ბს-1076-1038(კ-08) 10 აპრილი, 2009 წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, მარიამ ცისკაძე
სხდომის მდივანი – ნ. გოგატიშვილი
კასატორი – ე. გ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე – შ. შ-ძე, წარმომადგენელი – მ. ქ-ძე; ჟ. შ-ძე; მ. შ-ძე
თავდაპირველი მოპასუხეები – სს ,,...»; მ. ჯ-შვილი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება
დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
2007 წლის 20 აპრილს ჟ., შ. და მ. შ-ძეება სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ქ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების: ე. გ-ძის, სს ,,...» და ნოტარიუსს მ. ჯ-შვილის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებით ითხოვდნენ ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხანასა და ე. გ-ძეს შორის 2000 წლის 31 მაისს დადებული ხელშეკრულების, რომლითაც ამ უკანასკნელს უსასყიდლოდ, პირად საკუთრებაში გადაეცა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹...-ში მდებარე ¹... ბინა, ბათილად ცნობასა და აღნიშნულ ბინაზე მოსარჩელეების მესაკუთრედ ცნობას.
2007 წლის 1 ივნისს ე. გ-ძემ შეგებებული სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს შ., ჟ. და მ. შ-ძეებისა და სს ,,...» მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეებს დაკისრებოდათ ზიანის - 4800 ლარის, სააღსრულებო ხარჯის - 250 ლარისა და სასამართლო ბაჟის, სულ – 5200 ლარის ანაზღაურება.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჟ., შ. და მ. შ-ძეების სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები და მოპასუხე ე. გ-ძე ცხოვრობდნენ სს “...” ბალანსზე რიცხულ საერთო საცხოვრებელში. ქ. ბათუმის მერიის კაბინეტის 1996 წლის 26 ნოემბრის ¹575 გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹...-ში მდებარე ქ. ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხნის საერთო საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართი ჩაირიცხა ტრანსფორმატორების ქარხნის უწყების საცხოვრებელ ფართში და მერიის საბინაო განყოფილებას დაევალა საცხოვრებელი ფართის გადაცემა საერთო საცხოვრებელში მცხოვრებ პირებზე. 1999 წლის 16 ივნისის ¹240 განკარგულებით დამტკიცდა, რომ საერთო საცხოვრებელში ყოფილი ბაგა-ბაღის ტერიტორიაზე შესახლებული იქნა 35 ოჯახი. მათ შორის ორივე მხარე. მოსარჩელეს გამოეყო ¹... ბინა, ხოლო ე. გ-ძეს - ¹... ბინა. 1999 წლის იანვარს სს “...» მიერ ¹... ოთახზე ე. გ-ძეზე გაიცა ორდერი, რის საფუძველზეც 2000 წლის 31 მაისს მათ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ¹... ბინის ე. გ-ძეზე უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე. 2000 წლის 10 ივლისს აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს მიერ მიღებულ იქნა დადგენილება სს “...” რესტრუქტურირების შედეგად გამოთავისუფლებული შენობა-ნაგებობების მერიისათვის გადაცემის თაობაზე, რის შემდეგაც გაუსხვისებელი უძრავი ქონება აღირიცხა ქ. ბათუმის მერიის საკუთრებად.
სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სკ-ის 311-ე მუხლით რეესტრში შეიტანება უძრავ ნივთებზე საკუთრების და სხვა სანივთო უფლებები, როგორც საქმის განხილვის, ისე 2000 წლის 31 მაისისათვის უძრავი ქონების საკუთრება დგინდებოდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით. 2000 წლისათვის საჯარო რეესტრის ფუნქციას ასრულებდნენ ტექ.ინვენტარიზაციის ბიუროები. 2000 წლის 31 მაისს უძრავი ქონება მდებარე ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹...-ში ირიცხებოდა სს “...” საკუთრებად, რაც დადგენილია საჯარო რეესტრის ამონაწერით, ქ. ბათუმის მერიის 2000 წლის 27 ივლისის ¹167 დადგენილებით, 1999 წლის 16 ივნისის ქ. ბათუმის მერიის განკარგულებით, ქ. ბათუმის მერიის კაბინეტის 1996 წლის 26 ნოემბრის ¹575 გადაწყვეტილებით და აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 2000 წლის 10 ივლისის ¹91 გადაწყვეტილებით.
