერიცხა 29506 ლარი, მათ შორის, გადასახადის ძირითადი თანხა _ 23605 ლარი და ჯარიმა _ 5901 ლარი; შპს ,,ლ-2 ბ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა დღგ და ჯარიმა _ 20336 ლარი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის თანახმად, ჯარიმა _ 3000 ლარი, სულ _ 23336 ლარი. ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნებით (ტ. 1, ს.ფ. 11-12, ტ. 2, ს.ფ. 8), შესაბამისად, შპს ,,ლ-2-ს”, შპს ,,ლ-2-ის» თბილისის ფილიალსა და შპს ,,ლ-2 ბ-ს”, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის შესაბამისად, შემოწმების აქტების საფუძველზე, დამატებით გადასახდელად დაერიცხათ 410146 ლარი, 29506 ლარი და 23336 ლარი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ 2008 წლის 1 აპრილის განჩინებით მოპასუხე ფინანსური პოლიციის უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩააბა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, ხოლო 2008 წლის 29 აპრილის განჩინებით ამავე სასამართლომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, როგორც მოპასუხე მხარე, ამორიცხა ამ საქმიდან და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური მოცემულ საქმეში ჩაბმულ იქნა მესამე პირად. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 აპრილის განჩინებაში მიეთითა, რომ ხსენებული განჩინება შეიძლებოდა გასაჩივრებულიყო კერძო საჩივრით იმ პირის მიერ, რომელიც ჩაბმულ იქნა საქმეში მესამე პირად.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს საგადასახადო ორგანოების ერთიანი, ცენტრალიზებული სისტემა შედგება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისაგან, ტერიტორიული ორგანოებისა და განსაკუთრებული ნიშნის მიხედვით შექმნილი სტრუქტურული ქვედანაყოფისაგან (ასეთი ქვედანაყოფის შექმნის შემთხვევაში). ამდენად, უსაფუძვლოა კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მტკიცება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს იმ საფუძვლით უნდა გაეუქმებინა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომ საქალაქო სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნები _ არ გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, როგორც საქმის განხილვაში სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში ჩაბმულმა პროცესში მონაწილე მხარემ, ვერ მოახდინა თავისი უფლებების სრული მოცულობით რეალიზაცია. ამ საქმეში მოპასუხე მხარედ მონაწილეობდა ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სისტემაში შემავალი ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, მართალია, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 14 მარტის განჩინებებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2007 წლის 16 იანვრის აქტების ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება დაუშვებლობის გამო, მაგრამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის საპროცესო უფლებამონაცვლეობამდე, ფინანსური პოლიცია, როგორც მოპასუხე მხარე, ამ საქმიდან არ ამოურიცხავს. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, მესამე პირი აუცილებლად უნდა იქნეს საქმეში ჩაბმული, თუ იგი არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნებში თანხების დამატებით დარიცხვის საფუძვლად მითითებულია მოსარჩელეთა საქმიანობის შემოწმების შესახებ ფინანსური პოლიციის რევიზიის 2007 წლის 16 იანვრის აქტები, ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (2008 წლის 26 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქცია), რომლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენის ვადის დარღვევა, იწვევდა დაჯარიმებას ამ დეკლარაციის საფუძველზე დამატებით გადასახდელი თანხის 5 პროცენტის ოდენობით ყოველ დაგვიანებულ სრულ (არასრულ) საგადასახადო თვეზე, მაგრამ არანაკლებ 200 ლარისა, აღნიშნული დეკლარაციის წარუდგენლობის ყოველი სრული (არასრული) თვისათვის.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლი ითვალისწინებდა გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის დაჯარიმებას საგადასახადო დეკლარაციის საგადასახადო ორგანოში წარდგენის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევის გამო, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, სახეზე არ ყოფილა. ამდენად, უსაფუძვლოა კასატორთა აპელირება იმაზე, რომ სადავო საგადასახადო მოთხოვნებში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 131-ე მუხლზე მითითება წარმოადგენს ტექნიკურ შეცდომას და იგი არ შეიძლება იყოს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი, რადგან აღნიშნული მუხლი მითითებულია სამივე სადავო საგადასახადო მოთხოვნაში.