საქართველოს სკ-ის 183-ე მუხლით ,,უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში” 2000 წლის 31 მაისისათვის უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის ამავე მუხლით სავალდებულო იყო წერილობით დადებული გარიგების დამოწმება სანოტარო ფორმით და მისი დარეგისტრირება საჯარო რეესტრში. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2000 წლის 31 მაისს სადავო უძრავი ქონება ეკუთვნოდა სს “...”, მან ე. გ-ძესთან დადო გარიგება ამ უძრავი ქონების გასხვისების თაობაზე და გარიგება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, რის შემდეგაც უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა ე. გ-ძე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს მითითებთ, მოსარჩელის მოსაზრება, რომ უძრავი ქონება მესაკუთრეს არ გაუსხვისებია, უსაფუძვლოა, ვინაიდან დადგენილი და დადასტურებულია, რომ უძრავი ქონება 2000 წლის 31 მაისისათვის ეკუთვნოდა სს “...”.
საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მოსაზრება, რომ კ. ჩ-ძეს არ ქონდა სს “...” მინდობილობა და რითაც დაირღვა პრივატიზაციის განხორციელების წესი, არამართებულია, ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 2003 წლის 31 მაისს სს “...” და ე. გ-ძეს შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხანას წარმოადგენს კ. ჩ-ძე, რომელზეც მინდობილობა გაცემულია 2000 წლის 16 მაისს.
მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შ., ჟ. და მ. შ-ძეებმა.
აპელანტები სააპელაციო საჩივრით ითხოვდნენ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით ჟ., შ. და მ. შ-ძეების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ჟ., შ. და მ. შ-ძეების სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხნის წარმომადგენელსა და ე. გ-ძეს შორის 2000 წლის 31 მაისს დადებული ხელშეკრულება, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების შესაბამისად უსასყიდლოდ პირად საკუთრებაში ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹...-ში მდებარე ¹... ბინის გადაცემის თაობაზე, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹..., ბინა ...-ის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად და შეწყდა საქმის წარმოება.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმში, ... ქ.¹...-ში მდებარებობს სააქციო საზოგადოება “...”. იგივე მისამართი, ბინის მინიშნებით, გააჩნია სადავო უძრავ ნივთს (ქ.ბათუმი ... ქ. ¹..., ბინა ¹...), რომელიც 2008 წლის 3 ივნისის საჯარო რეესტრის ამონაწერით საკუთვრების უფლებით ეკუთვნის ე. გ-ძეს. საკუთრების უფლების დამადასტურებელ იურიდიულ დოკუმენტად მითითებულია 2000 წლის ნოტარიული ხელშეკრულება ¹1-64 (ნოტარიუსი ნ. ჯ-შვილი).
საქმის ფურცელ მე-14 და 82-ზე განთავსებულია 2000 წლის 31 მაისის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ბათუმის ტრანსფორმატორის ქარხნის წარმომადგენელმა კ. ჩ-ძემ და მოქალაქე ე. გ-ძემ, მცხოვრებმა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹..., ბ. ¹...-ში საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების თანახმად დადეს ხელშეკრულება მასზე, რომ კ. ჩ-ძემ უსასყიდლოდ გადასცა პირად საკუთრებაში, ხოლო ე. გ-ძემ მიიღო ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხნის კუთვნილი ერთოთახიანი, საერთო ფართით 13,2 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა, მდებარე, ქ ბათუმში, ... ქ. ¹..., ბ. ¹.... ხელშეკრულება დამოწმებულია სანოტარო აქტით.
სს “...” დირექტორისა და პროფკავშირების თავმჯდომარის ერთობლივი 2007 წლის 08 ივნისის ¹75 წერილით ირკვევა, რომ შ-ძეების ოჯახმა 1998 წლის მარტში გატეხეს პირველ სართულზე მყოფი ბაგა-ბაღი და უკანონოდ დაიკავეს სადავო ფართი, საიდანაც არ გამოდიოდნენ. ქარხნის ადმინისტრაციამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ფართიდან მათი (შ-ძეების) გამოსახლების შესახებ, რაც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1998 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა. სასამართლო აღმასრულებელმა ჯ.ძ-ძემ აღასარულა სასამართლო გადაწყვეტილება, 1999 წლის 6 ივლისს შარაშიძეები გამოასახლა სადავო ფართიდან, მაგრამ აღმასრულებლის წასვლის შემდეგ, შარაშიძეებმა ფიზიკური ზეწოლის გამოყენებით, კვლავ დაიკავეს ხსენებული ფართი. წერილში აღნიშნულია, რომ ე.გ-ძემ კვლავ მიმართა სასამართლოს და სააღსრულებო ბიურომ 2007 წლის 17 იანვარს გამოასახლა შ-ძეები და შეასახლა ე. გ-ძე.
საქმის ფურცელ 15-ზე განთავსებულ ქ. ბათუმის მერიის 2000 წლის 27 ივლისის ¹167-ე დადგენილებაში აღნიაშნულია, რომ აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 2000 წლის 10 ივლისის ¹91 დადგენილების შესრულების შესაბამისად მერიას დაევალა ს.ს. ,,...” რესტრუქტურირების შედეგად გამოთავისუფლებული შენობა-ნაგებობის მერიის ბალანსზე მიღება-ჩაბარება და მისი შემდგომ დანიშნულებისამებრ გამოყენება.
სააპელაციო პალატის განმარტებით, მართებულია აპელანტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააქციო საზოგადოება “...» სადავო უძრავი ქონება არ წარმოადგენდა სახელმწიფო და საზოგადოებრივ და საბინაო ფონდში არსებულ გამოთავისუფლებულ ბინას და ამიტომ ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹... ბ.¹...-ში პრივატიზება საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების საფუძველზე კანონშეუსაბამოა, რადგან ხსენებული ¹107 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას”, ხოლო ამავე დადგენილების მე-2 პუნქტის მიხედვით პრივატიზაციის ობიქტი შეიძლება იყოს სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ფონდის საცხოვრებელი სახლი (ბინა), მათ შორის ავარიული, სარეკონსტრუქციო ან კაპიტალურად გასარემონტებელ სახლში შეუსახლებელი ბინა, აგრეთვე გამოთავისუფლებული ბინა.
სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა, სააპელაციო საჩივრის მოსაზრება სადავო ფართის შ., ჟ. და მ. შ-ძეების საკუთრებად აღიარების შესახებ, რადგან მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ ამჯამად ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹... მდებარე არაპრივატიზებული უძრავი ქონება წარმოადგენს ქ. ბათუმის მერიის საკუთრებას, რომლისათვისაც აპელანტებს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრი აქტის (საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “დ” ქ/პუნქტი) გამოცემის თაობაზე, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგი, არ მიუმართავთ, მითუფრო, როდესაც ,,სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობით გადაცემის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-41 პუნქტის თანახმად, ,,ფიზიკური პირების მიერ დაკავებული სახელმწიფო ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ან/და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობების (ინდივიდუალური შენობა-ნაგებობები მათზე მიმაგრებული მიწით ან/და მრავალბინიანი შენობა-ნაგებობების ბინები) საკუთრებაში გადაცემა ხორციელდება საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით დადგენილი წესით და დადგენილ შემთხვევაში”
საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებით დამტკიცებული ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული და არსაცხოვრებეილი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასაყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის» 1-ლი მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ,,ეს დებულება არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში არსებულ არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობის კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესს და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაღვრავს დებულებით გათვალისწინებული ურთიერთობების მონაწილე მხარეებს და მათ უფლება- მოვალეობებს”. ამავე დებულების მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობის საკუთრებაში გადაცემის განხილვის საფუძველია კანონიერი მოსარგებლეების წერილობითი განცხადება შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელ ორგანოში. დებულების მე-5 მუხლის მე-5 პუნქტის მიხედვით “ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად”.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეებს (აპელანტებს) არ მიუმართავთ განცხადებით კანონით დადგენილი წესით თავისი მოთხოვნის - საკუთრების აღიარების თაობაზე დასაკმაყოფილებლად, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნაზე ამ ნაწილში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლი მე-5 ნაწილის თანახმად უნდა შეწყდეს წარმოებით.
მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. გ-ძემ.
კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილების, ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხნის წარმომადგენელსა და ე. გ-ძეს შორის 2000 წლის 31 მაისს დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნებას.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა – განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. გ-ძის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, კერძოდ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ მოსაზრებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
ქ. ბათუმის მერიის კაბინეტის 1996 წლის 26 ნოემბრის ¹575 გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმში, ... ქუჩა ¹...-ში მდებარე ქ. ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხნის საერთო საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართი ჩაირიცხა ტრანსფორმატორების ქარხნის უწყების საცხოვრებელ ფართში და მერიის საბინაო განყოფილებას დაევალა საცხოვრებელი ფართის გადაცემა საერთო საცხოვრებელში მცხოვრებ პირებზე.
ქ. ბათუმის მერიის 1999 წლის 16 ივნისის ¹240 განკარგულებით, დამტკიცდა ტრანსფორმატორების ქარხნის ადმინისტრაციისა და პროფკომიტეტის 1998 წლის 15 დეკემბრის ¹8 ოქმი, რის საფუძველზეც ... ქ. ¹...-ში მდებარე (ყოფილი ბაგა-ბაღის) საუწყებო საცხოვრებელ ფართში შესახლდა თანამშრომელთა 35 ოჯახი, თანახმად დანართისა. მათ შორის ფართში შესახლდნენ კასატორისა და პროცესუალური მოწინააღმდეგეების (მოსარჩელეთა) ოჯახები. მოსარჩელეებს გამოეყოთ ბინა ¹..., ხოლო კასატორს ბინა ¹..., რომელზეც მითითებული ორდერის საფუძველზე 2000 წლის 31 მაისს ბათუმის ტრანსფორმატორების ქარხნის წარმომადგენელსა და კასატორ – ე. გ-ძეს შორის გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება. ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, რის შედეგადაც სადავო ¹... ბინის მესაკუთრე გახდა კასატორი.
საქმეზე ასევე დადგენილადაა ცნობილი, რომ მოსარჩელეები სადავო ბინაში შეიჭრენ უკანონოდ, რაზედაც არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც მოხდა მათი დაკავებული ფართიდან გამოსახლება.
ზემოაღნიშნული დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკასაციო სასამართლოს არ აძლევს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში წარმოდგენილი მოტივაციის გაზიარების შესაძლებლობას.
საკასაციო სასამართლო არსებითად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან მოსარჩელეთა სათანადოობის საკითხის გარკვევას, რა მიზნითაც სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს შემდეგზე: მართალია, ადმინისტრაციული სამართალწარმოებისათვის მახასიათებელი პროცესუალური ინსტიტუტი როგორიცაა სარჩელის დასაშვებობის სტადია, არ არის გათვალისწინებული ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღძრულ სარჩელებზე, მაგრამ აღნიშული სასამრთლოს არ ართმევს შესაძლებლობას შეამოწმოს მოსარჩელის სათანადოობის საკითხი, რომელიც რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმებით. საკასაციო სასამართლო აღიარებს რა ყველა პირის უფლებას, საკუთარი უფლებების დასაცავად დაუბრკოლებლად მიმართოს სასამართლოს, აქვე აღნიშნავს, რომ სარჩელის აღძვრის უფლება არ წარმოადგენს საყოველთაო უფლებას, პირს, რომელიც მიმართავს სასამართლოს, უნდა გააჩნდეს სარჩელით წამოყენებული მოთხოვნის უფლება ანუ დავის საგნის მიმართ უნდა გააჩნდეს მატერიალურ - სამართლებრივი ინტერესი. როგორც ზემოთ აღინიშნა, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეები გამოსახლებული არიან სადავო ფართიდან. ამ პირობებში საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს სახეზეა თუ არა მოსარჩელეთა სამართლებრივი ინტერესი და ხომ არ უნდა მოხდეს მათი სათანადო მასარჩელით ჩანაცვლება.
რაც შეეხება გადაწყვეტილების დასაბუთებას მატერიალური სამართლის კუთხით, როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შინაარსი ცხადყოფს, სარჩელის, ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილობის ნაწილში, დაკმაყოფილების ერთადერთ საფუძვლად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია ,,საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹107 დადგენილების გამოყენების დაუშვებულობა და ჩათვალა, ვინაიდან ფართი წარმოადგენდა სააქციო საზოგადოების საკუთრებას, მისი ფიზიკური პირისათვის გადაცემა უნდა მომხდარიყო ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნების დაცვით და არა ზემოაღნიშნულ დადგენილებაზე მითითებით.