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, განახორციელოს თითოეული გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის, სხვა ვალდებული პირის კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულების დარიცხვა ამ კოდექსისა და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტების მიხედვით, შემდეგი ერთი ან ერთზე მეტი ინფორმაციის წყაროს საფუძველზე: ა) გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის საგადასახადო დეკლარაციები; ბ) ამ კოდექსის 218-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად გადახდილი თანხების შესახებ ინფორმაცია; გ) შემოწმების მასალები და სხვა სათანადო ინფორმაცია, რომელიც ცნობილია საგადასახადო ორგანოსათვის. თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი, სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს გადასახადის დასარიცხად საჭირო ინფორმაციას, საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია, დაარიცხოს მას გადასახადი ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე და წარუდგინოს „საგადასახადო მოთხოვნა“. ამავე კოდექსის 121-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფროსი/მოადგილე იღებს გადაწყვეტილებას საგადასახადო შემოწმების მასალების განხილვის შედეგებზე ან საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებზე გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციების თანხის დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ. საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილების ასლი და „საგადასახადო მოთხოვნა“ ჰბარდება გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს. ხსენებული კოდექსის 127-ე მუხლით დადგენილია საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესი, რომლის პირველი, მე-8, მე-11, მე-15 და მე-16 ნაწილების (პირველი, მე-8 და მე-16 ნაწილები _ 2008 წლის 26 დეკემბრამდე არსებული რედაქცია, ხოლო მე-11 და მე-15 ნაწილები _ 2007 წლის 11 ივლისამდე არსებული რედაქცია) თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევათა საქმეებს აწარმოებენ, განიხილავენ და შესაბამის გადაწყვეტილებებს იღებენ საგადასახადო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში. საგადასახადო შემოწმებისას გამოვლენილი სამართალდარღვევები ფიქსირდებოდა საგადასახადო შემოწმების აქტში (ამ შემთხვევაში არ დგება საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი), რომელშიც აისახებოდა ყველა საგადასახადო სამართალდარღვევის შინაარსი. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან არა უგვიანეს 30 დღისა, საქმის განხილვის მასალებზე დაყრდნობით, საგადასახადო ინსპექციის უფროსი/მოადგილე საქმეზე იღებდა გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდება ბრძანებით. საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადების ან/და საგადასახადო სანქციის გამოყენების თაობაზე საგადასახადო ინსპექცია აქტის შედგენიდან 30 დღის ვადაში იღებდა ერთიან გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდებოდა ბრძანებით. გადასახადის გადამხდელს/სხვა ვალდებულ პირს, რომლის მიმართაც გამოტანილი იყო გადაწყვეტილება, წერილობით ეცნობებოდა ამ გადაწყვეტილების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ არ გამოსცა ბრძანება გადასახადებისა და სანქციების დარიცხვის თაობაზე და არ აცნობა ამის შესახებ გადასახადის გადამხდელს.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ ისე გამოსცა 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნები ფინანსური პოლიციის რევიზიის 2007 წლის 16 იანვრის აქტების საფუძველზე, რომ არ მიუღია რაიმე გადაწყვეტილება გადასახადებისა და სანქციების მოსარჩელეებისათვის დარიცხვის თაობაზე, არ გაუფორმებია იგი შესაბამისი ბრძანებით და მათთვის ამის შესახებ წერილობით არ უცნობებია, ანუ დაარღვია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები _ საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების წესი _ მას უნდა გამოეცა ამ კოდექსის 127-ე მუხლის მე-15 ნაწილით (2007 წლის 11 ივლისამდე არსებული რედაქცია) რეგლამენტირებული ბრძანება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოსცეს ახალი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი, კანონიერი ინტერესი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული დავის მართებულად გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმ გარემოებას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციამ საერთოდ არ გამოსცა ბრძანება გადასახადებისა და სანქციების მოსარჩელეთათვის დარიცხვის თაობაზე და არ აცნობა ამის შესახებ მოსარჩელეებს, როგორც გადასახადის გადამხდელებს. ხსენებული გარემოება კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელმაც დაადასტურა საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 თებერვლის სხდომაზე, კერძოდ, როგორც მან აღნიშნა, ფაქტია, რომ ასეთი ბრძანება არ არის გამოცემული. ამდენად, სადავო არ არის ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შესაბამისი ბრძანების გამოუცემლობა, რასაც შეიძლებოდა სამართლებრივად დაფუძნებოდა სადავო საგადასახადო მოთხოვნების გამოცემა და მოსარჩელეთათვის მათი წარდგენა.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹4, ¹5 და ¹6 საგადასახადო მოთხოვნები ეწინააღმდეგება კანონს, მათი მომზადებისა და გამოცემის დროს არსებითად იქნა დარღვეული კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, რაც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის თანახმად, მათი ბათილად ცნობის საფუძველია. შესაბამისად, სასამართლომ მართებულად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და სწორად დაავალა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საქართველოს კანონმდებლობა და საქმეზე მიიღო დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება, რის გამოც საკასაციო სასამართლოს მიერ, კონკრეტულ შემთხვევაში, გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 17 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.