საკასაციო სასამართლო წარმოდგენილ მოტივაციას მიიჩნევს დაუსაბუთებლად და თავის მხრივ აღნიშნავს შემდეგს: საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, პრივატიზაციის ობიექტი შეიძლება იყოს სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ფონდის საცხოვერებელი სახლი (ბინა), მათ შორის ავარიული, სარეკონსტრუქციო ან კაპიტალურად გასარემონტებულ სახლში შეუსახლებელი ბინა. აგრეთვე გამოთავისუფლებული ბინა.
საკასაციო სასამართლო არამართებულად მიიჩნევს მითითებული ნორმის განყენებულად განხლვას და თვლის, რომ მისი განმარტება უნდა მოხდეს დანარჩენ ნორმებთან ერთობლიობაში, იმ მიზნის გათვალისწინებით, რისი რეგულირებისათვისაც იქნა დადგენილება მიღებული.
ზემოაღნიშნული დადგენილების მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის (ბინის) უსასყიდლოდ გადაცემა ხორციელდება ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს, საწარმო – დაწესებულებისა და ორგანიზაციების მიერ, რომელთა ბალანსზეც ირიცხება საცხოვრებელი სახლი. იმავე დადგენილების მე-6 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის (ბინის) უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ ფორმდება ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს სახელით საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა და მოქალაქეს შორის, რომელსაც ბინა უნდა გადაეცეს საკუთრებაში, ხოლო საწარმოს, დაწესებულებასა და ორგანიზაციის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის (ბინის) უსასყიდლოდ გადაცემისას ადმინისტრაციასა და მოქალაქეს შორის.
საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ნორმის იმ ნაწილს, რომელშიც საუბარია საწარმოების, ორგანიზაციებისა და დაწესებულებების კუთვნილი საცხოვრებელი ფართების უსასყიდლოდ გადაცემაზე და საჭიროდ მიიჩნევს, სააპელაციო სასამართლომ წარმოადგინოს მოტივაცია, რითი გამორიცხავს აღნიშნული ნორმების საფუძვლებზე სადავო ხელშეკრულების დადების შესაძლებლობას.
უდავოა, რომ ფართი, კანონით დადგენილი წესით, ჩარიცხული იყო ტრანსფორმატორების ქარხნის უწყების საცხოვრებელ ფონდში და ირიცხებოდა ქარხნის ბალანსზე. ობიექტის დანიშნულება არ გამორიცხავდა მისი პრივატიზების შესაძლებლობას. ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მოტივაცია იმის თაობაზე, რომ ქონება წარმოადგენდა კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებას, რის გამოც მისი გასხვისება არ უნდა მომხდარიყო მინისტრთა კაბინეტის ¹107 დადგენილებით, არ იძლევა ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია რა ტიპის ქონების გასხვისებაზეა საუბარი.
გარდა ყოველივე აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში წარმოდგენილი მოტივაცია ატარებს ურთიერთსაწინააღმდეგო და ურთიერთგამომრიცხავ შინაარს. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულება დაიდო ,,მეწარმეთა შესახებ” საქარათველოს კანონის საფუძველზე შექმნილ კერძო სამართლის იურიდიულ პირისა და ფიზიკურ პირს შორის, რის გამოც ხელშეკრულების დადების სამართლებრივ საფუძვლად ვერ იქცეოდა მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹107 დადგენილება, რაც ამავე სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის შესაბამისად, იძლევა ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს.
თუ საკასაციო სასამართლო გაიზიარებს წარმოდგენილ მოტივაციას, ამ შემთხვევაში სახეზეა არა ადმინისტრაციული, არამედ სამოქალაქო ხელშეკრულება, რომლის ბათილობა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლზე მითითებით დაუშვებელია და ეწინააღმდეგება როგორც ადმინისტრაციული, ისე სამოქალაქო სამართლის პრინციპებს.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია მატერიალური სამართლის ნორმების დარღვევით, ამასთან საქმე საჭიროებს დამატებით შესწავლა-გამოკვლევას, რა მიზნითაც საქმეს განსახილვლელად უბრუნებს იმავე სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ე. გ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება ბათუმის ტრასფორმატორების ქარხანასა და ე. გ-ძეს შორის 2000 წლის 31 მაისის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
